Sobór w Konstancji wobec monarchii polsko-litewskiej

Tomasz Graff

Abstrakt
The Council of Constance and its attitude towards the Polish-Lithuanian monarchy
 
In the article the involvement of the delegation of the Kingdom of Poland in the work of the Council of Constance (1414–1418) was assessed. The analysis was carried out chiefly from the point of view of the key issues in the external policy of the Jagiellon monarchy; the analysis also focused on the reactions of the participants of the Council to the activities of the Polish delegation. Although the author agrees with the opinions that the Polish Kingdom did achieve an image success in Constance, yet he is of the opinion that the success played a secondary role as regards real-life events which took place in Central Europe; he also thinks that the success tends to be exagerated by Polish historiography. Apart from a narrow group of intellectuals, the contention between Poland and the Teutonic Order was of little interest to the Council participants, and hence he comes to the conclusion that military activities were a much more effective weapon in the defense of Polish-Lithuanian interests.
Although without a doubt, Jagiello and Witold overestimated the significance of the Council in respect of solving the conflict with the Teutonic Order, yet they achieved a tangible success which consisted in a change of perception of their states as well as subjects by the contemporary European elites. Therefore, the author puts forward a hypothesis that the mission of the delegation of the Ja-
giellon monarchy to the Council of Constance was one of those episodes in the history of Poland and Lithuania, which constitutes a permanent legacy of common historical identity.
Słowa kluczowe: sobór w Konstancji, monarchia jagiellońska, proces doktrynalny i prawny, chrystianizacja Żmudzi, unia kościelna
References

BIBLIOGRAFIA

Acta Concilii Constantiensis, hrsg. v. H. Finke, Bd. 1–4, Münster 1896–1928.

Baczkowski K., Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506), Kraków 1999, s. 114.

Baczkowski K., Projekty rozbiorów państw suwerennych późnym średniowieczu i u początku doby nowożytnej, „Rozprawy Polskiej Akademii Umiejętności, Wydział Historyczno-Filozoficzny”, t. 95, Kraków 2001.

Bess B., Johannes Falkenberg OP und der preussisch-polnische Streit vor dem Konstanzer Konzil, „Zeitschrift für Kirchengeschichte” 1896, t. 16, s. 455.

Boockmann H., Johannes Falkenberg, der Deutsche Orden und die polnische Politik: Untersuchungen zur politischen Theorie des späteren Mittelalters mit einem Anhang: Die Satira des Johannes Falkenberg, Göttingen 1975, s. 313–353.

Bullarium Poloniae [Dalej: BP], t. 3, red. S. Kuraś, I. Sułkowska-Kuraś, Rzym–Lublin 1988, nr 1490.

Codex mednicensis seu Samogitiae dioecesis, red. P.J. Jatulis, Romae 1984, nr 8.

Die Berichte der Generalprokuratoren des Deutschen Ordens an der Kurie, Bd. 2–4, hrsg. 
v. H. 
Koeppen, Göttingen 1960.

Brandmüller W., Das Konzil von Konstanz, Bd. 1, Paderborn 1991.

Brzostowski T., Paweł Włodkowic, Warszawa 1954.

Bullarium Poloniaet. 3, red. S. Kuraś, I. Sułkowska-Kuraś, Rzym–Lublin 1988.

Codex diplomaticus ecclesiae cathedralis necnon diocesis Vilnensis, t. 1, red. J. Fijałek, W. Semkowicz, Cracoviae 1932–1948.

Codex epistolaris saeculi decimi quintit. 2, red. A. Lewicki, Cracoviae 1876.

Codex epistolaris Vitoldi Magni Ducis Lithuaniae 1376–1430, red. A. Prochaska, Cracoviae 1882.

Dokumenty soborów powszechnycht. 3 (1414–1445), oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2003.

Ehrlich L., Paweł Włodkowic Stanisław ze Skarbimierza, Warszawa 1954.

Finke H., Forschungen und Quellen zur Geschichte des Constanzer Conzils, Paderborn 1889.

Frontczyk M., Andrzej Łaskarz Gosławic herbu Godziemba biskup poznański, „Nasza Przeszłość” 1969, t. 30, s. 160–165 (dodatek).

Grabski A.F., List Władysława Jagiełły Witolda do soboru Konstancji (1417), „Nasza Przeszłość”, 1966, t. 25, s. 281–284.

Grabski A.F., Polska opiniach Europy Zachodniej XIV–XV w., Warszawa 1968.

Graff T., Episkopat monarchii jagiellońskiej dobie soborów powszechnych XV wieku, Kraków 2008.

Grzybowski K., Włodkowica nauka państwie proces doktrynalny, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Historyczne” 1961, z. 8, s. 23–33.

Index Actorum saeculi XV, red. A. Lewicki, Kraków 1888, nr 1001–1002.

Iohannis Falkenberg Satira contra hereses et cetera nephanda Polonorum et eorum Regis Jaghel, red. Z. Włodek [w:] La Satire de Jean Falkenberg. Texte inédit avec introductionMediaevalia Philosophica Polonorum, 1973, t. 18, s. 51–95.

Joannis Dlugossii Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae, lb. 11 (1413–1430), Varsaviae 2000.

Jana Długosza Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks. 11 (1413–1430), Warszawa 2009, s. 68, 79.

Kejř J., Husův proces, Praha 2000.

Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej św. Wacława, cz. 2, wyd. F. Piekosiński, Kraków 1883, nr 58.

Kras P., Husyci piętnastowiecznej Polsce, Lublin 1998.

Krzyżaniakowa J., Andrzej Łaskarz – „patron” polskich koncyliarystów [w:] Ludzie – Kościół – wierzenia. Studia dziejów kultury społeczeństwa Europy Środkowej (średniowiecze – wczesna epoka nowożytna), red. W. Iwańczak, S.K. Kuczyński, Warszawa 2001, s. 272–273.

Krzyżaniakowa J., Stanowisko polskiej elity intelektualnej wobec Jana Husa husytyzmu – do roku 1420 [w:] Polskie echa husytyzmu. Materiały konferencji naukowej Kłodzko, 27–28 września 1996, red. S. Bylina, R. Gładkiewicz, Warszawa 1999, s. 32–61.

Lewicki A., Sprawa unii kościelnej za Jagiełły, „Kwartalnik Historyczny” 1897, t. 11, s. 310–337.

Likowski H., Kwestia unii Kościoła wschodniego zachodnim na soborze Konstancji, „Przegląd Kościelny” 1905, t. 8; 1906, t. 9, s. 510 n.

Magnum Oecumenium Constaniense concilium, ed. H. v. der Hardt, t. 1–6, Francofurti–Lipsiae 1696–1700.

Maleczyńska E., Ruch husycki Czechach i w Polsce, Warszawa 1959.

Mansi J.D., Sacrorum Conciliorum nova et amplissima collectiot. 27, Venetiis 1783–1785.

Markowski M., Uniwersytet krakowski sobory pierwszej połowy XV wieku, „Acta Mediaevalia” 1999, t. 12, s.177–213.

Miethke J., Die Polen auf dem Konstanzer Konzil. Der Konflikt um den Dominikaner Johannes Falkenberg [w:] Das Konstanzer Konzil: 1414–1418. Weltereignis des Mittelalters. Essays, Hrsg. K.-H. Braun, Stuttgart 2013, s. 106–110.

Mikołaj Trąba. Mąż stanu prymas Polski. Materiały Konferencji Sandomierz 13–14 czerwca 2008 roku, red. F. Kiryk, Kraków 2009.

Nikodem J., Witold wielki książę litewski (1354 lub 1355–27 października 1430), Kraków 2013.

Nowak Z.H., Międzynarodowe procesy polubowne jako narzędzie polityki Zygmunta Luksemburskiego 1412–1424, Toruń 1981.

Ożóg K., Szymon Teramo adwokat polski Stolicy Apostolskiej na soborach Konstancji Bazylei, „Nasza Przeszłość” 1992, t. 78, s. 169–185.

Ożóg K., Uczeni monarchii Jadwigi Andegaweńskiej Władysława Jagiełły (1384–1434), Kraków 2004.

Petri de Mladoňovice Opera historica nec non aliae de M. Johanne Hus et M. Hieronimo Pragensi relationes et memoriae, red. V. Novotny΄ [w:] Fontes rerum Bohemicarum
t. 8, Praha 1932, s. 25.

Piekosiński F., Goście polscy na soborze Konstancji, „Rozprawy Akademii Umiejętności”, t. 37, Kraków 1898.

Pisma wybrane Pawła Włodkowica, wyd. L. Ehrlich, t. 1–3, Warszawa 1966–1969.

Polaczkówna H., Księga bracka św. Krzysztofa na Arlbergu Tyrolu, „Miesięcznik Heraldyczny” 1931, s. 55–65.

Polska okresie monarchii stanowej 1346–1454. Wybór tekstów, oprac. R. Heck, Warszawa 1955, s. 208–209.

Prochaska A., Sobór Konstancji, wyd. 2, Kraków 1996.

Rozbiór krytyczny Annalium Poloniae Jana Długosza lat 1445–1480, t. 1, oprac. S. Gawęda, K. Pieradzka, J. Radziszewska, K. Stachowska, pod kier. J. Dąbrowskiego, Wrocław 1965, s. 155.

Silnicki T., Arcybiskup Mikołaj Trąba, Warszawa 1954.

Silnicki T., Sobory powszechne Polska, Warszawa 1962.

Starodawne prawa polskiego pomnikit. 5, wyd. M. Bobrzyński, U. Heyzmann, Kraków 1878.

Świat Bizancjum, t. 3, Bizancjum jego sąsiedzi 1204–1453, red. wyd. pol. T. Graff, Kraków 2013.

von Richental U., Chronik des Konstanzer Konzils 1414–1418, hrsg. v. T.M. Buck, Memmingen 2011.

Wavřiniec Břrezowė, Husitská Kronika. Píseň Vítėzství Domažlic, Praha 1979.

Wiesiołowski J., Prace projekty Pawła Włodkowica – Konstancja, zimą 1415 1416 roku, „Roczniki Historyczne” 1969, t. 35, s. 118–120.

Wünsch T., Konziliarismus und Polen. Personen, Politik und Programme aus Polen zur Verfassungsfrage der Kirche in der Zeit der mittelalterlichen Reformkonzilien, Paderborn–München–Wien–Zürich 1998.

Zawisza Czarny Garbowa herbu Sulima, red. B. Możejko, S. Szybkowski, B. Śliwiński, Gdańsk 2003.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.