Niepokoje o post-człowieczeństwo: Witkacy i Wyndham Lewis  a doświadczenie Wielkiej Wojny

Izabela Curyłło-Klag

Abstrakt

The following article discusses the impact of the First World War on the work of Stanisław
Ignacy Witkiewicz (Witkacy), and a British modernist polymath, Wyndham Lewis. Both artists took part in the combat on the Eastern and Western Fronts respectively, which proved to be a transformative experience and informed their creation during and after the war. Dissatisfied with the development of the avant-garde he had once helped to establish, Wyndham Lewis departed from mainstream modernism by exploring the legacy of wartime violence and by styling himself as a counter-cultural figure. Likewise, Witkacy swam against the tide of optimism, prevalent in the newly restored Polish state. His writings and paintings offered visions of the world shattered beyond repair, where the only possible kind of existence is in fact pseudomorphic and where happiness is achieved through a suspension of critical faculties, or by sinking to the level of beasts consciously.

 

Słowa kluczowe: Witkacy, Wyndham Lewis, World War I, posthumanity, dystopia, modernism
References

Borodziej W., Górny M., Nasza wojna, t. I: Imperia 1912–1916, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2014.

Bronstein J.L., Harris A.T., Empire, State and Society: Britain since 1830, Wiley-Blackwell, Malden 2012.

Corbett D.P., “Grief with a Yard Wide Grin”: War and Wyndham Lewis’s Tyros, [w:] idem, Wyndham Lewis and the Art of Modern War, Cambridge University Press, Cambridge 1998.

Curyłło-Klag I., Violence in Early Modernist Fiction: The Secret Agent, Tarr and Women in Love, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011.

Degler J., Witkacego portret wielokrotny, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2010.

Dorofiejewa T., Pobyt Stanisława Ignacego Witkiewicza w Rosji i wpływ tego okresu na jego twórczość (niepubl.).

Dubiński K., Nieznane witkacjana, „Sztuka” 1987, nr 4.

Edwards P., Wyndham Lewis: Art and War, Lund Humphries, London 1992.

Edwards P., Wyndham Lewis, Painter and Writer, Yale University Press, New Haven–London 2000.

Fussell P., A Satire of Circumstance, [w:] idem, The Great War and Modern Memory, Oxford University Press, Oxford 1975.

Gerould D., Stanisław Ignacy Witkiewicz jako pisarz, przeł. I. Sieradzki, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1981.

Jakubowa N., O Witkacym, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2010.

Leese P., Shell Shock: Traumatic Neurosis and the British Soldiers of the First World War, Palgrave Macmillan, London 2002.

Lewis W., Blasting and Bombardiering, John Calder, London 1982.

Lewis W., Editorial, „BLAST: War Number” 1915, no. 2.

Lewis W., Rude Assignment: An Intellectual Autobiography, Black Sparrow Press, Santa Barbara 1984.

Lewis W., Tarr, Black Sparrow Press, Santa Rosa 1990.

Lewis W., The Childermass (The Human Age Tetralogy), Calder and Boyars, London 2000.

Lewis W., The European War and Great Communities, „BLAST: War Number” 1915, no. 2.

Micińska A., Witkacy – Stanisław Ignacy Witkiewicz: życie i twórczość, Interpress, Warszawa 1990.

O’Keeffe P., Some Sort of Genius: A Life of Wyndham Lewis, Jonathan Cape, London 2000.

Okołowicz S., „Witkacy rzucił się jak szczerbaty na suchary”. Witkiewicz w czasie pierwszej wojny światowej, „Przestrzenie Teorii” 2010, nr 14.

Pawlak P., Narodziny biocybernetyki źródłem Witkacowskiego katastrofizmu (niepubl.).

Pawlak P., Witkacy – Uccello XX wieku, https://drive.google.com/file/d/0BRFuWxxLqin ZG01NGo1Y3l2a00/view?pli=1 (data dostępu: 12.10.2014).

Peppis P., Literature, Politics and the English Avant-garde: Nation and Empire, 1901–1918, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

Polit P., Buty halucynogenne. O prawdzie w malarstwie Stanisława Ignacego Witkiewicza. „Obieg” (pismo internetowe Centrum Sztuki Współczesnej), Warszawa 2009, http://www.obieg.pl/teksty/11679 (data dostępu: 12.10.2014).

Puzyna K., Witkacy, red. J. Degler, Errata, Warszawa 1999.

Seaman L.C.B., Post-Victorian Britain, 1902–1951, Routledge, London 1991.

Strona internetowa Imperialnego Muzeum Wojny w Londynie (Imperial War Museum Website). Obraz Wydhama Lewisa pt. A Battery Shelled, http://www.iwm.org.uk/collections/item/object/16688 (data dostępu: 12.10.2014).

Witkiewicz S.I., Dramaty, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1985.

Witkiewicz S.I., Listy I, red. T. Pawlak, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2013.

Witkiewicz S.I., Narkotyki. Niemyte dusze, red. A. Micińska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1993.

Witkiewicz S.I., Nienasycenie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1992.

Witkiewicz S.I., Pożegnanie jesieni, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1992.

Żakiewicz A., Młodość chłopczyka. O wczesnej twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2014.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.