W poszukiwaniu realistycznego pojęcia osoby

Andrzej Sołtys

Abstrakt

W kontekście wielości pojęć osoby i ich znaczenia dla sposobu organizowania przez człowieka życia jednostkowego i społecznego, sprawą kluczową jest zwrot w kierunku realistycznego pojęcia osoby. W niniejszym studium przeprowadzono krytyczną analizę kilku wybranych relacjonalnych koncepcji osoby z pozycji tomizmu egzystencjalnego. W efekcie przeprowadzonej analizy potwierdzono założoną hipotezę, iż wybrane relacjonalne koncepcje osoby mają charakter aprioryczny, jednakże tylko w odniesieniu do istoty osoby. Studium odpowiada na pytanie, dlaczego analizowane koncepcje nie wyjaśniają samej istoty realnej osoby ludzkiej, a tylko wskazują na jej cechy rozpoznawcze, opisując egzystencję i drogi spełniania się osoby.


In search of a realistic concept of person

In the context of the multiplicity of concepts of the person and their importance for the way in which man organizes his individual and social life, a turn toward a realistic concept of the person is crucial. In this study, a critical analysis of several selected relational concepts of the person from the position of existential Thomism is carried out. As a result of the analysis, the assumed hypothesis was confirmed that the selected relational conceptions of the person are a priori, however, only with regard to the essence of the person. The study answers the question of why the analysed concepts do not explain the very essence of the real human person, but only point to its identifying features, describing the existence and ways of fulfilment of person.

Keywords: analogy, existence, human being, existence, person, relationship, realism

Słowa kluczowe: analogia, byt, człowiek, egzystencja, osoba, relacja, realizm
References

Bokwa, Ignacy, Rahner Karl, w: Leksykon teologii fundamentalnej, red. Marian. Rusecki i inni, Lublin-Kraków 2002, s. 1001‑1002.

Chojnacka, Marta Agata, Problem odpowiedzialności w filozofii Levinasa, „Studia z Historii Filozofii”, 2011/2, s. 133‑147.

Dalton, Stuart, Subjectivity and Orientation in Levinas and Kant,„Continental Philosophy Review” 32/1999, s.433–449.

Fotta, Peter, Wpływ rozumienia osoby na koncepcję kultury, „Zeszyty Naukowe KUL”, 2015/1, s. 87‑98.

Gogacz, Mieczysław, Wokół problemu osoby, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1974.

Gruca, Grzegorz, Mróz, Piotr, Kierkegaard a szestowska koncepcja zagrożeń autentycznej egzystencji, „Państwo i Społeczeństwo” XII 2012/1, s. 141-158.

Gryżenia, Kazimierz, Analogia w scholastyce nowożytnej, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2019.

Herman, Wojciech, Filozofia egzystencjalna, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2001.

Jaspers, Karl, Man in the modern age, Routledge and Kegan Paul, London 1951.

Jaspers, Karl, Nietzsche: wprowadzenie do rozumienia jego filozofii, przeł. Dorota Stroińska, Wydawnictwo KR, Warszawa 1997.

Jaspers, Karl, O mojej filozofii, w: Filozofia egzystencji, red. Stanisław Tyrowicz, PIW, Warszawa 1990.

Jaspers, Karl, Wiara filozoficzna wobec objawienia, przeł. Grzegorz Sowiński, Znak, Kraków 1999.

Jędraszewski, Marek, Emmanuela Lévinasa filozofia Drugiego, „Przegląd Powszechny”, 1984/12, s. 362‑374.

Jędraszewski, Marek, Wobec Innego. Relacje międzypodmiotowe w filozofii Emmanuela Lévinasa, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1990.

Jiers, Marcin, Podstawa antropologiczna w koncepcji teologii Karla Rahnera, w: Filozofia chrześcijańska, t. 7, Poznań 2010, s. 115-134.

Kierkegaard, Søren, Albo - albo, t. 2, przeł. Karol Toeplitz, Warszawa 1982.

Kierkegaard, Søren, Bojaźń i drżenie. Choroba na śmierć, przeł. Jarosław Iwaszkiewicz, PWN, Warszawa 1982.

