Uczeni przeciw „milczącej otchłani”. Współpraca Moniki M. Gardner i Romana Dyboskiego na rzecz sprawy polskiej w Wielkiej Brytanii 

Tomasz Pudłocki

Abstrakt

Scholars Against The “Silent Abyss.” The Cooperation Between Monica M. Gardner and Roman Dyboski in Favour of the Polish Question in the United Kingdom

There was scarce cooperation among Polish and British scholars in the interwar period due mainly to poor political relations between the two countries. Despite strong anti-Polish propaganda in the leading British daily newspapers, there was a group of people actively involved in the construction of the positive image of Poland in the British Isles. Among them one can find Roman Dyboski, English philologist from Cracow, and Monica Mary Gardner, writer on Poland and Polish literature from London. With the help of Polish Embassy in the UK they were striving in order to improve Polish-British relations by presenting the Anglo-Saxon readers with numerous studies on history of Polish literature and culture. Polish, British and American archival materials help the author depict the meanders of this academic friendship with its most essential fruits.

Słowa kluczowe: relacje polsko-brytyjskie, intelektualiści, sprawa Polska w Wielkiej Brytanii, dwudziestolecie międzywojenne, historia literatury polskiej
References

Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zesp. 30 Ministerstwo Spraw Zagranicznych, sygn. 904, 8169–8171, 8173, 8176–8179; zesp. 503 Ambasada RP w Londynie, sygn. 749, 773, 775–776, 778, 784, 800–801, 812–814, 1042

Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie, K III 90 – Dyboski Roman; KSG 1641/1925; KSG – b.l./1937; W I–3; W I–193

Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, zesp. III–10 Maurycy Handelsman, sygn. 284

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, sygn. WF II 527–528; sygn. S II 619 Roman Dyboski

Biblioteka Narodowa, Gabinet Rękopisów, Rps BN 2723 Korespondencja Zuzanny Rabskiej z lat 1895–1946, cz. I–III, A–E; Rps BN 7443 t. 2 Korespondencja Wacława Borowego związana z pobytem w Londynie, 1930–1939, t. 2 Litery C–F; RPs nr 7446/I. Listy i bruliony listów W. Borowego do różnych osób z lat 1919–1950; Rps BN 7447, t. 8 Korespondencja Wacława Borowego z lat 1900–1950, t. 8, Litera D (Dyboski Roman)

Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, Akcesja 914, W. Borowy, Dzienniki, 1923–1939

Józef Piłsudski Institute of America, Archiwum Osobowe, zesp. nr 154 Wittenberg Józef, sygn. 1139

Polska Akademia Nauk, Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu, Materiały Stanisława Helsztyńskiego (sygn. P. III 52), Listy od Romana Dyboskiego z lat 1927–1937

The Kościuszko Foundation Archives, Mizwa’s Papers, KF XV/2 Correspondence with Polish scholar, univeristies and science academy; re. 30 Great Poles, 1934–1938; KF IX/13 Miscellaneous correspondence, England, 1926–1939; KF XV 29 Monica M. Gardner; KF XVI 29, The Great Man and Women. Monica Gardner

The Polish Institute of Arts and Sciences of America, Collection No 49 Krzyżanowski Family Papers, 49.67

Universityof London, Schoolof Slavonicand East European Studies Special Collection, Bernard Pares Archive, PAR 8/1/1; Monica M. Gardner Archive, GAN, 51/6

Źródła drukowane

King’s College, London University. King’s College for Women and King’s College Theological Department Callendar for 1922/1923, London 1922

King’s College, London University. King’s College for Women and King’s College Theological Department Callendar for 1924/1925, London 1924

Helsztyński S., Kronika rodzinna. Autobiografia, Warszawa 1986

Hoffmanowa K., Listy Elżbiety Rzeczyckiej oraz Nocleg w Kromołowie i Obiad czwartkowy, oprac. I. Kotowa, Kraków 1927

Skirmunt K., Moje wspomnienia 1866–1945, wstęp i opracowanie E. Orlof i A. Pasternak, Rzeszów 1998

Literatura

Baumgart M., Wielka Brytania a odrodzona Polska (1918–1939), Szczecin1987

Bela T. Roman Dyboski (1883–1945), w: Uniwersytet Jagielloński. Złota Księga Wydziału Filologicznego, pod red. J. Michalika i W. Waleckiego, Kraków 2000, s. 286–288

Boswell A.B., Polandand the Poles, London 1919

Ciechanowski J.M., Wielka Brytania i Polska: od Wersalu do Jałty: wybórartykułów, dokumentów i recenzji, Pułtusk 2008

Corbridge-Patkaniawska M., Monica M. Gardner, „The Slavonic Review”, vol. XXIII, 1945, No 62,p. 150–151

