Wielkie Księstwo Litewskie i Królestwo Polskie za czasów Jagiełły i Witolda w latopisarstwie ruskim

Sergiey Polechov

Abstrakt
Grand Duchy of Lithuania and the Kingdom of Poland at the time of Jagiello and Witold in the Ruthenian historical annals
 
The aim of the article is to carry out a review of Ruthenian annals, particularly with the view of finding entries relating to the Grand Lithuanian Duchy and the Kingdom of Poland, during the rule of Ladislaus Jagiello. The author also analyzes the issue of the degree of interest of various chronicle-writing centers in problems relating to the Polish-Lithuanian union and the image of the two rulers – Jagiello and Witold that had been created by them. From the analyzed data one can clearly see that the events in the Grand Lithuanian Duchy had been carefully followed by various Ruthenian centers which testifies to the fact that good-neighborly relations with the Duchy had been treated with due attention. On the other hand, the information conveyed by them had not always been precise. 
The way of presenting Lithuanian topics in Ruthenian annals was closely associated with the traditional image of Lithuania and Lithuanians, as well as with the image of religious dissenters, including among others Catholics, as it had functioned in the social awareness of Ruthenian residents. At the turn of the 14th and at the beginning of the 15th century, on the territory of north-eastern and north-western Ruthenia there already circulated an image of Northern Ruthenia or its part as an “entirely Ruthenian land”. In the effect of this way of reasoning, Witold is presented in the annals as the leader of a tight-knit “Lithuania”, “Lithuanian land”, and Ruthenians are referred to as his subjects only indirectly. The annals devote a lot of attention to the rule of Witold and there is much less information in them about Jagiello. All annals fail to even mention his death in the year 1434. However, their authors were well aware of the fact that Ladislaus Jagiello was a Polish king, ally and sovereign of Witold.
Słowa kluczowe: Wielkie Księstwo Litewskie, gramoty, latopisarstwo, unia polsko-litewska
References

BIBLIOGRAFIA

Banionis E., Velikoe kniažestvo Litovskoe: osnovnye tendencji gosudarstviennogo kultur-
nogo razvitia v XV v.
 [w:] Naš radavod. Materiały meždunarodnoi naučnoi konferencii po regional’noi istorii Vostočnoi Evropy, ks. 3, cz. 3, Grodno 1991.

Berežkov N.G., Chronologia russkogo letopisania, Moskva 1963.

Bobrov A.G., Novgorodskie letopisi XV v., Sankt-Peterburg 2001.

Choroškevič A.L., Dokumenty načala XV v. russko-litovskich otnošeniach [w:] Kulturnye sviazi Rossii Polši XI–XX vv., Мoskva 1998.

Choroškevič L., Katoliki v predstavleniach russkich letopiscev XIV–XV vv. [w:] Katolicyzm Rosji prawosławie Polsce (XI–XX w.), Warszawa 1997.

Čerepnin L.V., Otraženie meždunarodnoi žizni XIV–načała XV v. v moskovskom letopisanii [w:] Meždunarodnye cviazi Rossii do XVII veka, Moskva 1961.

Čerepnin L.V., Russkaia chronologia, Moskva 1944.

Dokumenty načala XV v. russko-litovskich otnošeniach [w:] Kulturnye sviazi Rossii Polši XI–XX vv., Moskva 1988.

Dokumenty strony polsko-litewskiej pokoju mełneńskiego 1422 roku, wyd. P. Nowak, P. Pokora, Poznań 2004.

Dubonis A., Traidenis. Monarcho valdžios atkūrimas Lietuvoje (1268–1282), Vilnius 2009.

Duchovnye dogovornye gramoty velikich udel’nych kniaziei XIV–XVI vv, Moskva–Leningrad 1950.

Floria B.N., Dogovor Dmitria Donskogo s Jagaiło cerkovnaia žizn’ Vostočnoi Evropy 
[w:] Neisčerpaemost’ istočnikoa. K 70-letiu V.A. Kučkina, Моskva 2005.

Floria B.N., Istoričeskie sud’by Rusi etničeskoe samosoznanie vostočnych slavian v XII–
–XV vekach. K voprosu 
zaroždenii vostočnoslavianskich narodnostei [w:] Etničeskoe samopoznanie slavian v XV stoletii, Moskva 1995.

Gimon T.V., Istoriopisanie ranniesrednevekovoi Anglii Drevnei Rusi: sravnitel’noe issledovanie, Moskva 2011

Grabmüller H.J., Die Pskover Chroniken. Untersuchungen zur russischen Regionalchronistik im 13.–15. Jahrhundert (Schriften zur Geistesgeschichte des östlichen Europa, Bd. 10), Wiesbaden 1975, s. 171 n.

von Herberstein S., Zapiski Moskovii, t. 1, Moskva 2008, s. 64–65.

Ivanov D.I., Moskovsko-litovskie otnošenia v 20-e gody XV stoletia [w:] Srednieviekovaia Rus, vyp. 2, Moskva 1999, s. 106–107.

Jučas M.A., Russkie letopisi XIV–XV vv. kak istočnik po istorii Litvy, „Lietuvos TSR Mokslų Akademijos darbai. Serija A” 1958, nr 2 (5), s. 69–83.

