Galicyjskie kobiety w polskiej kulturze filmowej lat 20. i 30. XX wieku

Małgorzata Radkiewicz

Abstrakt

Women from Galicia and the Polish Film Culture of 1920s and 1930s

The text examines forms of participation of women from Galicia (Kraków and Lwów) in Polish film culture that started to develop dynamically after 1918. There were several different occupations for women who tried to work for the film industry, including being actresses, owners or managers of cinemas but also film critics. Moreover, the early decades of 20th century was the time of emerging of women’s spectatorship, and film popular culture – commercialized and popularized by yellow press and film magazines.
Closer examination of biographies of Zofia Batycka from Lwów and Maria Malicka from Kraków provides documents and visual materials, illustrating development of Polish star system and on the other hand of women’s professional experience. Other interesting sources of information about women and early cinema in Poland are film critics wrote by women who as Stefania Zahorska or Magdalena Samozwaniec were modern, independent women, educated and open-minded. Their memories and essays can be considered both as a documentation of film history but also of women’s history (and women’s spectatorship).
 

Słowa kluczowe: modernism, women, cinema, star system, popular culture, emancipation, film criticism
References

(B) [Leon Burn], Dookoła Dusz w niewoli, „Kino” 1930, nr 2.

Bańdo A., „Ilustrowany Kurier Codzienny” – pierwsze nowoczesne polskie pismo masowe,

[w:] G. Wrona, P. Borowiec, K. Woźniakowski (red.), Ilustrowany Kurier Codzienny. Księga Pamiątkowa w stulecie powstania dziennika i wydawnictwa 1910–1939, „Śląsk” Wydawnictwo Naukowe, Katowice 2010.

Beauvoir de S., Druga płeć, Jacek Santorski & Co, Warszawa 2007.

Buhle P., Popular Culture, [w:] Ch. Bigsby (red.), The Cambridge Companion to Modern American Culture, Cambridge University Press, Cambridge 2006.

Frost L., The Problem with Pleasure: Modernism and Its Discontents, Columbia University Press, New York, 2013.

Gacki S., Wiatr od morza, „Ostatnie Wiadomości” 1931, nr 1.

Gierszewska B., Kino i film we Lwowie do 1939 roku, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej, Kielce 2006.

Gierszewska B. (red.), Polski film fabularny 1918–1939. Recenzje, Księgarnia Akademicka, Kraków 2012.

Grabowska G.M. (red.), Kino okresu wielkiego niemowy, cz. II: Od Wielkiej Wojny po erę dźwiękową, Filmoteka Narodowa, Warszawa 2009.

Hallett H.A., Go West, Young Women! The Rise of Early Hollywood, University of California Press, Berkeley 2013.

Hansen M., Babel and Babylon: Spectatorship in American Silent Cinema, Harvard University Press, Cambridge 1991.

Hendrykowska M., Pomiędzy Wielką Wojną a przełomem dźwiękowym, [w:] G.M. Grabowska (red.), Kino okresu wielkiego niemowy, cz. II: Od Wielkiej Wojny po erę dźwiękową, Filmoteka Narodowa, Warszawa 2009.

Lant A., Perez I. (red.), Red Velvet Seat. Women’s Writing on the First Fifty Years of Cinema, Verso, London 2006.

Lastra J., Sound, Technology and the American Cinema: Perception, Representation, Modernity, Columbia University Press, New York 2000.

M.J.W. [Wielopolska], Dzikuska, „Głos Prawdy” 1928, nr 273.

M.J.W. [Wielopolska], Dusze w niewoli, „Kurier Poranny” 1930, nr 81.

Poskuta-Włodek D., Co dzień powtarza się gra… Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie 1893–1993, Wydawnictwo ARTA, Kraków 1993.

Poskuta-Włodek D., Dzieje teatru w Krakowie w latach 1918–1939. Zawodowe teatry dramatyczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012.

Rotter D., Cinema and Modernism, Blackwell Publishing, Oxford 2007.

Samozwaniec M., Jak to na wojence ładnie, „Wiadomości Literackie” 1935, nr 6.

Samozwaniec M., Tajemnica starego narodu, „Wiadomości Literackie” 1928, nr 52–53. Szlakiem hańby, „Kino Teatr” 1929, nr 18.

Wielopolska M.J., Mogiła nieznanego żołnierza, „Głos Prawdy” 1927.

Woolf V., The Movies and Reality, [w:] A. Lant, I. Perez (red.), Red Velvet Seat. Women’s Writing on the First Fifty Years of Cinema, Verso, London 2006.

Zahorska S., Sprawy i sprawki XI muzy, „Wiadomości Literackie” 1930, nr 45.

Zahorska S., Sprawy XI muzy, „Wiadomości Literackie” 1930, nr 51.

Zahorska S., Szkice o literaturze i sztuce, Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, Warszawa 1995.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.