Zmiany klimatu Krakowa i adaptacja do nich w kontekście uwarunkowań planistycznych

Antoni Matuszko,

Dariusz Mikołajczyk,

Dorota Matuszko

Abstrakt

Climate change in Krakow and adaptation to it in the context of urban planning

Based on climatological data from 1901–2020 from the Research Station of the Department of Climatology of the Institute of Geography and Spatial Management of the Jagiellonian University in Krakow, the multi-year course of selected elements of Krakow climate was characterised and the role of local spatial development plans was indicated in terms of minimising the effects of the urban heat island and global warming.

Keywords: climate change, urban climate, urban heat island, adaptation to climate change, climate change mitigation, spatial planning


Zarys treści: Na podstawie danych klimatologicznych z lat 1901–2020 ze stacji naukowej Zakładu Klimatologii IGiGP UJ w Krakowie dokonano charakterystyki przebiegu wieloletniego wybranych elementów klimatu Krakowa i wskazano rolę miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w aspekcie minimalizowania skutków miejskiej wyspy ciepła i globalnego ocieplenia.

Słowa kluczowe: zmiany klimatu, klimat miasta, miejska wyspa ciepła, adaptacja do zmian klimatu, mitygacja zmian klimatu, planowanie przestrzenne
References

Akbari H., Rose L., 2008, Urban surfaces and heat Island mitigation potentials, Journal of Human-Environment System, 11(2), 85-101.

Arnfield A.J., 2003, Two decades of urban climate research: A review of turbulence, exchanges of energy and water, and the urban heat island, International Journal of Climatology, 23 (1), 1-26.

Bartoszek K., Łachowski W., Matuszko D., 2023, The increase in the proportion of impervious surfaces and changes in air temperature, relative humidity and cloud cover in Poland, Quaestiones Geographicae, 42(1), 25-41.

Fortuniak K., 2003, Miejska Wyspa Ciepła. Podstawy energetyczne, studia eksperymentalne, modele numeryczne i statystyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 233. IPCC, 2022, https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/.

Jelonek A., 1956, Liczba ludności miast i osiedli w Polsce w latach 1810-1955, Dokumentacja Geograficzna, 5, IGiPZ PAN Warszawa.

Kalinowska A. (red.), 2015, Miasto idealne - miasto zrównoważone. Planowanie przestrzenne terenów zurbanizowanych i jego wpływ na ograniczenie skutków zmian klimatu, Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym Rozwojem, Uniwersytet Warszawski, Warszawa.

Kaplan G., Avdan U., Avdan Z.Y., 2018, Urban heat Island analysis using the landsat 8 satellite data: A case study in Skopje, Macedonia, Proceedings 2(7), 358. DOI: 10.3390/ecrs-2-05171.

Landsberg H.E., 1981, The urban climate, International Geophysics Series, 28, Academic Press, Nowy Jork.

Lewińska J., 2000, Klimat miasta: zasoby, zagrożenia, kształtowanie, IGPiK, Kraków, 151.

Łęczek A., Łachowski W., 2021, Spojrzenie w głąb: Miejska Wyspa Ciepła, [w:] A. Rzeńca, A. Sobol, P. Ogórek (red.), Środowisko i adaptacja do zmian klimatu. Raport o stanie polskich miast, Obserwatorium Polityki Miejskiej IRMiR, Kraków.

Matuszko A., Matuszko D., 2020, EKOMIASTO - przykład Krakowa, Urban Development Issues, 66, 241-253. DOI: 10.2478/udi-2020-0028.

Matuszko D., Piotrowicz K., 2015, Cechy klimatu miasta a klimat Krakowa, [w:] P. Trzepacz, J. Więcław-Michniewska, A. Brzosko-Sermak, A. Kołoś (red.), Miasto w badaniach geografów, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 1, 221-240.

Mydel R., 1994, Rozwój urbanistyczny miasta Krakowa po drugiej wojnie światowej, Secesja, Kraków.

Oke T.R., 1973, City size and the urban heat island, Atmospheric Environment, 7 (8), 769-779.

Piotrowicz K., Bielec-Bąkowska Z., Krzyworzeka K., 2020, Groźne zjawiska meteorologiczne w Krakowie i powiecie krakowskim w świetle interwencji straży pożarnej i policji, IGiGP UJ, Kraków.

Plan adaptacji miasta Krakowa do zmian klimatu do roku 2030 (MPA), Kraków 2019 (Uchwała Nr XXXVI/933/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 26 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia Planu Adaptacji Miasta Krakowa do zmian klimatu do roku 2030).

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Planu adaptacji do zmian klimatu miasta Krakowa do roku 2030, 2019, Arcadis Sp. z o.o.

Szymanowski M., 2004, Miejska wyspa ciepła we Wrocławiu, Studia Geograficzne, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, 77, 288.

Środowisko i adaptacja do zmian klimatu. Raport o stanie polskich miast, 2021, Rzeńca A., Sobol A., Ogórek P. (red.), Obserwatorium Polityki Miejskiej IRMiR, Kraków.

Uchwała Nr LV/1124/16 Rady Miasta Krakowa z dnia 26 października 2016 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Dla wybranych obszarów przyrodniczych miasta Krakowa”.

Uchwała Nr CIX/2894/18 Rady Miasta Krakowa z dnia 12 września 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dla wybranych obszarów przyrodniczych miasta Krakowa - etap A.

Uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dla wybranych obszarów przyrodniczych miasta Krakowa - etap B, podetap B1 (Uchwała Nr LXVIII/1927/21 z dnia 6.10.2021), B6 (Uchwała Nr XLIV/1162/20 z dnia 27.08.2020, B8 (Uchwała Nr XLVI/1253/20 z dnia 30.09.2020), B9 (Uchwała Nr LXXXIII/2381/22 z dnia 27.04.2022), B10 (Uchwała Nr XLIV/1163/20 z dnia 27.08.2020), B12 (Uchwała Nr XLIX/1347/20 z dnia 2.12.2020), B13 (Uchwała Nr LXVI/1901/21 z dnia 22.09.2021), B14 (Uchwała Nr XLVI/1252/20 z dnia 30.09.2020).

Uchwała Nr XXXVII/946/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dla wybranych obszarów przyrodniczych miasta Krakowa - etap C.

Uchwała Rady Miasta Krakowa Nr XXXVII/965/20 z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie zasad udzielania i rozliczania dotacji celowej na zadania służące ochronie zasobów wodnych w ramach krakowskiej mikroretencji wód opadowych i roztopowych (z późn. zm.).

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503 z późn. zm.).

Strony internetowe [dostęp: 07.02.2023]:

BDL GUS, https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start.

Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miasta Krakowa, https://www.bip.krakow.pl/planowanieprzestrzenne.

Kierunki rozwoju i zarządzania terenami zieleni w Krakowie na lata 2019-2030, https://zzm.krakow.pl/dla-mieszkancow/kriztz/mapy.html.

W Krakowie oszczędzamy wodę, 2022, Magiczny Kraków, Urząd Miasta Krakowa, https://www.krakow.pl/aktualnosci/261910,1926,komunikat,w_krakowie_oszczedzamy_wode_.html.

Załącznik do Uchwały nr CVIII/2844/18 Rady Miasta Krakowa z dnia 29 sierpnia 2018 r. w sprawie zmiany uchwały Nr LV/1124/16 Rady Miasta Krakowa z dnia 26 października 2016 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dla wybranych obszarów przyrodniczych miasta Krakowa, BIP Urzędu Miasta Krakowa, https://www.bip.krakow.pl/zalaczniki/dokumenty/n/218508, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=80571.