Główny problem metafizyki wolnej woli

Andrzej Nowakowski

Abstrakt

The main problem with the metaphysics of free will

There is a contradiction in our general picture of the world, brought about by the principle of causality and the metaphysical interpretation of the assertion that we are independent originators of our acts. In this paper, I consider various ways of removing that contradiction. The way that I regard as the best, however, requires the solving of a certain problem, namely, that it is necessary to account for the relationship between acts of thinking and the contents of thoughts, including between acts of deciding and the contents of reasons behind decisions. This is a difficult problem, but the problems generated by other ways of removing the contradiction are more difficult still.

Keywords: free will, causality, action, reasons, decisions, contents of thoughts, acts of thinking

Główny problem metafizyki wolnej woli

W naszym ogólnym obrazie świata występuje sprzeczność generowana przez zasadę przyczynowości i metafizyczną wykładnię twierdzenia, że jesteśmy niezależnymi sprawcami naszych działań. W artykule rozważam różne sposoby usunięcia tej sprzeczności. Sposób, który uważam za najlepszy, wymaga jednak rozwiązania pewnego problemu. Mianowicie należy opisać relację między treściami myśli a aktami myślenia, wśród nich – między treściami racji dla decyzji a aktami decydowania. To jest trudny problem, lecz problemy stwarzane przez inne sposoby usunięcia wspomnianej sprzeczności są jeszcze trudniejsze.

Słowa kluczowe: wolna wola, przyczynowość, działanie, racje, decyzje, treści myśli, czynności myślenia
References

Ayer, Alfred Jules, Freedom and Necessity, w: tegoż, Philosophical Essays, MacMillan, London 1954, s. 271–284.

Berofsky, Bernard, Liberation from Self, Cambridge University Press, Cambridge 1995.

Bremer, Józef, Czy wolna wola jest wolna? Kompatybilizm na tle badań interdyscyplinarnych, Wydawnictwo WAM, Kraków 2013.

Campbell, Joseph Keim, A Compatibilist Theory of Alternative Possibilities, „Philosophical Studies” 1997, t. 88, s. 319–330.

Dennett, Daniel Clement, Elbow Room: The Varieties of Free Will Worth Wanting, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts 1984.

Double, Richard, The Non-Reality of Free Will, Oxford University Press, New York, Oxford 1991.

Fara, Michael, Masked Abilities and Compatibilism, „Mind” 2008, t. 117, s. 843–865.

Fischer, John Martin, Responsibility and Control, „The Journal of Philosophy” 1982, t. 79, s. 24–40.

Frankfurt, Harry Gordon, Freedom of the Will and the Concept of a Person, „The Journal of Philosophy” 1971, t. 68, s. 5–20.

Hare, Richard Mervyn, Freedom and Reason, Oxford University Press, Oxford 1965.

Niemczuk, Andrzej, Teoria i praktyka wolności, w: Współczesne i historyczne konteksty wolności, red. Leszek Kopciuch, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014, s. 21–32.

Nozick, Robert, Philosophical Explanations, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 1981.

Perboom, Derk, Living Without Free Will, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Strawson, Peter Frederick, Freedom and Resentment, „Proceedings of the British Academy”, 1962, t. 48, s. 1–25.

Vihvelin, Kadri, Causes, Laws, and Free Will: Why Determinism Doesn’t Matter, Oxford University Press, Oxford 2013.

Wegner, Daniel Merton, The Illusion of Conscious Will, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts 2002.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line