Stefan Pachnowski jako działacz Związku Miast Polskich w latach 1927–1935

Andrzej Synowiec

Abstrakt

Stefan Pachnowski as an Active Member of the Association of Polish Cities in 1927–1935

Stefan Pachnowski (1892–1943) was a lawyer, local government activist, president of Włocławek and in the years 1927–1935 an active member of the Association of Polish Cities (Związek Miast Polskich). Since 1927 he was among the representatives of the Management and the Executive Committee of the Association (Zarząd i Komisja Wykonawcza Związku) where he was involved in various initiatives.
One of the most essential fields of his work were questions related to newly introduced building regulations. He presided over a special commission of real estate assessors in the Association of Polish Cities; they were working on the elaboration of a model project of local construction and police regulations, which were released in 1930. He was a keen supporter of the revitalisation of building and housing activities in Polish towns. As president of Włocławek he oriented his efforts towards the construction of small condominiums for the working people. He used to present his views and ideas at the reunions of the Association of Polish Cities.
Since the very beginning of his membership in the Association, Pachnowski manifested avid interest in the improvement of the cities’ finances and, consequently, he became a member of the Financial Committee (Komisja Finansowa) within the Association. In the field of its interests there were among others: the revival of economic activity and the reduction of unemployment. In 1933 the institution of the Labour Fund (Fundusz Pracy) was established and the Association of Polish Cities was a strong supporter of its policies. Pachnowski himself encouraged the cooperation between the two bodies. In 1934, when his presidency of Włocławek was concluded, he engaged himself in the activity of the Labour Fund.
With utmost care Pachnowski examined the legislation of local governments in the Second Republic of Poland and participated in the elaboration of local government law on behalf of the Association of Polish Cities. The law was promulgated on 22nd March 1933 but was not enthusiastically received by the members of the Association. That event gave rise to animated discussions about local government legislation and Pachnowski’s voice was among the most prominent ones in that discourse.
The Association of Polish Cities delegated Pachnowski to the National Committee of Local Governments (Państwowa Rada Samorządowa). He also represented the Association within the Committee of Municipal Loan and Donation Fund (Komisja Komunalnego Funduszu Pożyczkowo-Zapomogowego). In 1931 he was appointed to the Electricity Committee (Komisja Elektryczna), and, towards the end of his activity, during the 13th convention in 1935, he joined the Verification Committee (Komisja Weryfikacyjna) which, on the basis of discussions and documentation provided by the Association office, elaborated proposals to be presented at the Association reunion.

Słowa kluczowe: Pachnowski, Związek Miast, II Rzeczpospolita, budownictwo komunalne, finanse miejskie
References

Czarnecki P., Wodociągi. Kanalizacja. Drogi we Włocławku, Włocławek 1937

Druga konferencja Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast z posłami i senatorami – samorządowcami w sprawie poprawy finansów miejskich, „Samorząd Miejski” 1931, nr 9

Dziesięciolecie działalności Związku Miast Polskich (1917–1927), „Samorząd Miejski” 1927, t. 7

Gruszczyńska M., Pachnowski Stefan (1892–1943), w: Włocławski słownik biograficzny, red. S. Kunikowski, t. 3, Włocławek 2005

Interwencja Związku Miast w sprawie poprawy finansów miejskich, „Samorząd Miejski” 1931, nr 7

Kołodziejczyk A., Towarzystwo Osiedli Robotniczych, w: Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999

Kubiatowski J., Pachnowski Stefan, PSB, t. 24, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1979

Landau Z., Fundusz Bezrobocia, w: Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999

Makles K., Samorząd Miejski (1921–1939) i jego dzieje, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2011, t. 14, z. 1–2

Memoriał Związku Miast w sprawie budownictwa mieszkaniowego, „Samorząd Miejski” 1931, nr 3

Memoriał Związku Miast Polskich w sprawie poprawy finansów miejskich, „Samorząd Miejski” 1931, nr 7

