Monarchia w poszukiwaniu nowego status quo. Sytuacja polityczna w Koronie przed unią horodelską, 1399–1413

Wojciech Fałkowski

Abstrakt
Monarchy in search of a new status quo. The political situation in the Crown before the Union of Horodlo 1399–1413
 
After the death of queen Hedwig in 1399 the Polish political elites had to redefine the overriding interests of the Crown and the legal situation of its ruler Ladislaus Jagiello. The issue which required an immediate answer concerned the ideological and political right to ascend to the throne and this led to the need of discussing the changes of the resolutions passed at the Union of Krewo. The period marked by the years 1399–1401 constituted a breakthrough in Jagiello’s rule, as at that time the king obtained a greater freedom of maneuver. In the charter of the Union of Radom, the corpus of the highest state administration confirmed the accord negotiated between the ruler and his subjects. According to the author, the beginning of the 15th century marked a period of soft politics which avoided violating the interests of powerful family groups and regional factions while at the same time by degrees promoting the king’s trusted favorites. Jagiello’s strategic goal was to acquire a strong personal position both in the Crown and in Lithuania. Whereas the years following the triumph at Grunwald brought about a more expansive policy, accompanied by a series of provoked conflicts associated with the formation of close-knit ruling elites by the side of the monarch. At the same time, a balance could be observed between the personal goals of the Giedyminowicze family and the program represented by the Crown lords who accepted the former ones’ vision of the grand monarchy. 
Słowa kluczowe: Królestwo Polskie, Władysław Jagiełło, monarcha, legitymizacja władzy, królewscy doradcy, zjazdy generalne
References

BIBLIOGRAFIA

Akta unji Polski Litwą 1385–1791, wyd. S. Kutrzeba, W. Semkowicz, Kraków 1932.

Błaszczyk G., Dzieje stosunków polsko-litewskich, t. 2: Od Krewa do Lublina, Poznań 2007.

Borkowska U., Dynastia Jagiellonów Polsce, Warszawa 2011.

Borkowska U., „Pietas regia”Formy królewskiej pobożności późnośredniowiecznej Polsce [w:] Król Polsce XIV XV wieku, red. A. Marzec, M. Wilamowski, Kraków 2006, s. 39–56.

Codex diplomaticus Lithuaniae, wyd. E. Raczyński, Wrocław 1845.

Codex diplomaticus Prussicus, hrsg. J. Voigt, t. 6, Königsberg 1861.

Codex epistolaris magni ducis Vitoldi, wyd. A. Prochaska, Kraków 1882.

Fałkowski W., Adventus regis. Powrót Władysława Jagiełły do Krakowa po zwycięstwie grunwaldzkim, „Roczniki Historyczne” 2010, t. 76, s. 77–102.

Fałkowski W., Elita władzy Polsce za Kazimierza Jagiellończyka (1447–1492), Warszawa 1992.

Fałkowski W., Sejmy bez króla (1440–1446) [w:] Historia vero testis temporum, red. J. Smołucha et alii, Kraków 2008, s. 235–255.

Fałkowski W., Seria przywilejów miejskich Władysława Jagiełły 1409 r. [w:] Czas, przestrzeń, praca dawnych miastach, Warszawa 1991, s. 329–335.

Gąsiorowski A., Itinerarium króla Władysława Jagiełły, 1386–1434, Warszawa 1972.

Halecki O., Dzieje unii jagiellońskiej, t. 1, Warszawa 1919.

Joannis Dlugossi Annales seu Cronicae incliti regni Poloniae, lb. 10, Warszawa 1985.

Jóźwiak S., Kwiatkowski K., Szweda A., Szybkowski S., Wojna Polski Litwą zakonem krzyżackim latach 1409–1411, Malbork 2010.

Kolankowski L., Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, t. 1, Warszawa 1930.

Korczak L., Monarcha poddani. System władzy Wielkim Księstwie Litewskim okresie wczesnojagiellońskim, Kraków 2008.

Kowalczyk M., Grunwald tradycji kaznodziejsko-kronikarskiej końca XV wieku, „Analecta Cracoviensia” 1987, t. 19, s. 255–275.

Krzyżaniakowa J., Kancelaria królewska Władysława Jagiełły. Studium dziejów kultury politycznej Polski XV wieku, t. 1–2, Poznań 1972.

Krzyżaniakowa J., Ochmański J., Władysław Jagiełło, Wrocław–Warszawa 1990.

Kurtyka J., Tęczyńscy. Studium dziejów polskiej elity możnowładczej średniowieczu, Kraków 1997.

Kutrzeba S., Historia ustroju Polski. Korona, reprint wyd. 8, Poznań 2001.

Lalik T., patriotycznym święcie Rozesłania Apostołów Małopolsce XV wieku, „Studia Źródłoznawcze” 1981, t. 26, s. 23–32.

Łowmiański H., Polityka Jagiellonów, Poznań 1999.

Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wrocław 2009.

Nowak B., Postawa miast Korony wobec planów sukcesyjnych Władysława Jagiełły, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 1995, t. 50, sectio F, s. 77–89.

Nowak P., Dokumenty pokoju Raciążu 1404 r., „Studia Źródłoznawcze” 2002, t. 40, s. 57–77.

Pawiński A., Sejmiki ziemskie: początek ich rozwój, Warszawa 1895.

Sikora F., sprawie małżeństwa Władysława Jagiełły Anną Cylejską [w:] Personae – 
colligationes – facta
, red. J. Bieniak, Toruń 1991, s. 93–103.

Sochacka A., Możnowładcy polscy wobec unii horodelskiej, „Średniowiecze Polskie Powszechne” 2004, t. 3, s. 122–139.

Sperka J., Szafrańcowie herbu Stary Koń, Katowice 2001.

Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im XV Jahrhundert, hrsg. E. Weise, t. 1, Königsberg 1930.

Starodawne prawa polskiego pomniki, t. 8, cz. 2: Najdawniejsze księgi sądowe krakowskie, wyd. B. Ulanowski, Kraków 1886.

Supruniuk A., Mazowsze Siemowitów (1341–1442). Dzieje polityczne struktury władzy, Warszawa 2010.

Trajdos T.M., Benedyktyni na Łyścu za panowania Władysława Jagiełły (13861434), „Roczniki Historyczne” 1982, t. 48, s. 1–47.

Trajdos T.M., Fundacja klasztoru karmelitów trzewiczkowych pod wezwaniem Bożego Ciała Poznaniu kult eucharystyczny króla Władysława II Jagiełły, „Poznańskie Studia Teologiczne” 1984, t. 5, s. 316–362.

Węcowski P., Działalność publiczna możnowładztwa małopolskiego późnym średniowieczu, Warszawa 1998.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.