Kloss B.M., Izbrannye trudy, t. 1, Žitie Sergia Radonežskogo, Moskva 1998.

Kloss B.M., Nikonovskij svod russkie letopisi XVI–XVII vekov, Moskva 1980.

Kłoczowski J., Jagiełło Witold wobec prawosławnych: próba ich dowartościowania 1417 roku [w:] Balticum. Studia dziejów polityki, gospodarki kultury XII–XVII wieku ofiarowane Marianowi Biskupowi siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Toruń 1992.

Koniavskaia E.L., Litva v vospriatii russkich (na materiale drevnierusskich literaturnych pamiatnikov) [w:] Drevniaia Rus’ Zapad. Naučna konferencja. Kniga reziume, Moskva 1996.

Koniavskaia E.L., Očerki po istorii tverskoi literatury XIV–XV vv., Moskva 2007.

Korczak L., Bendri Jogailos ir Vytauto diplomatiniai veiksmai [w:] Jogailos ir Vytauto laikai. Mokslinių straipsnių rinkinys, skirtas Žalgirio mūšio 600-osioms metinėms, Kaunas 2011.

Kučkin V.A., Antiklossicizm, „Drevnaia Rus. Voprosy medievistiki” 2003, nr 3 (13), 
s. 127–129.

Kučkin V.A., Dogovornye gramoty moskovskich kniaziei XIV veka. Vnešnepolitičeskie dogovory, Moskva 2003.

Kučkin V.A., K datirovkie Zadonščiny [w:] Problemy izučenia kul’turnogo nasledia, Leningrad 1985.

Kučkin V.A., terminie ‘deti boiarskie’ v Zadonščinie [w:] Trudy otdela drevnierusskoi literatury, t. 50, Sankt-Peterburg 2001.

Kučkin V.A., O vremeni napisania sgorevšei v 1812 g. Troickoi letopisi [w:] Ad fontem. istočnika. Sbornik statei v čest Sergeia Michailoviča Kaštanova, Moskva 2005.

Lickevič A., Vilenskia pravaslaunya mučaniki 1387 goda, „Pravaslaue”, 2010, nr 16, s. 84.

Lurie J.S., Obščerusskie letopisi XIV–XV vv., Leningrad 1976, s. 122 n.

Mikulski J., Grunval’dskaia bitva 1410 g. starabełaruskai tradycji [w:] Vialikae kniastva Litouskae jago susedsi XIV–XV st., Minsk 2011, s. 92–120.

Mikulski J., Staroruski utwór panegiryczny „Pochwała Witolda” (XV w.). Rozbiór krytyczny, Kraków 2011 (niepublikowana praca magisterska).

Nasonov A.N., Iz istorii pskovskogo letopisania, „Istoričeskie Zapiski” 1946, t. 18.

Nasonov A.N., Letopisnye pamiatniki Tverskogo kniažestva. Opyt rekonstrukcji tverskogo letopisania s XIII do konca XV v., „Izvestia Akademii Nauk SSSR” 1930, nr 9–10.

Novgorodskaia pervaia latopis staršego młodego izvodov, Leningrad 1950.

Pamiatniki Kulikovskogo cikla, Moskva 1998.

Polechov S.V., Braki kniazia Svidrigaiła Ol’gerdoviča [w:] Po lubvi, v pravdu, bezo vsiakie chitrosti. Druzia kollegi k 80-letiu Vladimira Andreeviča Kučkina, Moskva 2014.

Polnoe sobranie russkich letopisej, t. 35, Моskva 1980.

Prisiołkov M.D., Troickaia latopis. Rekonstrukcia teksta, Moskva 1950.

Rachunki dworu króla Władysława Jagiełły królowej Jadwigi lat 1388 do 1420, wyd. F. Piekosiński, Kraków 1896.

Saviščevas E., Žemaitijos savivalda ir valdžios elitas 1409–1566 metais, Vilnius 2010.

Semenčenko G.V., Moskovsko-tverskoi dogovor vtoroi połoviny 30-ch godov XV veka [w:] Issledovania po istočnikovedeniu istorii Rossii (do 1917 g.), Moskva 1997, s. 6–7.

Sevastianova O.V., Novgorodskaia četvertaia letopis kak istočnik po izučeniu političeskich vzgliadov novgorodskogo archiepiskopa Jevfimia II, „Drevnaia Rus’. Voprosy medievistiki” 2010, nr 2.

Slovar’ russkogo iazyka XI–XVII vv, vyp. 9, Moskva 1982.

Szweda A., Organizacja technika dyplomacji polskiej stosunkach Zakonem Krzyżackim Prusach latach 1386–1454, Toruń 2009.

Šibaev M.A., Vladimirskij Polichron Novgorodsko-Sofijskij svod, „Drevnaia Rus’. Voprosy medievistiki” 2012.

Šlakov N., Nevyiasnennoe izvestie iz žizni prep. Sergia Radonežskogo, „Pribavlenie k ‘Cerkovnym vedomostiam” 1892, nr 41.

Varonin V.A., Staronka bijagrafii kniazia Andrea Połackaga [w:] Gistaričny almanach, Garodnia 2009.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.