Trudne dziedzictwo Łodzi – historyczna narracja w przestrzeni dawnego Litzmannstadt Getto

Błażej Ciarkowski

Abstrakt

Dissonant heritage of Lodz - the historical narrative in the former Litzmannstadt Getto area

In 1940, due to Nazi’s orders, Balut – the Lodz’s quarter which was inhabited mostly by Jews, became a closed district – Litzmannstadt Ghetto. After the Second World War the communists decided to use it as a place where the new “ideal” district was to be raised.

Streets’ names, ones changed by German occupants, were never restored. New, socialist buildings were raised and the memories of the former Jewish Ghetto were subsequently erased. However, the new district has never been finished and reminiscences of the past became an integral part of Baluty – a hybrid-district.

Nowadays the quarters unveils its double characteristics, although its inhabitants frequently don’t fully identify with the place and its complicated history.

 

Słowa kluczowe: Lodz, Baluty, Litzmannstadt Ghetto, memory, space, socialist realism, paintings of memory
References

Assmann J., Communicative and Cultural Memory, w: A. Erll, A. Nünning (red.), Cultural Memory Studies. An International and Interdisciplinary Handbook, de Gruyter, Berlin–New York 2008, s. 109–118.

Baranowski J., Nowinowski S.M., Getto Łódzkie / Litzmannstadt Getto 1940–1944, Instytut Pamięci Narodowej, Łódź 2009.

Basista A., Betonowe dziedzictwo. Architektura w Polsce czasów komunizmu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Kraków 2001.

Bierut B., Sześcioletni plan odbudowy Warszawy, Książka i Wiedza, Warszawa 1949.

Ciarkowski B., Ginące dziedzictwo – krótka historia łódzkich zabytków utraconych w ostatnim dziesięcioleciu, „TECHNE – Biuletyn Łódzkich Historyków Sztuki” 2010, nr 1, s. 21–30.

Gryglewski P., Wróbel R., Ucińska A., Łódzkie budynki 1945–1970, Dom Wydawniczy Księży Młyn, Łódź 2009.

Karpińska G.E., Miasto wymazywane. Historia łódzkiego przypadku, w: I. Bukowska-Floreńska (red.), Miasto – przestrzeń kontaktu społecznego i kulturowego, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2004, s. 126–134.

Krupa-Ławrynowicz A., Bałuckie chronotopy. Opowieść o łódzkiej dzielnicy, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław–Łódź 2013.

Lachert B., Muranów – dzielnica mieszkaniowa, „Architektura” 1949, nr 5, s. 129–137.

Majewski T., Litzmannstadt Ghetto, w: T. Majewski, A. Zeidler-Janiszewska (red.), Pamięć Shoah. Kulturowe reprezentacje i praktyki upamiętnienia, Officyna, Łódź 2009, s. 115–119.

Majewski T., Ulice bez pamięci, w: T. Majewski, A. Zeidler-Janiszewska (red.), Pamięć Shoah. Kulturowe reprezentacje i praktyki upamiętnienia, Officyna, Łódź 2009, s. 195–196.

Mostowicz A., Ballada o Ślepym Maksie, Biblioteka Tygla Kultury, Łódź 1998.

Nora P., Czas pamięci, przeł. W.Dłuski, „Res Publica Nowa” 2001, nr 7 (154), s. 37–43.

Piątek G., Trybuś J., Lukier i mięso. Wokół architektury w Polsce po 1989 roku. Rozmawia Marcin Kwietowicz, Wyd. 40 000 Malarzy, Warszawa 2012.

Podolska J., Pamięć getta w Łodzi, w: T. Majewski, A. Zeidler-Janiszewska (red.), Pamięć Shoah. Kulturowe reprezentacje i praktyki upamiętnienia, Officyna, Łódź 2009, s. 223–233.

Stefański K., Niech się mury pną do góry… Zbudujemy naszej Łodzi nowy dom – architektura realizmu socjalistycznego w Łodzi, w: Sztuka w Łodzi (3). Materiały sesji naukowej Sztuka łódzka obok awangardy, Oddział Łódzki Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Łódź 2005, s. 207–222.

Sumorok A., Architektura i urbanistyka Łodzi okresu realizmu socjalistycznego, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2010.

Ubertowska A., Świadectwotrauma – głos. Literackie reprezentacje Holokaustu, Universitas, Kraków 2007.

Wisłocka M., Malinka, Bratek i Jaś, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.

Zaremba M., Wielka Trwoga. Polska 1944–1947. Ludowa reakcja na kryzys, Znak, Kraków–Warszawa 2012.

 

www.dziecibalut.pl (data dostępu: 14.04.2015)

www.ekonomia.rp.pl (data dostępu: 10.04.2015)

www.lodzgetto (data dostępu: 14.04.2015)

www.lodzwyborcza.pl (data dostępu: 10.10.2015)

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.