Dybiec J., Uniwersytet Jagielloński 1918–1937, Kraków 2000

Dyboski R., Angielska książka o Sienkiewiczu, „Przegląd Współczesny”, 1926, nr 55

Dyboski R., Anglia po wojnie. Wrażenia i refleksje, Kraków 1924

Dyboski R., Nowe książki angielskie o Polsce, „Kultura”, 1937, nr 38, s. 12

Galton D., Sir Bernard Pares and Slavonic Studies in London University, 1919–39, „The Slavonic and East European Review” 1968, vol. 46,  No 47, p. 481–491

Great Men and Women of Poland, ed. by S. P. Mizwa, New York 1941

Hazlit H.S., The Way to Will-Power, New York1922

Hazlit H.S., Spirit of the Age, New York 1924

Helsztyński S., Wstęp, w: R. Dyboski, Wielce pisarze amerykańscy, Warszawa 1958

Krajewska Z., Roman Dyboski (1883–1945), Katowice 1968

Krzyżanowski J., Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1, Warszawa 1985

Krzyżanowski J., Roman Dyboski i jego dzieło, wstęp do: R. Dyboski, Sto lat literatury angielskiej, Warszawa 1957

Laskowska M., Tarnawski W., Dyboski Roman, w: Polski słownik biograficzny, Kraków 1946, s. 33–35

Mason V., The Land of the Rainbow. Poland and Her People, London 1934

McLaren M., A Wayfarer in Poland, London 1934

Morfill W.R., Poland. With an Historical Sketch on Poland, 1863-1923, wyd. 2, London 1924

Nowak-Kiełbikowa M., Konstanty Skirmunt polityk i dyplomata, Warszawa 1998

Nowak-Kiełbikowa M., Polska–Wielka Brytania w dobie zabiegów o zbiorowe bezpieczeństwo w Europie 1923–1937, Warszawa 1989

Nowak-Kiełbikowa M., Polska–Wielka Brytania w latach 1918–1923. Kształtowanie się stosunków politycznych, Warszawa 1975

Nurek M., Polska w polityce Wielkiej Brytanii w latach 1936–1941, Warszawa 1983

Petrażycka-Tomicka J., Kobieta w piśmiennictwie polskim (po rok 1863), Kraków 1927

Piszczkowski T., Anglia a Polska 1914–1939 w świetle dokumentówbrytyjskich, Londyn 1975

Pogonowska E., Wyrazić Rosję – Romana Dyboskiego Siedem lat w Rosji i na Syberii (1915–1921). Przygody i wrażenia, w: Komunikowanie i komunikacja w dwudziestoleciu międzywojennym, pod red. K. Stępnika i M. Rajewskiego, Lublin 2010, s. 271–283

Pogonowska E., Piechota M., Oczami Europejczyka – Romana Dyboskiego wizja Rosji i Stanów Zjednoczonych, w: Czytanie Dwudziestolecia, t. 2, pod red. E. Hurnikowej i E. Wróbel, Częstochowa 2009, s. 159–174

Powell M.-J., The Battleground of High Politics. A Comparative Study of British and French Policies towards Poland and the Baltic States 19171939, Sussex 2003

Prażmowska A., Britainand Poland, 1939–1943. The Betrayed Ally, Cambridge 1995

Professor Roman Dyboski: Founder of English studies in Poland. Proceedings of the Commemorative Conference for Roman Dyboski (1883–1945), Kraków, 1–2 June 1995, red. T. Bela, E. Mańczak-Wohlfeld, Kraków 1997

Roberts I.W., History of the School of Slavonic end East European Studies 1915–1990, London 1981

Seton-Watson R.W., The Origins of the School of Slavonic Studies, „The Slavonic and East European Review”1939, Vol. 17, No 50, p. 361–371

Smith B.G., The Gender of History. Men, Women and Historical Practice, Cambridge, Ma – London1998

Smith G.S., D. S. Mirsky. A Russian-English Life, 1890–1939, Oxford 2000

Stone G., Starnawski J., Gardner Monica, w: Słownik badaczy literatury polskiej, pod red. J. Starnawskiego,t. 1, Łódź 1994, s. 100–102

Tomkowiak K., Stosunki Polski z Wielką Brytanią na forum Sejmu i Senatu1919–1927, Toruń 2003

The School of Slavonic and East European Studies: The First Fifty Years, „The Slavonic and East European Review”, 1966, vol. 44, No 102, p. 1–30

Żochowski S., Brytyjska polityka wobec Polski 1916–1948, Brisbane–Londyn 1979

 

Prasa:

„Czas” R. 73: 1922, nr 199 z 3 IX, s. 2; R. 74: 1923 nr 73 z 31 III, s. 2

„The Chicago News” 1929, nr 5, s. 1

„The Tablet” 1924 z 10 V, s. 6; 1933 z 12 VII, s. 12

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.