Czesi w Galicji Wschodniej w XIX wieku: społeczeństwo, gospodarka, kultura 

Petr Kaleta

Abstrakt

The Czechs In East Galicia In The 19th Century: Society, Economics, Culture

Czech society in East Galicia in the 19th century was represented primarily by bureaucrats, but also by military officers and many other professions who settled there, such as entrepreneurs and craftsmen. Soon, however, the (often true) stereotype of the self-confident Czech bureaucrat was formed, above all in Polish society, a stereotype of the diligent Austrian citizen, for whom the national activities of Polish society were foreign and with whom it was not possible to discuss Slavic cooperation. The center of Czech national and cultural life was the group of bureaucrats and teachers who gathered in an informal circle, the chair of which was František Jáchym, in Lviv. For the 19th century, we do not have exact information on the number of Czechs living in Galicia – the available statistics provide the numbers of predominant ethnicities, which is why we can base our estimates on the data on the languages used in 1900, when 9,014 Czech-speakers were registered. Together with the teachers, the bureaucratic class played a decisive role in the maintenance of Czech national and cultural traditions. Galicia was popularized most strikingly by Karel Vladislav Zap, the author of the book Trips and Walks through the Galician Land (Prague 1844), who worked as a bureaucrat there for nine years. Czech agricultural workers also made up a significant group. František Řehoř, who was known for his ethnographic research on the local Rusyn community, also came to Galicia as a part of the agricultural migration. The field in which many Czechs in Galicia gained recognition was music. Czechs were employed there as private music teachers, as members of municipal music groups and theater orchestras, as musicians in cafes and also as music teachers, conductors and members of theater philharmonics. The Česká beseda in Lviv, which had 300 members in 1914, became the center of cultural and social life of the Czechs in East Galicia beginning in 1867. 

Słowa kluczowe: Galicja Wschodnia, Czesi, XIX wiek, społeczeństwo, gospodarka, kultura
References

Baron R., Obraz Čechů v polské společnosti. Příklad Haliče, „Slovanský přehled“ 95 (Praha) 2009, nr 2, s. 285–288

Baron R., Polsko-czeska miłość na Kresach, [w:] Na obrzeżach polityki. Część 7, red. M. Kosman, Poznań 2009, s. 179–190

Baron R., Obraz Czecha w społeczeństwie polskim. Przykład Galicji, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne“ (Kraków) 2009, zeszyt 136, s. 99–111   

Drbal A., Češi ve Lvově, „Slovanský přehled“ 78 (Praha) 1992, nr 2

ДрбалO,Чеське громадсько культурне життя в Галичині, „Галицька брама.Чехи в Галичині” (Львів) 1996, червень, № 16

Дрбал О.,Чехи в Бережанах,„Пороги” 6 (Прага) 1998,квітень-червень,№ 2

Feigl L., Sto let českého života ve Lvově. Díl první. Od roku 1830–1866. Čeští spisovatelé ve Lvově, Lvov 1924

Feigl L., Sto let českého života ve Lvově. Díl druhý. Od roku 1867–1895. Založení „České besedy“ ve Lvově a život v ní, Lvov 1925

Gąsowski T.,Między gettem a światem. Dylematy ideowe Żydów galicyjskich na przełomie XIX i XX wieku, Kraków 1997

Horák J., Tři čeští spisovatelé v Haliči. (Kapitola z dějin českého národopisu.). Otisk z X. ročníku Národopisného věstníku českoslovanského, Praha 1915

Hostička V., Karel Vladislav Zap a haličští Ukrajinci. K česko-ukrajinské kulturní vzájemnosti v první polovině devatenáctého století, [w:] Kapitoly z dějin vzájemných vztahů národů ČSR a SSSR, [w:], Sborník prací vydaný péčí Československo-sovětského institutu ČSAV, red. V. Čejchan,  Praha 1958, s. 69–113

Kaleta P., Cesta do Haliče. František Řehoř a poznání života východní Haliče ve druhé polovině 19. století, Olomouc 2004

Kaleta P., Karel Vladislav Zap a jeho Cesty a procházky po Halické zemi (1844), [w:] Kraków – Lwów. Książki – czasopisma – biblioteki. Tom VII, red. H. Kosętka, Kraków 2005, s. 158–167

Kaleta P., Výrazná česká stopa ve východohaličské Medyce, „Sborník prací Pedagogické fakulty Masarykovy univerzity, řada společenských věd“ 26 (Brno) 2012, nr 2

Kizilov M.,The Karaites of Galicia. An Ethnoreligious Minority among the Ashkenazim, the Turks, and the Slavs 1772–1945, Leiden – Boston 2009

Kokaisl P. i in., Krajané: Po stopách Čechů ve východní Evropě, Praha 2009

Омельченко Г.,Яан Православ Ковбек і його українські симпатії,Прага 1933

Röskau Rydel I., Deutsche Geschichte im Osten Europas. Galizien, Bukowina, Moldau, Berlin 1999

Röskau Rydel I., Niemiecko-austriackie rodziny urzędnicze w Galicji 1772−1918, Kraków 2011

Soboń M.,Polacy wobec Żydów w Galicji doby autonomicznej w latach 1868−1914, Kraków 2011

Stopka K.,Pomniki  minionej chwały. Ormiański Lwów, Kraków 2002

Śliż M.,Galicyjscy żydzi na drodze do równouprawnienia 1848–1914, Kraków 2006

Španihel J., Adresář zahraničních Čechů. IV. doplněné vydání, Praha 1911

Топінка Є.,Декілька штрихів до історії чесько-галицьких зв'язків. (Заміст передного слова), [w:]Збірник статей тадокументів до історії чесько-галицьких стосунків.ЧастинаI.До 140-річчя утворення товариства „Ческабеседау Львові(1867–2007), red. Є. Топінкаi in., Львів2007

Топінка Є.,Чеські військові музиканти у Галичині,[w:] Збірник статей та документів доісторії чесько-галицьких стосунків.ЧастинаI.До 140-річчя утворення товариства „Ческабеседау Львові(1867–2007), red. Є. Топінкаi in., Львів 2007, s. 186–197

Topinka E., Archiv spolku Česká beseda ve Lvově (1867–1936). K 140. výročí založení spolku Česká beseda ve Lvově, Lvov 2007

Wasyl F.,Ormianie w przedautonomicznej Galicji. Studium demograficzno-historyczne, Kraków 2012

Vaculík J.,České menšiny v Evropě a ve světě, Praha 2009

Valášková N., František Řehoř (1857–1899) a jeho etnografická činnost (S ukázkami článků F. Řehoře), Praha 1999

Zap K.V., Všeobecný zeměpis. Díl I, Praha 1846

Zíbrt Č., Matěj Kneisel (Sáytam Lesienk), rodák z Třeště (1805–90). Život a činnost jeho, „Časopis Moravského musea zemského“ 9 (Brno) 1909, s. 165–179

Živanský T., Národnostní statistika Rakousko-Uherska, [w:] Česká politika. Díl první, red. Z. V. Tobolka, Praha 1906

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.