Spory prawnicze a pragmatyczność teorii prawa

Adam Michał Dyrda

Abstrakt

Legal disagreements and pragmatic justification in legal theory

The subject of this paper is the status of the most fundamental legal disagreements. Since all legal disagreements are conceptually dependent on theoretical assumptions about law (the grounds of law), they should be seen as theoretical disagreements in the Dworkinean sense. After an analysis of the basic concepts of the grounds of law, theoretical disagreements are evaluated from the epistemic point of view. By assumption, all philosophical disagreements, including fundamental legal disagreements, are disagreements between epistemic peers, since there occurs a symmetry between the evidence in favour of each of the proposed theories. In order to avoid the scepticism that such a diagnosis may lead to, we should engage in pragmatic considerations of the status of legal theory in general.

Keywords: legal disagreements, theoretical disagreements, the grounds of law, pragmatic justification

Spory prawnicze a pragmatyczność teorii prawa

Przedmiotem artykułu jest status najbardziej fundamentalnych sporów prawniczych. Spory te są sporami o podstawy prawa (tzw. sporami teoretycznymi w sensie Dworkina). Po przedstawieniu podstawowych koncepcji podstaw prawa, spory teoretyczne zostają poddane ocenie z punktu widzenia epistemologii. Należy przyjąć, że spory teoretyczne są sporami między tzw. epistemicznymi parami, gdyż zachodzi swoista „symetria świadectw” na rzecz każdej z proponowanych teorii. Aby uniknąć sceptycyzmu, do którego może prowadzić taka diagnoza, należy zastanowić się raczej nad pragmatycznym, a nie jedynie teoretycznym, uzasadnieniem zasadniczych rozstrzygnięć teorii prawa.

Słowa kluczowe: spory prawnicze, spory teoretyczne, podstawy prawa, uzasadnienie pragmatyczne
References

Coleman Jules. 2001. The Practice of Principle: In Defence of a Pragmatist Approach to Legal Theory. 292. Oxford: Oxford University Press.

Dickson Julie. 2001. Evaluation and Legal Theory, Oxford: Hart Publishing.

Dummett Michael. 1986. „A Nice Derengment of Epitaphs: Some Comments on Davidson and Hacking” [w:] LePore Ernest (red.). Truth and Interpretation: Perspectives on Philosophy of Donald Davidson.464. Cambridge: Blackwell.

Dworkin Ronald. 1986. Law’s Empire. Cambridge, Mass.: Harvard University Press.

Dworkin Ronald. 2006. Justice in Robes. 114, 192-94, 231. Cambridge, Mass.: Harvard University Press.

Dyrda Adam. 2013. „Czy pojęcie prawa jest pojęciem z istoty spornym?”. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 1(6): 54-67.

Dyrda Adam. 2013. Konwencja u podstaw prawa. Kontrowersje współczesnego pozytywizmu prawniczego, Warszawa: Wolters Kluwer.

Elgin Catherine Z. 2010. „Persistent Disagreement”. [w:] Feldman Richard & Warfield Ted (red.) Disagreement. 53-67. Oxford: Oxford University Press.

Feldman Richard. 2006. „Epistemological Puzzles about Disagreement,” [w:] Hetherington Stephen (red.). Epistemology Futures. 216-236. Oxford: Clarendon Press.

Finnis John. 1980. Natural Law and Natural Rights. Oxford: Oxford University Press.

Fuller Lon L. 2004. Moralność prawa. Przeł. Amsterdamski Stefan. Warszawa: Dom Wydawniczy ABC.

Fumerton Richard. 2010. “You Can’t Trust A Philosopher” [w:] Feldman Richard & Warfield Ted (red.) Disagreement. 91-110. Oxford: Oxford University Press.

Goldman Alvin. 2010. „Epistemic Relativism and Reasonable Disagreement ”. [w:] Feldman Richard & Warfield Ted (red.). Disagreement. 187-215. Oxford: Oxford University Press.

Goodman Robert F. 1995. „William James: Rationality as Pragmatic Choice ”, History of European Ideas 20 (4-6): 951-955.

Green Leslie. 1987. „The Political Content of Legal Theory”. Philosophy and Social Sciences 17: 16–20

Grice Paul 1989. Studies in the Way of Words. Cambridge, Mass.: Harvard University Press.

Halpin Andrew. 2001. Reasoning with Law. Oxford: Hart Publishing.

Halpin Andrew. 2010. „Methodology” [w:] Patterson Denis (red.). A Companion to Philosophy of Law and Legal Theory, 2nd ed. 607-620. Oxford: Wiley-Blackwell.

