Population trends in Polish cities – stagnation, depopulation or shrinkage?

Andrzej Zborowski,

Maria Soja,

Anna Łobodzińska

Abstrakt

The authors attempt to diagnose the contemporary situation of demographic development in Polish cities after the fall of socialism in 1989. The paper focuses on selected issues and processes related to major urbanisation tendencies during the period of Poland’s centrally planned economy. The depopulation of cities and urban shrinkage are presented in the context of suburbanisation, some aspects of internal migration (job migration in particular) as well as international migration. Special attention was paid to rates of population change in cities, which allowed the authors to distinguish several types of rates. Moreover, a variety of factors underlying demographic changes are also discussed.

Słowa kluczowe: Polish cities, shrinking of cities, depopulation processes
References

Amin A., Thrift N., 1994, Globalization, Institutions, and Regional Development in Europe, Oxford University Press, Oxford.

Bański J., 2006, Geografia polskiej wsi (Geography of the Polish Countryside), Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Berg van den L., Drewett R., Klaassen L. H., Rossi A., Vijverberg C. H. T., 1982, Urban Europe. A Study of Growth and Decline, Pergamon Press, Oxford.

Bourne L. S., 1980, Alternative Perspectives on Urban Decline and Population Deconcentration, Urban Geography, 1 (1), 30–52.

Champion A. G., 2001, Urbanization, Suburbanization, Counterurbanization and Reurbanization [in:] R. Paddison (ed.), Handbook of Urban Studies, Sage, London – Thousand Oaks – New  Delhi, 143–161.

Chinitz B., 1991, A Framework for Speculating about Future Urban Growth Patterns in the US, Urban Studies, 28 (6), 939–959.

Conti S., 1997, Interpendent and Uneven Development. A Systemic View of the Global-Local Dialectic, Bulletin 47, 2, International Geographical Union, 195–204.

C O S T Action, 2008, Memorandum of Understanding for the Implementation of a European Concerted Research Action Designated as COST Action TU0803: Cities Regrowing Smaller – Fostering Knowledge on Regeneration Strategies in Shrinking Cities Across Europe, European Cooperation in the field of Scientific and Technical Research – COST 276/08, 11 December 2008, Brussels.

Dicken P., 1994, Global-Local Tension: Firms and States in the Global Space-Economy. The Roepke Lecture in Economic Geography, Economic Geography, 70 (2), 101–128.

Domański B., 2001, Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski (Foreign Capital in Polish Industry), Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków.

Eberhardt P., 1989, Regiony wyludniające się w Polsce (Poland’s Depopulating Regions), Prace Geograficzne, 148, I G i P Z P A N .

Enyedi G., 1998, Transformation in Central European Postsocialist Cities [in:] G. Enyedi (ed.), Social Change and Urban Restructuring in Central Europe, Akadémíaí Kiado, Budapest, 9–34.

Fassmann H., Lichtenberger E., 1996, Transformation in East Central Europe Real Estate, Housing and Labour Markets, Transformation Processes of Regional Systems in Slovak Republic and Czech Republic, Universitatis Comeniana, Acta Facultatis Rerum Naturalium Universitatis Comenianae, Geographica, 37, Bratislava, 16–33.

Fielding A. J., 1994, Industrial Change and Regional Development in Western Europe, Urban Studies, 31 (4–5), 679–704.

Friedrichs J., 1993, A Theory of Urban Decline: Economy, Demography and Political Elites, Urban Studies, 30 (6), 907–917.

Gałka J., 2012, Polacy w przestrzeni społecznej Londynu u progu XXI wieku (Poles in the Social Space of London at the Turn of the 21st Century), Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków, unpublished Ph.D. thesis.

Genske D. D., Ruff A., 2006, Expanding Cities, Shrinking Cities, Sustainable Cities: Challenges, Opportunities and Examples, a paper presented at the 10th I A E G International Congress, Nottingham, United Kingdom, 6–10 September 2006.