Kierkegaard, Søren, Dziennik. Wybór, przeł. Antoni Szwed, Lublin 2000.

Krąpiec, Mieczysław Albert, Odzyskać świat realny, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1993.

Krąpiec, Mieczysław Albert, Osoba, w: Powszechna encyklopedia filozofii, red. Andrzej Maryniarczyk i inni, t. 7, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2006, s. 873‑887.

Krąpiec, Mieczysław Albert, Teoria analogii bytu, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1993.

Leclère S. Abbé, A propos de l’analogie chez saint Thomas d’Aquin [online], http://www.salve- regina.com/salve/L%27analogie (30.02.2015).

Lekka-Kowalik, Agnieszka, Duma, Tomasz, Via ad veritatem. O metodach uprawiania filozofii w szkole lubelskiej, w: Lubelska szkoła filozoficzna: historia - koncepcje – spory, red. Agnieszka Lekka-Kowalik, Paweł Gondek, Wydawnictwo KUL, Lublin 2019, s. 147-173.

Lévinas, Emmanuel, Całość i nieskończoność, przeł. Małgorzata Kowalska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.

Lévinas, Emmanuel, Istniejący i istnienie, przeł. Janusz Margański, Wydawnictwo Homini, Kraków 2006.

Lévinas, Emmanuel, Trudna wolność. Eseje o judaizmie, przeł. Agnieszka Kuryś, Wydawnictwo "Atext", Gdynia 1991.

Maryniarczyk, Andrzej, Transcendentalia, w: Powszechna Encyklopedia Filozofii, red. Andrzej Maryniarczyk i inni, t. 9, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2008, s. 533-542.

Mazurkiewicz, Mariusz,Jednostka a absolut w filozofii Sörena Kierkegaarda, „Studia Redemptorystowskie”, 2005/3, s. 97‑119.

Misiak, Rafał, Geneza zła w filozofii Sorena Kierkegaarda, „Analiza i Egzystencja” 10/2009, s. 33-54.

Montagnes, Bernard, La doctrine de l'analogie de l'être d'après saint Thomas d'Aquin, Publications Universitaires Louvain, Louvain 1963.

Pietras, Alicja, Karla Jaspersa postneokantowski projekt metafizyk, „Kwartalnik Filozoficzny”, 2012/1, s. 25-40.

Rahner, Karl, Pisma wybrane, t. 1, przeł. Grzegorz Bubel SJ, wyd. WAM, Kraków 2005.

Rahner, Karl, Podstawowy wykład wiary, tłum. Tadeusz Mieszkowski, Warszawa 1987.

Rahner, Karl, Słuchacz słowa ugruntowanie filozofii religii, przeł. Robert Samek, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2008.

Rudziński, Roman,Jaspers, Wiedza Powszechna, Warszawa 1978.

Sołtys, Andrzej, Analogia jako zasada bytu w metafizyce Bernarda Montagnesa, w: Współczesne problemy filozofii człowieka- wybrane zagadnienia, red. Łukasz B. Pilarz, Kamil Maciąg, Wydawnictwo Naukowe TYGIEL, Lublin 2018, s. 15‑23.

Sołtys, Andrzej, Odpowiedzialności w etyce prawa naturalnego, „Humanities and Social Sciences”, 2017/3, s. 275‑284.

Sołtys, Andrzej, Rekonstrukcja uniwersalnego pojęcia analogii w filozofii św. Tomasza, „Humanities and Social Sciences”, 2016/3, s. 157‑169.

Szczyrba, Sławomir, Teologiczny kontekst kształtowania się filozofii osoby, „Łódzkie Studia Teologiczne”, 13/2004, s. 173‑227.

Św. Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna III, q. 27‑28.

Trydeński, Marcin, Karla Jaspersa pytanie o człowieka, „Humaniora. Czasopismo Internetowe”, 2014/1, s. 37–48.

Warmbier, Adriana,O tzw. końcu podmiotu – współczesne rewizjonistyczne konteksty filozoficzne, „Zarządzanie Publiczne”, 2014/3, s. 45-56.

Wilkońska, Joanna, Koncepcja podmiotowości w filozofii Emmanuela Levinasa, „Nowa Krytyka” 14/2003, s. 147-161.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line