O dwóch krakowskich prawnikach wypromowanych w Bolonii na początku XVI wieku

Stanisław A. Sroka

Abstrakt

On two Cracovian lawyers who were awarded university degrees in Bologna in the early 16th century

At the beginning of the 16th century, among the large group of Polish students in Bologna, there were also two Cracovian townsmen – Jan Albin and Mikołaj Waltek – who obtained a doctorate in canon law there. After returning from Bologna, Jan Albin (doctorate in 1504) first lectured at the Faculty of Law at the University of Cracow, but since he neglected his duties, he was removed from his post. Soon, he became the chancellor of the Vilnius bishop and came into possession of the Vilnius canonry. As a Vilnius canon, he became known as one of the editors of the statutes of the chapter, and he also performed the first visitation of the Vilnius diocese. In addition to the Vilnius canonry, he held other minor beneficiaries. He died in mysterious circumstances in Rome in 1528, from the wounds inflicted on him by German soldiers. Mikołaj Waltek, who obtained his doctorate in Bologna in 1509, after returning to Cracow became the archpriest of St. Mary’s Church in 1512. He held the office of the archpriest until his death (c. 1554). As governor of St. Mary’s Church, he was involved in a dispute with the Cracow councilors over the language of sermons preached in that church. In his will, he bequeathed his book collection (28 books) to the University of Cracow – these books have been preserved until today (in the collection of the Jagiellonian Library).  

Słowa kluczowe: Uniwersytet Boloński, Kraków w XVI wieku, kościół Mariacki w Krakowie, kapituła w Wilnie / University of Bologna, Cracow in the 16th century, St. Mary’s Church in Cracow, chapter of Vilna
References

Źródła archiwalne

Archivio di Stato di Bologna

Comune Governo, t. 390 (Libri partitorum, t. XIV).

Studio, nr 22 (Registri d’atti del collegio canonico).

Studio, nr 28 (Registri d’atti del collegio civile).

Studio, nr 126 (Liber secretus iuris canonici).

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Acta Officialia, t. 44, 59.

Biblioteka Czartoryskich w Krakowie

rkps 3516 (Mamert z Fulsztyna Herburt, Aktów czyli dziejów kapituły katedralnej wileńskiej z siedmiu pierwszych tomów od 1501go do 1600go roku, Wilno 1843).

Biblioteka Jagiellońska w Krakowie

rkps 248 (Rationarium antiquum procuratoris Universitatis Cracoviensi ab a. 1507–1518).

Inc. 2272 (J. Stoefflerinus, J. Pflaum, Almanach nova 1499–1531, Ulmae 1499).

Cimelia 97, 98.

Wilno, Biblioteka Wróblewskich Akademii Nauk Litwy (Lietuvos Mokslų akademijos Vrublevskių biblioteka)

Oddział Rękopisów, VKF, nr 126.

 

Źródła drukowane

Acta nuntiaturae Polonae, t. II: Zacharias Ferreri (15191521) et nuntii minores (15221553), ed. H.D. Wojtyska, Romae 1992.

Acta primae visitacionis diocesis Vilnensis anno Domini 1522 peractae, ed. S.C. Rowell, Vilnius 2015.

Acta Tomiciana, t. V, Poznań 1855.

Bukowski W., Z najstarszych dziejów skarbowości Uniwersytetu Krakowskiego. Rachunki prokuratorów generalnych za lata 14581490 [w:] Miasta, ludzie, instytucje, znaki. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesor Bożenie Wyrozumskiej w 75. rocznicę urodzin, red. Z. Piech, Kraków 2008, s. 653–713.

Conclusiones Universitatis Cracoviensis ab anno 1441 ad annum 1589, wyd. H. Barycz, Kraków 1933.

Długopolski E., Katalog kościoła N.P. Maryi w Krakowie, „Teka Grona Konserwatorów Galicyi Zachodniej” 1916, t. 6.

Katalog poloników XVI wieku Biblioteki Jagiellońskiej, t. 1, red. M. Malicki, E. Zwinogrodzka, Warszawa–Kraków 1992.

Matricularum Regni Poloniae Summaria, ed. T. Wierzbowski, pars IV, vol. 1, Varsoviae 1910.

Metryka Uniwersytetu Krakowskiego z lat 14001508, t. 1, wyd. A. Gąsiorowski, T. Jurek, I. Skierska, przy współpracy R. Grzesika, Kraków 2004.

Najstarsza księga promocji Wydziału Sztuk Uniwersytetu Krakowskiego z lat 14021541, wyd. A. Gąsiorowski, T. Jurek, I. Skierska, Warszawa 2011.

Regesty dokumentów diecezji wileńskiej z lat 15071522 Jana Fijałka i Władysława Semkowicza, wyd. G. Błaszczyk, „Lituano-Slavica Posnaniensia. Studia Historica” 2003, vol. 9.

The Statutes of the Chapters of Vilna and Samogitia, ed. W. Pawlikowska-Butterwick, L. Jovaiša, Vilnius 2015.

Urban W., Lūžys S., Cracovia Lithuanorum saeculis XIVXVI, Vilnius 1999.

Wypisy źródłowe do dziejów Wawelu z archiwaliów kapitulnych i kurialnych krakowskich 15301533, wybór i oprac. B. Przybyszewski, Kraków 1986.

Wypisy źródłowe do dziejów Wawelu z archiwaliów kapitulnych i kurialnych krakowskich 15391541, wybór i oprac. B. Przybyszewski, Kraków 1991.

 

Opracowania

Ališauskas V., Jaszczołt T., Jovaiša L., Paknys M., Lietuvos katalikų dvasininkai XIVXVI a., Vilnius 2009.