Glenn N. D., 1973, Suburbanization in the United States since World War II [in:] L. H. Masotti, J. K. Hadden (eds.), The Urbanization of the Suburbs, Beverly Hills, CA Sage Publication, 7, 51–78.

Gocał T., Rakowski W., 1991, Delimitacja regionów i subregionów migracyjnych w zakresie dojazdów do pracy (Demarcation of Commuting Regions and Subregions), Szkoła Główna Planowania i Statystyki, Monografie i Opracowania, 332, Warszawa.

Gorzelak G., Smętkowski M., 2005, Metropolia i jej region w gospodarce informacyjnej (Metropolitan Areas in the Information Age), Wyd. Scholar, Warszawa.

Grossman K., Haase A., Rink D., Steinführer A., 2008, Urban Shrinkage in East Central Europe? Benefits and Limits of a Cross-National Transfer of Research Approaches [in:] M. Nowa, M. Nowosielski (eds.), Declining Cities, Developing Cities: Polish and German Perspectives, Instytut Zachodni, Poznań, 77–99.

Hamilton F. E. I ., 1979, Spatial Structure in East European Cities [in:] R. A. French, F. E. I . Hamilton (eds.), The Socialist City: Spatial Structure and Urban Policy, Chichester, Wiley, 263–303.

Haussermann H., Siebel W., 1988, Die Schrumpfende Stadt und die Stadtsoziologie, Soziologische Stadtforschung, Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, Sonderheft, 29, 79–94.

Ingram G. K., 1998, Patterns of Metropolitan Development: What Have We Learned?, Urban Studies, 35 (7), 1019–1035.

Jakóbczyk-Gryszkiewicz J., 2011, Ewolucja procesów suburbanizacji w regionie miejskim Łodzi (Evolution of Suburbanisation Processes in the Łódź Urban Region) [in:] J. Jakóbczyk-Gryszkiewicz (ed.), Regiony miejskie w Polsce. Dwadzieścia lat transformacji (Urban Regions in

Poland. Twenty Years of Transformation), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 89–116.

Jałowiecki B., 1989, Local Systems And Social Development, Geoforum, 20, 141–150.

Jałowiecki B., 2007, Globalny świat metropolii (Global World of Metropolitan Areas), Wyd. Scholar, Warszawa.

Kaa D. J. van de, 1987, Europe’s Second Demographic Transition, Population Reference Bureau, Inc., Population Bulletin, 42 (1), Washington DC.

Knox P. L., 1994, Urbanization. An Introduction to Urban Geography, Prentice Hall, New Jersey.

Kochanowska D., Kochanowski M., 1997, Współczesne przemiany zagospodarowania przestrzennego dużych miast i aglomeracji miejskich w Polsce (Contemporary Changes in Spatial Management in Large Cities and Metropolitan Areas in Poland) [in:] P. Korcelli (ed.), Aglomeracje miejskie w procesie transformacji (Metropolitan Areas during the Transformation Process), Zeszyty Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 42, 23–40.

Korcelli P., 1996, Aglomeracje miejskie w procesie transformacji – zarys problematyki (Metropolitan Areas during the Transformation Process – Key Problems) [in:] P. Korcelli (ed.), Aglomeracje miejskie w procesie transformacji (Metropolitan Areas during the Transformation Process), Zeszyty Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 41, 5–12.

Krzysztofik R., Runge J., Kantor-Pietraga I., 2011, Paths of Shrinkage in the Katowice Conurbation. Case Studies of Bytom and Sosnowiec Cities, Uniwersytet Śląski, Sosnowiec.

Lichtenberger E., 1986, The Crisis of the Central City [in:] G. Heinritz, E. Lichtenberger (eds.), The Take-Off Suburbia and the Crisis of the Central City, Franz Steiner Verlag Wiesbaden, Stuttgart, 157–172.

Lisowski A., 2005, Janusowe oblicze suburbanizacji (Janus-type suburbanisation) [in:] I. Jażdżewska (ed.), Współczesne procesy suburbanizacji i ich skutki (Contemporary Suburbanisation Processes and Their Effects), XVIII Konwersatorium Wiedzy o Mieście, Uniwersytet Łódzki, Łódź, 91–100.

