Wokół wyprawy Jeremiego Wiśniowieckiego w stepy tatarskie z 1647 roku

Artur Goszczyński

Abstrakt

About Jeremi Wiśniowiecki’s Expedition to the Tartar Steppes in 1647

Although much space in historical literature was devoted to Jeremi Wiśniowiecki, some aspects of his political and military activities are still uncertain. One of them is the issue of his expedition to the Tartar steppes conducted in the autumn of 1647. Historians claim that this event was consulted with the King, who was facing the failure of his war plans against the Ottomans and tried to provoke the Tartars belonging to the Horde to attack the Commonwealth. Unfortunately, no documents survive that could confirm that thesis. On the other hand, this scenario is based on an exemption of Mikołaj Potocki, commanded to Wiśniowiecki in November 1647. According to the information contained in this source, the Governor was not able to come due to the King’s command, ordering him to support the army on the Left-bank Ukraine.
 

Słowa kluczowe: Władysław IV, Jeremi Wiśniowiecki, sejm 1647 roku, stosunki polsko-tureckie w XVII wieku, stosunki polsko-tatarskie w XVII wieku
References

Źródła rękopiśmienne

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Metryka Koronna, 189.

Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, Teki Naruszewicza, 141.

Biblioteka Jagiellońska, 49.

Tsentralʹnyĭ derzhavnyĭ istorychnyĭ arkhiv Ukraїny u Kyievi: f. 22, op. 1, spr. 49.

Tsentralʹnyĭ derzhavnyĭ istorychnyĭ arkhiv Ukraїny u Lʹvovi: f. 9, op. 1, spr. 397.

 

Źródła drukowane

Jakuba Michałowskiego wojskiego lubelskiego a później kasztelana bieckiego księga pamiętnicza, wyd. A.Z. Helcel, Kraków 1864.

Pamiętniki Samuela i Bogusława Kazimierza Maskiewiczów (wiek XVII), oprac. A. Sajkowski, red. W. Czapliński, Wrocław 1961.

Radziwiłł A.S., Pamiętnik o dziejach w Polsce, t. II–III, oprac. A. Przyboś, R. Żelewski, Warszawa 1980.

 

Opracowania

Czamańska I., Wiśniowieccy. Monografia rodu, Poznań 2007.

Czapliński W., Glosa do Trylogii, Białystok 1999.

Czapliński W., Władysław IV i jego czasy, Warszawa 1972.

Czermak W., Plany wojny tureckiej Władysława IV, Kraków 1895.

Drozdowski M.R., Jeremi Wiśniowiecki wobec kozaczyzny [w:] Wobec króla i Rzeczypospolitej. Magnateria w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz, Kraków 2012, s. 703–716.

Horn M., Chronologia i zasięg najazdów tatarskich na ziemie Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1600–1647, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1962, t. VII, cz. 1, s. 3–71.

Kshonstek T., Kerivnyky ta komandyry u bytvi pid Berestechkom [w:] Berestechko 1651 v istoriї Polʹshchi i Ukrainy, red. T. Kshonstek, Lutsʹk-Prushkuv 2013, s. 95–135.

Kubala L., Jerzy Ossoliński, Lwów 1924.

Melʹnyk L., Kniazʹ Iarema Vyshnevetsʹkyĭ, „Kyїvsʹka Starovyna” 1994, №2, s. 103–112.

Nagielski M., Kozaczyzna czasów Władysława IV (1632–1648), „Przegląd Wschodni” 1991, t. I, s. 791–816.

Romański R., Książę Jeremi Wiśniowiecki, Warszawa 2009.

Rudnytskyĭ Iu., Ieremiia Vyshnevetsʹkyĭ. Sproba reabilitatsiї. (Eseїstychna rozvidka), Lʹviv 2008.

Szajnocha K., Dwa lata dziejów naszych 1646, 1648, t. I, Lwów 1865.

Tomkiewicz W., Jeremi Wiśniowiecki (1612–1651), Warszawa 1933.

Wasilewski T., Działalność polityczna i wojskowa Jeremiego Wiśniowieckiego [w:] Epoka „Ogniem i mieczem” we współczesnych badaniach historycznych, red. M. Nagielski, Warszawa 2000, s. 69–84.

Widacki J., Kniaź Jarema, Katowice 1984.

Wisner H., Litwa i plany wojny tureckiej Władysława IV. Rok 1646, „Kwartalnik Historyczny” 1978, R. LXXXV, s. 255–268.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.