Aulizio F., Il polacco Mattias Sepravicius lettore all’Università di Bologna [w:] Atti del XVIII Congresso Italiano di storia della medicina, Sanremo 1962, s. 630–642.

Barycz H., Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w epoce humanizmu, Kraków 1935.

Burgrabiowie zamku krakowskiego XIIIXV wieku. Spisy, oprac. W. Bukowski, Kórnik 1999.

Fijałek J., Polonia apud Italos scholastica saeculum XV, fasc. 1, Cracoviae 1900.

Guerrini T.M, „Qui voluerit in iure promoveri…” I dottori in diritto nello Studio di Bologna (15011796), Bologna 2005.

Horeczy A., Prawnicze doktoraty Polaków w Bolonii w XV wieku, „Roczniki Historyczne” R. 81, 2015, s. 147–185.

Knapek E., Akta oficjalatu i wikariatu generalnego krakowskiego do połowy XVI wieku, Kraków 2010.

Kurczewski J., Kościół zamkowy czyli katedra wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju, t. III, Wilno 1916.

Laudatio Bononiae. Atti del Convegno storico italo-polacco svoltosi a Bologna dal 26 al 31 maggio 1988 in occasione del Nono Centenario dell’Alma Mater Studiorum, a cura di R.C. Lewanski, Varsaviae 1990.

Michalewicz J., Michalewiczowa M., Liber beneficiorum et benefactorum Universitatis Iagellonicae in saeculis XVXVIII, t. V, pars 2, Cracoviae 1991.

Musialik D., Rządcy parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Krakowie w późnym średniowieczu i u progu czasów nowożytnych, Kraków 2010 (praca magisterska w Zakładzie Historii Polski Średniowiecznej Instytutu Historii UJ).

Noga Z., Krakowska rada miejska w XVI wieku. Studium o elicie władzy, Kraków 2003.

Noga Z., Urzędnicy miejscy Krakowa, cz. 2: 1500–1794, Kraków 2008.

Ochmański J., Biskupstwo wileńskie w średniowieczu. Ustrój i uposażenie, Poznań 1972.

Ożóg K., Fokt K., Mikuła M., Zdanek M., Wójcik-Zega D., Kuras K., Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 1: 1364–1780, red. W. Uruszczak, Kraków 2015.

Pańków S., Kisling Jan (zm. 1534), mieszczanin i rajca krakowski [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 12, Wrocław 1966–1967, s. 502–503.

Pawlikowska W., Wileńska kapituła katedralna w zapisie źródłowym. Część pierwsza: Ksawery Franciszek Michał Bohusz, Mamert Herburt z Fulsztyna, Jan Kurczewski – regestratorzy protokołów z posiedzeń kapituły, „Lituano-Slavica Posnaniensia. Studia Historica” 2007, t. 12, s. 118–124.

Piana C., Nuove ricerche su le Università di Bologna e di Parma, Quaracchi, Florentiae 1966.

Piana C., Ricerche su le Università di Bologna e di Parma nel secolo XV, Quaracchi, Florentiae 1963.

Pieradzka K., Kreydler Mikołaj [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 15, Wrocław 1970, s. 292–293.

Ptaśnik J., Obrazki z przeszłości Krakowa, Biblioteka Krakowska 23, Kraków 1903.

Rajman J., Kesingerowie krakowscy w XIVXV wieku [w:] Ojczyzna bliższa i dalsza. Studia historyczne ofiarowane Feliksowi Kirykowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, red. J. Chrobaczyński, A. Jureczko, M. Śliwa, Kraków 1993, s. 435–445.

Sajdak M., Krąg duchowieństwa kościoła św. Anny w średniowieczu, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ, Nauki Społeczne” 2014, nr 9(2), s. 65–86.

Skarbiec katedry wileńskiej, red. D. Nowacki, A. Saratowicz-Dudyńska, Warszawa 2008.

Sroka S.A., Polish Surgeons in Bologna in the First Quarter of the Sixteenth Century, „Annali di storia delle università italiane” 2018, t. 22, nr 2, s. 115–122.

Sroka S.A., Studenci z Polski dopuszczeni do prowadzenia zajęć na Uniwersytecie Bolońskim na początku XVI wieku, „Roczniki Historyczne” R. 84, 2018, s. 293–309.

Sroka S.A., Wykaz Polaków wypromowanych na uniwersytecie w Bolonii w drugiej połowie XV w., „Kwartalnik Historyczny” 2014, t. 121, nr 1, s. 133–155.

Sroka S.A. et al., Collegium Iuridicum, Kraków 2015.

Starzyński M., Krakowska rada miejska w średniowieczu, Kraków 2010.

Szymborski W., Collegium Broscianum, Kraków 2014.

Tazbir J., Sprawa Weiglowej w świetle źródeł archiwalnych [w:] Historia i współczesność, red. E. Frącki, Warszawa 1987, s. 49–58.

Urban W., Dwa szkice z dziejów reformacji, Kielce 1991.

Windakiewicz S., Informacja o aktach Uniwersytetu Bolońskiego, „Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty w Polsce” 1892, t. 7, s. 130–148.

Wisłocki W., Incunabula typographica Bibliothecae Universitatis Jagellonicae Cracoviensis, Cracoviae 1900.

Wolny J., Kaznodziejstwo katedralne w Krakowie na tle środowiska (okres 15201584) [w:] Cracovia litterarum. Kultura umysłowa i literacka Krakowa i Małopolski w dobie Renesansu, red. T. Ulewicz, Kraków 1991, s. 285–318.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.