Miejscowe przepisy budowlane, „Samorząd Miejski” 1930, nr 11; nr 13

Ministerstwo Robót Publicznych L. Dz. XV. 765/30. Okólnik. Do Wszystkich Panów Wojewodów z wyjątkiem Śląskiego, w: Z ostatniej chwili. W sprawie miejscowych przepisów policyjno-budowlanych, „Samorząd Miejski” 1930, nr 7

Narada z posłami i senatorami – samorządowcami w sprawie poprawy finansów miejskich, „Samorząd Miejski” 1931, nr 7

Organizacja i warunki korzystania z pomocy Funduszu Pracy, „Samorząd Miejski” 1933, nr 9

Opinia Związku Miast Polskich dla Sejmu Rzeczypospolitej o rządowym projekcie ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, Warszawa 1932

Pachnowski S., Budownictwo mieszkań robotniczych, „Samorząd Miejski” 1931, nr 9

Pachnowski S., Fundusz Pracy a zagadnienie taniego kredytu dla związków samorządowych, „Samorząd Miejski” 1934, nr 6

Pachnowski S., Zadania miast w świetle ustawy budowlanej. (Referat wygłoszony na zjeździe prezydentów i burmistrzów województwa warszawskiego), „Samorząd Miejski” 1930, nr 1–2; nr 3; nr 5

Pomoc z Funduszu Pracy w 1935/1936 r. i w latach następnych, „Samorząd Miejski” 1934, nr 14/15

Poradnia Techniczno-Ekonomiczna, „Samorząd Miejski” 1932, nr 24

Postulaty Związku Miast Polskich w sprawie Funduszu Pracy, „Samorząd Miejski” 1934, nr 24

Powołanie Komisji Rozbudowy Miast, „Samorząd Miejski” 1938, nr 3–4

Powszechny obywatelski podatek komunalny, „Samorząd Miejski” 1932, nr 16–17

Projekt. Miejscowe przepisy budowlane dla miast, opracował i wydał Związek Miast Polskich, uwagami zaopatrzył Gustaw Szymkiewicz naczelnik Wydziału Prawno-Budowlanego Ministerstwa Robót Publicznych, Warszawa 1930

Projekt II rozporządzenia wykonawczego do ustawy samorządowej, „Samorząd Miejski” 1933, nr 22

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich w dniu 19 XII 1929 r., „Samorząd Miejski” 1930, nr 1–2

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich w dn. 3 lutego 1931 r., „Samorząd Miejski” 1931, nr 6

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich w dn. 17 kwietnia 1931 r., „Samorząd Miejski” 1931, nr 11

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich w dniu 22.2.1933 r., „Samorząd Miejski” 1933, nr 11

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 27 stycznia 1932 roku, „Samorząd Miejski” 1932, nr 6

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 24czerwca 1932 roku, „Samorząd Miejski” 1932, nr 14–15

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 3.11.1933 r., „Samorząd Miejski” 1934, nr 5

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 13 XII 1933 r., „Samorząd Miejski” 1934, nr 6

Protokół posiedzenia Komitetu Wykonawczego Związku Miast Polskich z dnia 7 marca 1935 r., „Samorząd Miejski” 1935, nr 7

Protokół posiedzenia specjalnej komisji Związku Miast Polskich z dnia 25 maja 1934 r. w sprawie kilkuletniego planu gospodarczego Funduszu Pracy, „Samorząd Miejski” 1934, nr 12

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich w dn. 28.6.1930 r., „Samorząd Miejski” 1930, nr 13

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich w dniu 12 II 1930 r., „Samorząd Miejski” 1930, nr 5

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich w dniu 14 X 1934 r., „Samorząd Miejski” 1934, nr 22

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 4 grudnia 1930 r., „Samorząd Miejski” 1931, nr 1

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 26 marca 1931 r., „Samorząd Miejski” 1931, nr 9

