Malarstwo jako świetlny design w przestrzeniach projekcyjnych

Andrzej Gwóźdź

Abstrakt

Painting as light design in projection spaces

Among numerous aesthetics forms of light practices present in the galloping High Definition technoculture light festivals (applying various types of video-mapping practices in urban areas) and immersive performances based on projection (screen) design of painting (the Alive cycle, performances using the AMIEX Technology® – Art & Music Immersive Experience) have become increasingly successful all over the world. Their expansion is undoubtedly a legacy of promotion of light in the almost a century old Bauhaus theory and practice (including Kurt Schwerdtfeger’s and Ludwig Hirschfeld-Mack’s light games, or László Moholy-Nagy’s light modulator).

Thus, on the basis of painting a kinetic art of light (a kind of video art) is created. This art promotes „using” projection design of painting, not just a contemplative watching (as in the case of a museum). In this way, a digital form of timed painting in motion is implemented and initiates new styles of experiencing traditional painting art, equipped with qualities of an immersive light spectacle. The results are „video frescoes” – intermedia at the intersection of painting and projection, simulation and recording, where the subject of experience is comprised of a light spectacle and a place of its disclosure. Accordingly, we deal with paintings transferred into the dimension of a digital spectacle. The paintings are managed by users in an environment where a light trick works for the design of simultaneous cinema. In such a laboratory of digitalised paintings relocation of cinema to another new cinema or painting with light in the spaces of „poly-cinema” (Moholy-Nagy) occurs. 

Słowa kluczowe: High Definition technoculture, design, Art & Music Immersive Experience, Bauhaus, Laszlo Moholy-Nagy, reflected colour-light-plays, light art, vision in motion
References

Bayer H., Entwurf für eine Kinogestaltung, 1925, w: G. Frhr. von Pechmann, Das Bauhaus in Dessau. Die Arbeit, „Velhagen & Klasings Monatshefte” 1927/1927, Bd. 2.

Braun N., Das konkrete Licht, w: A. Segal, Das Lichtproblem in der Malerei, [Selbstverlag], Berlin 1925.

Budzik J., Dotyk światła. O zmysłowym doznawaniu kina, Wydawnictwo FA-art, Katowice 2012.

Burckhardt L., Design ist unsichtbar (1980), w: K.T. Edelmann, G. Terstiege (Hrsg.), Gestaltung denken. Grundlagentexte zu Design und Architektur, Birkhäuser, Basel 2010.

Doesburg T. van, Film als reine Gestaltung, „Die Form” 1929, H. 10.

Elsaesser T., Das Weimarer Kino – aufgeklärt und doppelbödig, Vorwerk 8, Berlin 1999.

Feige D.M., Design. Eine philosophische Analyse, Suhrkamp, Berlin 2018.

Fiedler J., Licht am Bauhaus? Versuch eines Nachweises bei 800 Lux, w: U. Gärtner, K.-U.

Hemken, K.U. Schierz für die Kunsthalle Erfurt (Hrsg.), Kunst„Licht”Spiele. Lichtästhetik der klassischen Avantgarde, Bielefeld–Leipzig 2009.

Flusser V., Vom Stand der Dinge. Eine kleine Philosophie des Design, Steidl Verlag, Göttingen 1997.

Friedberg A., Wirtualne okno. Od Albertiego do Microsoftu, przeł. A. Rejniak-Majewska, M. Pabiś-Orzeszyna, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012.

Gärtner U., Avantgarde – elektrisiert!, w: U. Gärtner, K.-U. Hemken, K.U. Schierz für die Kunsthalle Erfurt (Hrsg.), Kunst„Licht”Spiele. Lichtästhetik der klassischen Avantgarde, Bielefeld–Leipzig 2009.

Gebert J., Hemken K.-U., Raum der Gegenwart: Die Ordnung von Apparaten und Exponaten, w: U. Gärtner, K.-U. Hemken, K.U. Schierz für die Kunsthalle Erfurt (Hrsg.), Kunst„Licht”Spiele. Lichtästhetik der klassischen Avantgarde, Bielefeld–Leipzig 2009.

Godard J.-L., Ishaghpour Y., Archäologie des Kinos. Gedächtnis des Jahrhunderts, Diaphanes, Zürich–Berlin 2008.

