Ku literaturze grywalnej. (Kilka uwag wstępnych)

Agnieszka Przybyszewska

Abstrakt

The aim of the paper is to define and to characterize the playable literature. The relation between the playability and the text’s structure projected by its author is strongly stressed, alike the performative character of this kind of texts. The emphasis is also put on the connection between the category of the playability of the literature and its materiality (in context of K. Hayles’s theory of technotext and J. Pressman’s concept of aesthetic of bookishness among others). The author shows transmedia history of the playable texts and at the same time analyzes relation of literary playability with the modern culture and the newest tendencies in HCI creation. Theoretical approach is supplemented by some analysis of B. Ortiz Moreno’s and J. Andrews’ works connecting playability and literacy in really creative way. The final part of the paper reveals also some statements on Polish playable literature.

Słowa kluczowe: playable literature, aesthetics of bookishness, Jessica Pressman, Liberacy, Jim Andrews, Benjamin Ortiz Moreno
References

Bazarnik K., Materialność jako wyznacznik gatunkowy liberatury, [w:] M. Ostrowicki (red.), Materia sztuki, Universitas, Kraków 2010.

Bolter J.D., Grusin R., Remediation: Understanding New Media, The MIT Press, Cambridge 2000.

Brzozowska B., temacie zabawy – zabawa tematem. Ludyczność tematyzowana środowiskach konsumpcyjnych, „Dyskurs. Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu” 2012, nr 13/14.

Caillois R., Gry ludzie, przeł. A. Tatarkiewicz, M. Żurowska, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1997.

Cieślikowski J., Zabawa jako struktura pewnych tekstów literackich dla dzieci, [w:] idemLiteratura osobna, Nasza Księgarnia, Warszawa 1985.

Domańska E., „Zwrot performatywny” we współczesnej humanistyce, „Teksty Drugie” 2007, nr 5.

Donguy J., Poezja eksperymentalna. Epoka cyfrowa (1953–2007), przeł. M. Madej, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2014.

Escarpit R., Rewolucja książki, przeł. J. Pański, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.

Filiciak M., Wirtualny plac zabaw. Gry sieciowe przemiany kultury współczesnej, Wydawnictwa Profesjonalne Akademickie, Warszawa 2006.

Fischer-Lichte E., Estetyka performatywności, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, Księgarnia Akademicka, Kraków 2008.

Frabetti C., Pałac Stu Bramach, przeł. M. Szafrańska-Brandt, Nasza Księgarnia, Warszawa 2008.

Frabetti C., Księga labiryntu, przeł. M. Szafrańska-Brandt, Nasza Księgarnia, Warszawa 2007.

“From Byte to Inscription”: An Interview with John Cayley by Brian Kim Stefans, „The Iowa Review Web” February 2003, http://iowareview.uiowa.edu/TIRW/TIRW_Archive/tirweb/feature/cayley/cayley_interview.pdf (dostęp: 25.05.2013).

Funkhouser C., Cannibalistic Tendencies in Digital Poetry: Recent Observations & Personal Prac­tices, http://web.njit.edu/~funkhous/online.html (dostęp: 6.04.2013).

Górska-Olesińska M., Playable poetry gry komputerowe. Krytyczne negocjacje, [w:] A. Pitrus (red.), Olbrzym cieniu. Gry wideo kulturze audiowizualnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.

Górska-Olesińska M., Pisanie jaskiniowe, „Autoportret” 2011, nr 1 (33).

Górska-Olesińska M., Tekstowe instrumenty do gier pamięcią. Czas pamięć literaturze elektro­nicznej, „Kultura Popularna” 2010, nr 3–4 (29–30).

Hayles K.N., The Time of Digital Poetry: From Object to Event, [w:] A. Morris, T. Swiss (red.), New Media Poetics: Contexts, Technotexts, and Theories, The MIT Press, Boston 2006.

Kłosiewicz A., chowanego rozumem. Gry zabawy, które zmieniły filozofię, „Dyskurs. Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu” 2012, nr 13/14.

Machocka A., Mierzalny wynik gry (kontekście analizy książek-gier), „Homo Ludens” 2010, nr 1/2.

Manguel A., Moja historia czytania, przeł. H. Jankowska, Muza, Warszawa 2003.