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 22 marca 1932 roku, „Samorząd Miejski” 1932, nr 8

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 11.10.1932 r., „Samorząd Miejski” 1932, nr 21

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 21 III 1933 r., „Samorząd Miejski” 1934, nr 8

Protokół posiedzenia Zarządu Związku Miast Polskich z dnia 27 września 1938 r., „Samorząd Miejski” 1938, nr 20

Rozporządzenie prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej” 1928, Nr 23, poz. 202

Sierakowska K., A Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms. Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries, red. F. de Haan, K. Daskalova i A. Loutfi, Budapest 2000

Sprawozdanie z działalności Związku Miast Polskich za czas od 1 kwietnia do 10 października 1932, „Samorząd Miejski” 1932, nr 21

Sprawozdanie z działalności Związku Miast Polskich za rok 1932/33, „Samorząd Miejski” 1933, nr 14–15

Sprawozdanie z Ogólnego Zebrania członków Związku Miast Polskich (Zjazdu Miast) odbytego w dniach 15 i 16 czerwca 1930 w Warszawie w Sali Rady Miejskiej, „Samorząd Miejski” 1930, nr 16

Sprawozdanie z XII-go Ogólnego Zebrania Członków Związku Miast Polskich (Zjazdu Miast) w Krakowie 22 lutego 1931 r., „Samorząd Miejski” 1931, dodatek do nr 11

Statut Związku Miast Polskich, „Samorząd Miejski” 1927, t. 7

Statut Związku Miast Polskich uchwalony na Zebraniu Ogólnym w Krakowie 22 lutego 1931 roku, Warszawa 1932

 

Szwed R., Centralne Związki Samorządowe w Polsce (1917–2003). Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Rzeczypospolitej Polskiej – Związek Powiatów Polskich, Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej, Częstochowa 2003

Szwed R., Ogólne zebrania (zjazdy)Związku Miast Polskich (1917–1939), w: R. Szwed, Samorządowa Rzeczpospolita 1918–1939, Częstochowa 2000

Szwed R., Związek Miast Polskich: 1917–1939, 1990–1994, Poznań 1995

Tezy w sprawie tzw. „Małej Ustawy Samorządowej”, „Samorząd Miejski” 1931, nr 9

Ustawa z dnia 16 marca 1933 r. o Funduszu Pracy, „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej” 1933, Nr 22, poz. 163

Ustawa z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianieustroju terytorialnego, „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej” 1933, Nr 35, poz. 294

 

Wnioski w sprawie budownictwa mieszkaniowego i budowy mieszkań społecznie najpotrzebniejszych, „Samorząd Miejski” 1938, nr 14–15

Wohl H., Zagadnienie budownictwa mieszkaniowego w Polsce, „Samorząd Miejski” 1931, nr 8

W sprawie Funduszu Pracy, „Samorząd Miejski” 1933, nr 6

W sprawie wzorowych przepisów miejscowych policyjno-budowlanych, „Samorząd Miejski” 1930, nr 8

W sprawie wzorowych przepisów policyjno-budowlanych, „Samorząd Miejski” 1930, nr 1–2

Wzorowe przepisy policyjno-budowlane, „Samorząd Miejski” 1930, nr 6

Zarządzenie Ministra Skarbu w porozumieniu z ministrem Spraw Wewnętrznych z dnia 9 grudnia 1937 r. w sprawie powołania Komisji Rozbudowy Miast, „Monitor Polski” 1937, Nr 289, poz. 453

Zasady działalności Funduszu Pracy na rok 1935/36, „Samorząd Miejski” 1934, nr 16/17

Zasady, na których należałoby oprzeć opracowanie kilkuletniego planu gospodarczego Funduszu Pracy, „Samorząd Miejski” 1934, nr 8

Ze Związku Miast Polskich, „Samorząd Miejski” 1930, nr 5

Zjazd miast województwa lubelskiego, „Samorząd Miejski” 1931, nr 4

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.