W okresie powolnej modernizacji. Kobieta w II Rzeczypospolitej – próba bilansu

Joanna Dufrat

Abstrakt

In the period of slow modernization: Women in the Second Republic of Poland – conclusions

The First World War was an important factor in social modernization, bringing a new order of gender in public space. Among the most important changes in the situation of women in the post-war period, historians mention: obtaining full citizenship rights and broad access to education, increasing professional and educational aspirations, the evolution of intra-family relationships, increasing the proportion of active women, loosening of moral norms and a revolution in women’s fashion. Nevertheless, in the Second Republic, there was a visible widening of women’s life opportunities and increase of their independence in many areas of social life and in the public sphere. The granting of passive and active electoral law became the symbol of changes that took place in the social position of women after Poland regained its independence in November 1918.

The aim of this article is to discuss the most important aspects of women’s participation in the political and social life of the Second Republic (1918–1939), as well as to follow social modernization processes in the context of women’s situation: labor market opportunities, educational aspirations, political activity, and changes in family and fashion. Another goal is the analysis of social structures that had the most powerful impact on women’s lives: tradition, economics, law.

Słowa kluczowe: I wojna światowa, II Rzeczpospolita, modernizacja, sytuacja kobiet, aktywność polityczna i społeczna kobiet, aktywność zawodowa kobiet, stereotypy, edukacja kobiet, przemiany obyczajowe / the First Word War, the Second Republic of Poland, modernization, situation of women, stereotypes, women’s education, equality at home, women in politics
References

Archiwalia

Państwowe Archiwum Obwodu Brzeskiego, f.1 (Urząd Wojewódzki Poleski).

Opracowania

Chojnowski A., Aktywność kobiet w życiu politycznym [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Dąbrowska D., Udomowiony świat. O kobiecym doświadczaniu historii, Szczecin 2004.

Dufrat J., Narodowa Organizacja Kobiet i Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet – podobieństwa i różnice. Kilka uwag o funkcjonowaniu społeczno-politycznych organizacji kobiecych w Drugiej Rzeczypospolitej [w:] Polska leży na Zachodzie. Studia z dziejów Polski i Europy dedykowane Pani Profesor Teresie Kulak, red. W. Wrzesiński, M. Masnyk, K. Kawalec, Toruń 2011.

Dufrat J., W służbie obozu marszałka Józefa Piłsudskiego. Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet (1928–1939), Kraków 2013.

Evans R.J., The Feminists: Women’s Emancipation Movements In Europe, America, and Australasia, 1840–1920, London 2014.

Gawin M., Głosy krytyczne w sprawie zawodowej pracy kobiet 1918–1939 (w świetle publicystyki) [w:] Kobieta i praca. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, t. 6, Warszawa 2000.

Hass L., Aktywność wyborcza kobiet w pierwszym dziesięcioleciu Drugiej Rzeczypospolitej, [w:] Kobiety i świat polityki w niepodległej Polsce 1918–1939, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 1996.

Kirchner H., Pisarki międzywojennego dwudziestolecia [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Kondracka M., Posłanki i senatorki II Rzeczypospolitej, Warszawa 2017.

Krasnodębski Z., Postęp [w:] Słownik społeczny, red. B. Szlachta , Kraków 2004.

Krzyżanowski L., Okniński W., Temida wyemancypowana? Słownik biograficzny kobiet – sędziów, asesorów i egzaminowanych aplikantów w międzywojennym sądownictwie polskim, Sopot 2018.

Mędrzecki W., Rudnicki S., Żarnowski J., Społeczeństwo polskie w XX wieku, red. nauk. J. Żarnowski, Warszawa 2003.

Miąso J., Kształcenie dziewcząt w Drugiej Rzeczypospolitej [w:] Kobieta i edukacja na ziemiach polskich w XIX i XX w., red. A. Żarnowska, A. Szwarc t. 2 cz. 2, Warszawa 1992.

Mierzecki W., Praca zarobkowa kobiet w środowisku robotniczym w Polsce międzywojennej, [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Ogórek B., „Należy przestać spluwać dzieci na prawo i lewo!”. Transformacja płodności w populacji Drugiej Rzeczypospolitej [w:] Społeczeństwo międzywojenne: nowe spojrzenie, red. W. Mędrzecki, J. Żarnowski, Metamorfozy Społeczne, t. 10, Warszawa 2015.

Pietrzak M., Sytuacja prawna kobiet w Drugiej Rzeczypospolitej [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Sierakowska K., Aspiracje zawodowe kobiety zamężnej w rodzinach inteligenckich lat międzywojennych w opinii prasy kobiecej i poradników dla kobiet [w:] Kobieta i praca. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, t. 6, Warszawa 2000.

Sieradzka A., Moda w przedwojennej Polsce, Warszawa 2013.

Szczepański M.S., Modernizacja [w:] Encyklopedia socjologii, t. 2, Warszawa 1999.

Śliwa M., Udział kobiet w wyborach i ich działalność parlamentarna [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Tomaszewski J., Landau Z., Polska w Europie i świecie 1918–1939, Warszawa 2005.

Żarnowska A., Kierunki aktywności zawodowej kobiet w Polsce w XX wieku (do 1939 r.) [w:] Kobieta i edukacja na ziemiach polskich w XIX i XX w., red A. Żarnowska, A. Szwarc, t. 2, cz. 2, Warszawa 1998.

Żarnowska A., Obywatelki II Rzeczypospolitej [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Żarnowska A., Sierakowska K., Stare i nowe wzorce i obyczaje rodziny inteligenckiej w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej [w:] Rodzina – prywatność – intymność. Dzieje rodziny polskiej w kontekście europejskim. Sympozjum na XVII Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich (Kraków 15–18 września 2004), red. D. Kałwa, A. Walaszek, A. Żarnowska, Warszawa 2006.

Żarnowski J., Polska 1918–1939. Praca – Technika – Społeczeństwo, Warszawa 1999.

Żarnowski J., Praca zawodowa kobiet w Polsce międzywojennej [w:] Kobieta i praca. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, t. 6, Warszawa 2000. 

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.