Maryl M., Technologie literatury. Wpływ nośnika na formę funkcję przekazów literackich, „Pamiętnik Literacki” 2010, nr 2.

Mrożek S., Śmierć porucznika, [w:] idemTeatr 5, Dzieła zebrane, t. 10, Noir sur Blanc, Warszawa 1998.

Nacher A., „Alternative reality narrative” – granice tekstu, [w:] E. Wilk, M. Górska-Olesińska (red.), Od liberatury do e-literatury, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2011.

Pawlicka U., (Polska) poezja cybernetyczna. Konteksty charakterystyka, Korporacja Ha!art, Kraków 2012.

Pawlicka U., Ruch jako podstawa materializacji cyfrowej poezji konkretnej, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2012, nr 55 (110), z. 2.

Pisarski M., Droga do (nie)rwany. Dobre (złe) słowa „Złych słowach”, http://techsty.art.pl/aktualnosci/2013/zle_slowa.html (dostęp: 20.03.2014).

Pressman J., The Aesthetic of Bookishness in Twenty-First-Century Literature, „Michigan Quarterly Review”, Fall 2009.

Przybyszewska A., Lit(b)eracy between the Book, the Page and the Screen – on „Between Page and Screen” by Amaranth Borsuk and Brad Bouse, http://conference.eliterature.org/sites/default/files/papers/Przybyszewska%20Lit(b)eracy%20Between%20the%20Book%20the%20Page%20and%20the%20Screen%20(draft%20version).pdf.

Przybyszewska A., Między materialnością wirtualnością. Przypadek książek rzeczywistości rozszerzonej, „Teksty Drugie” 2014, nr 3.

Puldzian Płucienniczak P., Złe słowa / Angry Words, http://www.ha.art.pl/wydawnictwo/nowe-ksiazki/
3041-piotr-puldzian-plucienniczak-zle-sowa-angry-words (dostęp: 20.03.2014).

Ryan M.-L., Co komputer zrobił dla słowa, przeł. M.M. Drews, [w:] A. Dytman-Stasieńko, J. Stasieńko (red.), Dialog – konflikt, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2012.

Selznick B., Wynalazek Hugona Cabreta, przeł. H. Pasierska, Nasza Księgarnia, Warszawa 2008.

Shook D., Books 2.0, #1: Between Page and Screen, http://www.molossus.co/interview/between-page-and-screen-poetry-in-the-digital-age (dostęp: 19.09.2013).

Simianowski R., Digital Art and Meaning: Reading Kinetic Poetry, Text Machines, Mapping Art, and Interactive Installations, University of Minnesota Press, Minneapolis 2011.

Simanowski R., What Is and to What End Do We Read Digital Literature?, [w:] F.J. Ricardo (red.), Literary Art in Digital Performance: Case Studies in New Media Art and Criticism, Bloomsbury Academic, New York–London 2009, http://dm.postmediumcritique.org/Book_LiteraryArtInDigitalPerformance.pdf (dostęp: 28.05.2013).

Składanek M., Funology – homo ludens homo faber projektowaniu interakcji, „Dyskurs. Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu” 2012, nr 13/14.

Solt M.E., Concret PoetryWorld View, Indiana University Press, London 1971.

Wardrip-Fruin N., Playable Media and Textual Instruments, [w:] P. Gendolla, J. Schäfer (red.), The Aesthetics of Net Literature: Writing, Reading and Playing in Programmable Media, Transcript, Transcript Verlag, Bielefeld 2007.

Wiśniewski M.R., Złe słowa, http://gry.wp.pl/artykul/felieton,rozpoznanie-wzorca-zle-slowa,6844,
1.html?ticket=4701873288801031CZn8EUH%2BTU9jgrWjUAA5ouBA%2FgoZS9Qc9TcCygx9swXlJ3Y0xyRineh1Hj2xl4mfIN%2FqfS%2BG%2F2yxud6oPT5ePdwuYv0xjiO1wF4SU3B6Cx3EfeDmk57lVeq3wgk4QNL9NPbWF2D%2FD6LwKlx4Bb%2BM%2Bg%3D%3D (dostęp: 20.03.2014).

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.