Katolickie klasztory kontemplacyjne i życie zakonne w Polsce w kontekście turystyki

Dagmara Chylińska

Abstrakt

Catholic contemplative monasteries and the consecrated life in Poland in the context of tourism

Visiting monasteries and staying there have become an attractive tourist experience shared by numerous tourists and perceived by them as truly “touching and authentic”. Not only is a monastery in itself a subject of tourists’ interest with all of its physical attributes, but also the idea and the specific way of life behind it. In the paper, a special attention was paid to the participation of Polish contemplative monasteries in the so-called “monastic tourism”, in order to establish to what extent this phenomenon is close to religious tourism as well as to different forms of cultural tourism meant in the broad sense. Answers to these questions should lie in the results of a survey conducted among the Polish contemplative monasteries preceded by an analysis of motivations and conditions transforming ‘a monastery’ into a tourist destination (external individual attributes such as history and architecture were rejected).

Keywords: contemplative monasteries, monasticism, monastic tourism, Poland

Zarys treści: Odwiedzanie klasztorów i pobyt w nich staje się atrakcyjnym doświadczeniem turystycznym będącym udziałem coraz większej liczby turystów i postrzeganym przez nich jako „głębokie i autentyczne”. Przedmiotem zainteresowania odwiedzających jest nie tylko klasztor sam w sobie, ze wszystkimi atrybutami jego fizyczności, lecz także stojąca za nim idea i styl życia mieszkających w nim ludzi. W artykule zwrócono uwagę na udział polskich klasztorów kontemplacyjnych w tzw. turystyce monastycznej oraz postawiono sobie za cel udzielenie odpowiedzi na pytanie: na ile zjawisko to pokrywa się w Polsce z turystyką religijną, a na ile wpisuje się w szeroko pojmowaną turystykę kulturową i jej wybrane rodzaje. Odpowiedzi na te pytania mają dostarczyć wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w klasztorach klauzurowych w Polsce, poprzedzonych analizą uwarunkowań i motywacji, które sprawiają, że klasztor, po odrzuceniu innych, „zewnętrznych” jego atrybutów takich jak historia czy architektura, staje się destynacją turystyczną.

Słowa kluczowe: klasztory klauzurowe/kontemplacyjne, monastycyzm, turystyka monastyczna, Polska
References

Abbruzzese S., 2014, Chapter 1. Monastic Asceticism and Everyday Life, [w:] E. Pace, Annual Review of the Sociology of Religion. Volume 5: Sociology and Monasticism, Between Innovation and Tradition, BRILL, 3–20.

Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia, 2019, http://iskk.pl/images/stories/Instytut/dokumenty/Annuarium_Statisticum_2019.pdf (dostęp: 23.05.2020).

Aulet S., Mundet L., Vidal D., 2017, Monasteries and tourism: interpreting sacred landscape through gastronomy, Rev. Bras. Pesq. Tur. São Paulo, 11(1),175−196.

Catholic Church Statistics, 2019, Agenzia Fides, http://www.fides.org/en/news/66809-VATICAN_Catholic_Church_Statistics_2019 (dostęp: 23.05.2020).

Choe J., McNally J., 2013, Buddhism in the United States: An ethnographic study, International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage, I(1), 92–100.

Cox Hall A., 2018, Living on a prayer: neo-monasticism and socio-ecological change, Religion, 48:4, 678–699, DOI: 10.1080/0048721X.2018.1520752.

Durydiwka M., 2020, „Urlop w klasztorze”, czyli oferta religijno-rekreacyjna obiektów klasztornych w Polsce i profil gości, Turystyka Kulturowa, Nr 2/2020, 7–23.

Eliade M., 1994, Historia wierzeń i idei religijnych. Tom II. Od Gautamy Buddy do początków chrześcijaństwa, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa.

Gilli M., Ferrari S., 2017, Marginal places and tourism: the role of Buddhist centers in Italy, Journal of Tourism and Cultural Change, 15:5, 422–438, DOI: 10.1080/14766825.2016.1170840.

Gilli M., Palmisano S., 2016, Holy holidays: why is monastic tourism attractive? Insight from Italian Catholic monasticism, [w:] I. Jonveaux, S. Palmisano (red.), Monasticism in Modern Times, Routledge. London–New York, 99–115.

Jackowski A., 2003, Święta przestrzeń świata. Podstawy geografii religii, Wydawnictwo UJ, Kraków.

Jewdokimow M., 2017, Od inspiracji monastycznych do socjologicznych badań nad klasztorami i zakonami, Studia Socjologiczne, 4 (227), 209–227.

Jonveaux I., 2011, Ascetism: an endangered value? Mutations of ascetism in contemporary monasticism, Scripta Instituti Donneriani Aboensis, 23, 186−196. https://doi.org/10.30674/scripta.67386.

Jonveaux I., 2014, Redefinition of the Role of Monks in Modern Society: Economy as Monastic Opportunity, Annual Review of the Sociology of Religion, 71–86, DOI: https://doi.org/10.1163/9789004283503_006.

Kleymann B., Malloch H., 2010, The rule of Saint Benedict and corporate management: employing the whole person, Journal of Global Responsibility, Vol. 1, No. 2, 207–224.

Palmisano S., Jewdokimow M., 2019, New monasticism: An answer to the contemporary challenges of catholic monasticism? Religions, 10, 411; doi:10.3390/rel10070411.

Podgórski Z., Charzyński P., Skiera K., 2016, Charakterystyka turystów odwiedzających sanktuarium maryjne w Górce Klasztornej w gminie Łobżenica, [w:] J. Mokras-Grabowska, J. Latosińska (red.), Kultura i turystyka – sacrum i profanum, Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego, Łódź, 165–179.

Ryan M.M., Haslam-McKenzie F.H., 2003, A monastic tourist experience: the packaging of a place, Tourism Geographies, 5:1, 54–70. DOI: 10.1080/1461668032000034060.

van Tongeren L., 2016, Visiting abbeys. Changing monastic identities and the attraction of abbeys, [w:] I. Jonveaux, S. Palmisano (red.), Monasticism in Modern Times, Routledge. London–New York, 81–98.

Weber M., 2014, Etyka protestancka a duch kapitalizmu. Protestanckie „sekty” a duch kapitalizmu, Aletheia, Warszawa.

Wrzesień W., 2017, Oblicza anomii, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, Rok LXXIX, zeszyt 4, 285–304.

Zimnica-Kuzioła E., 2015, Emigracja do świata klauzurowego – na podstawie relacji sióstr zakonnych, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 53, 71–91.

https://klauzura.katolik.pl/xhtml/klasztory/adresy/ (dostęp: 25.04.2020).

https://klauzura.katolik.pl/xhtml/statystyka/2019/ (dostęp: 26.04.2020).

https://zakony-zenskie.pl/statystyka/ (dostęp: 24.04.2020).

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie