Polskie życie narodowe w kraju w latach 1857–1861 w ocenie „Wiadomości Polskich” (część I)

Mateusz Piotr Gancewski

Abstrakt

LIFE OF THE POLISH PEOPLE ON POLISH TERRITORIES IN THE YEARS 1857–1861 PRESENTED BY “WIADOMOŚCI POLSKIE”

The article treats about the life of the Polish nation under the Russian, Prussian and Austrian rule in the years 1857–1861 presented by “Wiadomości Polskie” – a weekly magazine, which unofficially belonged to Hotel Lambert (Polish emigrant conservative organisation). The publicists of the periodical – prominent Polish political and cultural activists and scholars – Julian Klaczko and Walerian Kalinka – drafted the image of the Polish people of that time, who led a demoralised and meaningless life and who were not willing to struggle for the sake of their enslaved motherland. According to “Wiadomości”, especially outrageous was the fact that some Poles could not resist the temptation of national betrayal, which they did by abandoning the dreams of restituted Poland. Nevertheless, stating that ‘Today the spirit of the nation is not yet poisoned’, the editors of “Wiadomości” believed that there were Poles who would do their best in order to gradually eliminate all national vices. Indeed, in the last editions of “Wiadomości” the publicists of the periodical firmly stressed that the Polish people finally understood what their national responsibilities were. Thus, they hoped the Polish nation would continue to grow and would not prematurely begin a national uprising, which would inevitably lead to another national disaster.
 

Słowa kluczowe: historia Polski w XIX wieku, Hotel Lambert, „Wiadomości Polskie”, Walerian Kalinka, Julian Klaczko
References

Anculewicz Z., Kurier Warszawski w latach 1821–1868, Olsztyn 1997.
Barszczewska-Krupa A., Reforma czy rewolucja. Koncepcje przekształcenia społeczeństwa polskiego w myśli politycznej Wielkiej Emigracji 1832–1863, Łódź 1979.
Barszczewska-Krupa A., Chłopi i sprawa chłopska w emigracyjnych planach politycznych stronnictwa Adama Czartoryskiego [w:] eadem, Emigracja i kraj. Wokół modernizacji polskiej świadomości społecznej i narodowej, Łódź 1999.
Beauvois D., Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie 1793–1914, tłum. K. Rutkowski, Lublin 2005.
Brensztejn M., Adam-Honory Kirkor. Wydawca, redaktor i właściciel drukarni w Wilnie od roku 1834 do 1867, Wilno 1930.
Chwalba A., Polacy z Ziem Zabranych i Rosja w XIX wieku [w:] Dzieje polityczne, kultura, biografistyka: studia z historii XIX i XX wieku ofiarowane prof. Zbigniewowi Dworeckiemu, red. L. Trzeciakowski, P. Matusik, Poznań 2002.
Czapiewski E., Między buntem a ugodą. Kształtowanie się poglądów politycznych Józefa Ignacego Kraszewskiego, Wrocław 2000.
Czepulis R., Myśl społeczna twórców Towarzystwa Rolniczego (1842–1861), Wrocław 1964.
Czepulis-Rastenis R., „Klassa umysłowa”. Inteligencja Królestwa Polskiego 1832–1864, Warszawa 1973.
Daszyk K.K., „My wszyscy z niego…” Krakowskich stańczyków „hołd podziwienia” dla Zygmunta Krasińskiego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” (Kraków) 2002, z. 129.
Daszyk K.K., „Niech wróci mogiła”… Ideowo-polityczne spory o wawelski grób dla Juliusza Słowackiego, Kraków 2010.
Eisenbach A., Emancypacja Żydów na ziemiach polskich 1785–1870 na tle europejskim, Warszawa 1988.
Gieczys K., Bractwa trzeźwości w diecezji żmudzkiej w latach 1858–1864, Wilno 1935.
Jakimowicz I., Wstęp [w:] eadem, Spór o rację bytu polskiej sztuki narodowej (1857–1891) [w:] Z dziejów polskiej krytyki i teorii sztuki, Warszawa 1961, t. II.
Jedlicki J., Błędne koło 1832–1864 [w:] Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918, red.
J. Jedlicki, Warszawa 2008.
Jedlicki J., Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują. Studia z dziejów idei i wyobrażeń XIX wie-
ku, Warszawa 2002.
Kalembka S., Czasopiśmiennictwo emigracji popowstaniowych XIX wieku [w:] Prasa polska w latach 1661–1864, red. J. Łojek, Warszawa 1976.
Kalembka S., Prasa demokratyczna Wielkiej Emigracji. Dzieje i główne koncepcje polityczne (1832–1863), Toruń 1977.
Kalembka U., Publicyści Wielkiej Emigracji o rządach zaborców na ziemiach Rzeczypospolitej 1832–1862, Olsztyn 2000.
Kawyn S., Julian Klaczko jako recenzent „Krewnych” Józefa Korzeniowskiego, „Przegląd Nauk Historycznych i Społecznych” (Łódź) 1954, t. 4.
Kieniewicz S., Między ugodą a rewolucją (Andrzej Zamoyski w latach 1861–62), Warszawa 1962.
Kieniewicz S., Warszawa w powstaniu styczniowym, Warszawa 1954.
Kizwalter T., „Nowatorstwo i rutyny”. Społeczeństwo polskie zaboru rosyjskiego wobec modernizacji (1840–1863), Warszawa 1990.
Kizwalter T., O nowoczesności narodu. Przypadek Polski, Warszawa 1999.
Krasiński Z., Resurrecturis [w:] eadem, Dzieła literackie, wybrał, notami i uwagami opatrzył P. Hertz, t. I, Warszawa 1973.
Król M., Konserwatyści a niepodległość. Studia nad polską myślą konserwatywną XIX wie-
ku, Warszawa 1985.
Ludwikowski R.R., Konserwatyzm Królestwa Polskiego w okresie międzypowstaniowym. (Z rozważań nad ideologią i polityką), „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, CCCCXL, Prace Prawnicze, 76, Kraków 1976.
Łazuga W., Zygmunt Krasiński i stańczycy [w:] Dzieje polityczne, kultura, biografistyka. Studia z historii XIX i XX wieku ofiarowane prof. Zbigniewowi Dworeckiemu, red.
L. Trzeciakowski, P. Matusik, Poznań 2002.
Małkiewicz A., Julian Klaczko – krytyk i historyk sztuki [w:] Julian Klaczko (1825–1906). Krytyk literacki – pisarz polityczny – badacz sztuki (członek Akademii Umiejętności od 1872), pod red. J. Maślanki, Kraków 2007, s. 64.
Maternicki J., Walerian Kalinka i jego badania nad epoką porozbiorową, Rzeszów 2013.
Micińska M., Zdrada, córka nocy. Pojęcie zdrady narodowej w świadomości Polaków w latach 1861–1914, Warszawa 1998.
Mrówczyński J., Ks. Walerian Kalinka. Życie i działalność, Poznań–Warszawa–Lublin 1972.
Odyniec A.E., Przyjdź Królestwo Boże! [w:] Na pamiątkę pobytu Najjaśniejszego Cesarza Jego Mości Alexandra II w Wilnie 6 i 7 września 1858, Wilno 1858.
Pruski W., Bałaguli i ich zaprzęgi, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1958, nr 1/2.
Skowronek J., Młodzież polska i jej organizacje w ruchu narodowym 1795–1864, Warszawa 1994.
Suchodolski B., Dzieje kultury polskiej, Warszawa 1980.
Szczęsny Feliński Z., Pamiętniki, opracował, przygotował do druku i opatrzył przedmową E. Kozłowski, Warszawa 1986.
Szlachta B., Polscy konserwatyści wobec ustroju politycznego do roku 1939, Kraków 2000.
Szpoper D., Pomiędzy caratem a snem o Rzeczypospolitej. Myśl polityczna i działalność konserwatystów polskich w guberniach zachodnich Cesarstwa Rosyjskiego w latach 1855–1862, Gdańsk 2003.
Tarnowski S., Ksiądz Walerian Kalinka, Kraków 1887.
Trojanowiczowa Z., Julian Klaczko – współtwórca polityki kulturalnej Hotelu Lambert, „Pamiętnik Literacki”, 1978, r. 69, z. 3.
Waśko A., Twórczość Zygmunta Krasińskiego w ocenie Klaczki [w:] Julian Klaczko (1825–1906). Krytyk literacki – pisarz polityczny – badacz (członek Akademii Umiejętności), pod red. A. Maślanka, Kraków 2007.
Węgrzyn I., W kręgu redakcji „Wiadomości Polskich”. Ludzie i tematy. Rekonesans badawczy [w:] Emigranci, wygnańcy, wychodźcy…, red. I. Węgrzyn, G. Zając, Kraków 2007.
Węgrzyn I., Wstęp [w:] Julian Klaczko. Rozprawy i szkice, oprac. I. Węgrzyn, Kraków 2005, s. 26–28.
Wierzbicki A., Wokół „Pięty Achilla”. O szkołach historycznych w ujęciu emigracyjnych „Wiadomości Polskich” w połowie XIX wieku [w:] Historia. Poznanie i przekaz, red. B. Jakubowska, Rzeszów 2000.
Witkowska A., Przybylski R., Romantyzm, Warszawa 1998, s. 649.
Żor A., Kronenberg: dzieje fortuny, Warszawa 2011.
 

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.