Liszewski S., 2000, Przemiany przestrzenno-funkcjonalne miasta socjalistycznego (Spatial and Functional Changes in the Socialist City) [in:] R. Matlovič (ed.), Urbánne a Krajinné Štúdie, 3, Filozof. Fakulta Prešovskiej Univ., Inst. Turizmu a Hotel. Manažmentu, Prešov, 11–18.

Miasta w liczbach 2009 (Basic Urban Statistics 2009), 2011, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa.

Mirowski W., 1988, Rola migracji w procesach urbanizacji kraju (Role of Migrations in the Urbanisation of Poland) [in:] B. Jałowiecki (ed.), Procesy urbanizacji i przekształcenia miast w Polsce (Urbanisation Processes in Poland), Ossolineum, Wrocław, Warszawa, 29–44.

Parysek J., 2005, Development of Polish Towns and Cities and Factors Affecting This Process at the Turn of the Century, Geographia Polonica, 78 (1), 99–116.

Pieterse J. N., 1994, Globalisation as Hybrydisation, International Sociology, 9 (2), 161–184.

Płaziak M., 2005, Mapa dynamiki ludności miast Polski (Population Changes in Polish Cities), Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków, unpublished Ph.D. thesis.

Rauziński R., 1986, Emigracja ludności rodzimej ze Śląska Opolskiego do Republiki Federalnej Niemiec w latach 1950–1983 (Emigration of the Native Population from Opole Silesia to the Federal Republic of Germany 1950-1983) [in:] Społeczno-demograficzne i ekonomiczne aspekty współczesnych migracji w Polsce (Social, Demographic, and Economic Aspects of Contemporary Migrations in Poland), Monografie i Opracowania SGPiS, 212, 6, 236–251.

Raźniak P., 2007, Przestrzenne zróżnicowanie migracji wewnętrznych ludności w polskich obszarach metropolitalnych (Spatial Differences in Internal Migration in Polish Metropolitan Areas), Ph.D. thesis, Instytut Geografii, Akademia Pedagogiczna, Kraków.

Sassen S., 2001, The global city: New York, London, Tokyo, Princeton University Press.

Sheppard E., 2000, Socialist Cities?, Urban Geography, 21 (8), 758–763.

Storper M., Scott A., 1992, Pathways to Industrialization and Regional Development, Routledge, London, New York.

Śleszyński P., 2006, Demograficzny wymiar procesów suburbanizacji w Polsce po 1989 roku (Demographic Aspects of Suburbanisation Processes in Poland after 1989) [in:] S. Kozłowski (ed.), Żywiołowe rozprzestrzenianie się miast (Suburban sprawl), Warszawa, 105–124.

Turok I, Mykhnenko V., 2007, The Trajectories of European Cities, 1960–2005, Cities, 24 (3), 165–182. Warych-Juras A., 2007, Migracje ludności w miastach Polski Południowo-Wschodniej w okresie  ransformacji systemowej (Migrations in Cities in Southeastern Poland during the Transformation Period), Oficyna Wydawnicza TEXT, Kraków.

Warych-Juras A., Gałka J., 2009, Ocena rozmiarów i kierunku napływu obcokrajowców (imigrantów) do polskich miast, w tym ich cech społeczno-demograficznych (Assessment of immigration to Polish Cities – Social and Demographic Characteristics) [in:] A. Zborowski (ed.), Demograficzne i społeczne uwarunkowania rewitalizacji miast w Polsce (Demographic and Social Determinants of Urban Renewal in Poland), Instytut Rozwoju Miast, Kraków, 61–92.

Warzywoda-Kruszyńska W., Grotowska-Leder J., 1996, Wielkomiejska bieda w okresie transformacji (Big City Poverty during the Transformation Period), Instytut Socjologii, Uniwersytet Łódzki, Omega-Praksis, Łódź.

