500-letnia rocznica unii horodelskiej 1413 roku. Między kulturą polityczną a pamięcią historyczną

Jūratė Kiaupienė

Abstrakt
500th anniversary of the Union of Horodło of 1413. Between political culture and historical memory
 
The authoress of the present article has embarked on the task of presenting the different views with regard to the Union of Horodlo of 1413, as presented in the Polish and Lithuanian press articles on the occasion of the 500th anniversary of this union. Moreover she has tried to find an answer to a few fundamental questions concerning the formation of the historical memory of the Poles and Lithuanians at the threshold of the restoration of their statehood. The questions concern, among others, the reasons for the differences in the evaluation of the Union of Horodlo between the Poles and Lithuanians, the moment when the memory of the Union began to take on a different shape and the links between historical memory and political culture. On the basis of examples derived from the Polish and Lithuanian press of 1913, the authoress proves that despite the many years of the Polish-Lithuanian union, a real rapprochement between the two states and societies did not take place, neither in the 15th century, not later, until the very end of the existence of the Commonwealth of Both Nations. The Polish interpretation of the union which was negotiated in Horodło in 1413 was unacceptable to a modern Lithuanian nation. Both sides, that is the representatives of the Polish and the Lithuanian nations had used the celebrations associated with the 500th anniversary of the Union of Horodło to formulate and propagate their most important goal – that is to restore their statehood and in order to achieve this goal, they were ready to subordinate their historical memory. But it is important not to forget that we are dealing with a specific kind of historical memory which is targeted and focused above all on the future.
Słowa kluczowe: pamięć historyczna, unia polsko-litewska, tożsamość narodowa, tradycja unijna
References

BIBLIOGRAFIA

Aleksandravičius E., Kulakauskas A., Pod władzą carów. Litwa XIX wieku, tłum. B. Kalęba, Kraków 2003.

[Ambraziejus V.], Horodliaus sukaktuvės, „Viltis” 1913, nr 115 (902), treč., slapių 2 (15) d. Czyli 2 października.

Jakštas A., Lenkų, lietuvių ir gudų spauda apie Horodlo uniją, „Draugija. Literatūros, mokslo ir politikos mėnesinis laikraštis” 1913, R. 7, nr 82 (t. 21), s. 178–194.

Jonutytė J., Būgienė L., Krasnovas A., Lietuvos pasienio miestelių atmintis ir tapatybė: Valkininkai, Vikyškiai, Žeimelis, Vilnius 2013.

Kiaupienė J., Istnienie funkcjonowanie dokumentów horodelskich 1413 r. [w:] 1413 m. Horodlės aktai (Dokumentai ir tyrinėjimai) Akty Horodelskie 1413 roku (Dokumenty studia), sudarė / red. J. Kiaupienė, L. Korczak, Vilnius–Kraków 2013, s. 289–318.

Kolankowski L., pięćsetlecie Horodła, „Świat Słowiański”, listopad 1913, nr 107.

Kuolys D., Res Lituana Kunigaikštystės bendrija, pirmoji knyga: Respublikos steigimas, Vilnius 2009.

Lietuvos istorija, t. VIII, cz. 1: T. Bairašauskaitė, Z. Medišauskienė, R. Miknys, Devynioli­ktas amžius: visuomenė ir valdžia, Baltos Iankos, Vilnius 2011.

Mościcki H., Horodło, „Tygodnik Illustrowany” 1913, nr 39.

Nikžentaitis A., Witold Jagiełło. Polacy Litwini we wzajemnym stereotypie, Poznań 2000.

Skirmuntt K., powodu 500-ej rocznicy. Głos Litwy, „Kurjer Polski” (Warszawa), R. 16, nr 272.

Staliūnas D., Alternatywa początku XX wieku: historia etnosu czy państwa, „Lituano-
-Slavica Posnaniensia. Studia Historica” 2001, t. 8.

Wierzynek A., 1413–1913, „Świat” 1913, R. 8, nr 39.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.