Hart Herbert L.A. 1994. The Concept of Law. 2nd edition. Oxford: Oxford University Press.

Hawthorne John & Srinivasan Amia. 2013. “Disagreement without transparency: Some Bleak Thoughts” [w:] Christensen David & Lackey Jennifer (red). The Epistemology of Disagreement New Essays. 9-30. New York: Oxford University Press.

Himma Kenneth. 2002. „Ambigously Stung: Dworkin’s Semantic Sting Reconfigured”, Legal Theory 2: 160–162.

Jackson Frank. 1998. From Metaphysics to Ethics: A Defence of Conceptual Analysis. Oxford Oxford University Press.

James William. 1897. The Will to Believe and Other Eassys in Popular Philosophy. New York: Longmans, Green, and Co.

Kamela Paweł. 2008. Prawo i moralnoœść w koncepcjach H.L.A. Harta. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek

Leiter Brian. 2013. „The Demarcation Problem in Jurisprudence: A Case for Scepticism” [w:] Beltran Jordi F., Moreso Jose J., Papayannis Diego M. (red.). Neutrality and Theory of Law. 161-174. Dordrecht: Springer.

Leiter Brian. 2013. „Why Legal Positivism (Again)?”, Chicago Public Law and Legal Theory Working Paper no. 442, online: http://www.law.uchicago.edu/files/file/442-bl-why-again.pdf

Marmor Andrei. 2005. Interpretation and Legal Theory. Oxford and Portland, Oregon: Hart Publishing.

Marmor Andrei. 2006. „Legal Positivism: Still Descriptive and Morally Neutral”, Oxford Journal of Legal Studies 26 (4): 683-704.

Moore Michael. 2012. „The Various Relations between Law and Morality in Contemporary Legal Philosophy”. Ratio Juris 25 (4): 435-471.

Murphy Liam. 2001. „The Political Question of the Concept of Law” [w:] Coleman Jules (red.). Hart’s Postscript: Essays on the Postscript to The Concept of Law. 371. Oxford: Oxford University Press.

Oberdiek John, Patterson Denis. 2007. „Moral Evaluation and Conceptual Analysis in Jurisprudential Methodology” [w:] Freeman Michael & Harrison Ross (red.). Law and Philosophy. 60-75. New York : Oxford University Press.

Perry Stephen. 1995. „Interpretation and Methodology in Legal Theory” (w:) Marmor Andrei (red.). Law and Interpretation: Essays in Legal Philosophy. Oxford: Clarendon Press.

Posłajko Krzysztof. 2012. To wszystko nic nie znaczy. Faktualizm i nonfaktualizm w kwestii znaczenia. Warszawa: Oœrodek Badań Filozoficznych

Raz Joseph. 1994., Ethics in the Public Domain: Essays in the Morality of Law and Politics. 237. Oxford: Oxford University Press.

Raz Joseph. 1998. „Postema on Law’s Autonomy and Public Practical Reasons: A Critical Comment”. 4 Legal Theory 1: 5-18.

Raz Joseph. 2001. „Two Views of the Nature of the Theory of Law: A Partial Comparison” [w:] Coleman Jules (red.). Hart’s Postscript: Essays on the Postscript to the Concept of Law. 1. Oxford: Oxford University Press.

Sunstein Cass S., Vermeule Adrian. 2002. „Interpretation and Institutions ”. Chicago J.M. Olin Law & Economics Working Paper No. 156 2nd series. Online: http://www.law.uchicago.edu/files/files/156.crsav.interpretation.pdf.

Van Inwagen Peter. 2009. „Zawsze, wszędzie i bez względu na osobę niesłusznie jest żywić przekonania oparte na niedostatecznym śœwiadectwie”, Roczniki Filozoficzne Tom LVII, numer 2. Przeł. J. K. Teske: 173-192.

Waldron Jeremy. 2001. „Normative (or Ethical) Positivism” [w:] Hart’s Postscript: Essays on the Postscript to the Concept of Law. 410-434. Oxford: Oxford University Press.

Waldron Jeremy. 2002. „Is the rule of law an essentially contested concept (in Florida)?”. Law and Philosophy. 21: 148-149.

Williamson Timothy. 2000. Knowledge and It’s Limits. Oxford: Oxford University Press.

Winch Peter. 1995. Idea nauki o społeczeñstwie i jej związki z filozofią. Przeł. Chwedeńczuk Bohdan. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line