Warzywoda-Kruszyńska W., Grotowska-Leder J., 1997, Wybrane aspekty koncentracji biedy w Łodzi (na przykładzie dzielnicy Śródmieście) (Selected Aspects of Poverty in Central District of Łódź), Przegląd Socjologiczny, XLVI, 125–146.

Węcławowicz G., 1991, Zróżnicowanie społeczno-przestrzenne w aglomeracji warszawskiej (1978 i 1988) (Social and Spatial Differences in the Warsaw Metropolitan Area)(1978 and 1988), Zeszyty IGiPZ PAN, 2, Warszawa.

Węcławowicz G., 2003, Geografia społeczna miast (Human Geography of Cities), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Wiechmann T., 2008, Errors Expected – Aligning Urban Strategy with Demographic Uncertainty in Shrinking Cities, International Planning Studies, 13 (4), 431–446.

Zborowski A., 2000, Transformacja stref rozwoju regionu miejskiego Krakowa w okresie gospodarki centralnie sterowanej (Transformation of Development Zones in Kraków during the Socialist Era) [in:] Matlovič R. (ed.), Urbánny vývoj na rozhraní milenii, Urbánne a Krajinné Štúdie, 3, Filozofická Fakulta Prešovskej Univ., Inštitút Turizmu a Hotelového Manažmentu, Prešov, 135–141.

Zborowski A., 2002, Commuting to Work in Southern Poland in the Period of System Transformation, Bulletin of Geography, Socio-economic Series, 1, 133–144.

Zborowski A., 2005, Przemiany struktury społeczno-przestrzennej regionu miejskiego w okresie realnego socjalizmu i transformacji ustrojowej (na przykładzie Krakowa) (Changes in the Social and Spatial Structure of an Urban Region during the Socialist Period and the Transformation Period – Kraków Case Study), Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków.

Zborowski A., 2007, Reterytorializacja migracji w układzie regionalnym i lokalnym w Polsce południowo–wschodniej (Local and Regional Migrations in Southeastern Poland) [in:] P. Bezdeń, S. Grykień (ed.), Przekształcenia regionalnych struktur funkcjonalno–przestrzennych (Changes in Regional Functional and Spatial Structures), IX, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, 371–382.

Zborowski A., 2010, Społeczny aspekt rewitalizacji (Social Aspects of Urban Renewal) [in:] Z. Ziobrowski, J. Jarczewski (ed.), Rewitalizacja miast polskich – diagnoza (Urban Renewal in Poland – a Diagnosis), Instytut Rozwoju Miast, Kraków, 65–81.

Zborowski A., 2011, Changes in the Range of Influence of Medium-sized Towns in South-Eastern Poland in the Turn of the 21st Century [in:] A. Runge, A. Kuczabski (eds.), Medium-sized towns of central-eastern Europe in the period of economic system transformation and social changes, Publishing House “ADNDU”, Kharkiv, 116–133.

Zborowski A., Chaberko T., Kretowicz P., 2011, Procesy suburbanizacji rezydencjonalnej w regionie miejskim Krakowa: przemiany społeczno-przestrzenne (Residential Suburbanisation in the Kraków Area – Social and Spatial Changes) [in:] J. Jakóbczyk-Gryszkiewicz (ed.), Regiony miejskie w Polsce. Dwadzieścia lat transformacji (Urban Areas in Poland. Twenty Years of Transformation), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 89–116.

Zborowski A., Soja M., 2009, Demograficzne uwarunkowania rewitalizacji w miastach polskich (Demographic Determinants of Urban Renewal in Poland) [in:] A. Zborowski (ed.), Demograficzne i społeczne uwarunkowania rewitalizacji miast w Polsce (Demographic and Social Determinants of Urban Renewal in Poland), Instytut Rozwoju Miast, Kraków, 16–60.

Zborowski A., Szeląg P., 2012, Procesy suburbanizacji w mieście i gminie Niepołomice  Suburbanisation Processes in the City and Township of Niepołomice), Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków, typescript.