Goergen J., Über das Filmprogramm im Rahmen der Bauhaus-Woche 1923 in Weimar, w: P. Bernhard (Hrsg.), Bauhausvorträge. Gastredner am Weimarer Bauhaus 1919–1925, Berlin 2017.

Gropius W., Kunst und Technik, eine neue Einheit, w: Programmheft [1923], Bauhaus-Archiv Berlin, Dokumentensammlung Weimar Dessau Berlin, Mappe 23.

Gwóźdź A., Designowanie kina w przestrzeniach miasta: wideomapowanie architektury, w: A. Gwóźdź (red.) przy współpracy N. Gruenpeter, Widzialność wyzwolona, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2018 (e-book: http://www.ispan.pl/widzialnosc-wyzwolonanewpdf.pdf [dostęp: 10.02.2020]).

Gwóźdź A., Epizody trudnego sąsiedztwa: filmy (z) Bauhausu. Niespełniony projekt nowego widzenia, w: M. Leyko (red.), Bauhaus – nauczanie / nowy człowiek, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020 (w przygotowaniu).

Gwóźdź A. (red.), Kino po kinie. Film w kulturze uczestnictwa, Oficyna Naukowa, Warszawa 2010.

Hirschfeld-Mack L, Farben Licht-Spiele. Wesen Ziele Kritiken, [Privatdruck], Weimar 1925 (cyt. za: Farben Licht-Spiele. Wesen Ziele Kritiken (1925), w: Ch. Kiening, H. Adolf (Hrsg.), Der absolute Film. Dokumente der Medienavantgarde (1912–1936), Chronos, Zürich 2012).

Hoormann A., Lichtspiele. Zur Medienreflexion der Avantgarde in der Weimarer Republik, Wilhelm Fink Verlag, München 2003.

Ingarden R., O budowie obrazu, w: idem, Studia z estetyki, t. II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966.

Jonas W., Design – es gibt nichts Theoretischeres als eine gute Praxis (ein Einstieg, drei Thesen und eine Resumée), w: Internationales Forum für Gestaltung (Hrsg.), Heureka oder die Kunst des Entwerfens. Eureka or the Art. of Design. Symposion IFG Ulm 21.–23. September 2001, Anabas Verlag, Frankfurt/M. 2002.

Kandinsky W., Modest Mussorgsky: Bilder einer Ausstellung, „Das Kunstblatt” 1930, H. 8.

Kandinsky W., Über die abstrakte Bühnensynthese, w: Staatliches Bauhaus Weimar 1919–1923, Bauhausverlag, Weimar–München 1923 (wydanie faksymilowe: Lars Müller Publishers, Zürich 2019).

Kandyński W., Punkt i linia a płaszczyzna. Przyczynek do analizy elementów malarskich, przeł. S. Fijałkowski, posłowie A. Rejniak-Majewska, Wydawnictwo Officyna, Łódź 2019.

Kunst„Licht”Spiele. Lichtästhetik der klassischen Avantgarde, U. Gärtner, K.-U. Hemken, K.U. Schierz für die Kunsthalle Erfurt (Hrsg.), Bielefeld–Leipzig 2009.

Lyotard J.-F., Immaterialien. Konzeption, w: J.-F. Lyotard mit anderen, Immaterialität und Postmoderne, Merve Verlag, Berlin 1985.

Lyotard J.-F., mit anderen, Immaterialität und Postmoderne, Merve Verlag, Berlin 1985.

Lyotard J.-F., Immaterialien. Presse-Mitteilung vom 8. Januar 1985, w: J.-F. Lyotard mit anderen, Immaterialität und Postmoderne, Merve Verlag, Berlin 1985.

Manovich L., Język nowych mediów, przeł. P. Cypryański, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2006.

Manovich L., Poetyka powiększonej przestrzeni, przeł. A. Nacher, w: E. Rewers (red.), Miasto w sztuce – sztuka miasta, Universitas, Kraków 2010.

McLuhan M., Przekazem jest przekaźnik, w: idem, Wybór pism. Przekaźniki, czyli przedłużenie człowieka. Galaktyka Gutenberga. Poza punktem zbiegu, wybór J. Fuksiewicz, przeł. z oryg. angielskiego K. Jakubowicz, wstęp K.T. Toeplitz, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1973.

Moholy-Nagy L., Brief an František Kalivoda [Juni 1934], „Telehor” 1936, nr 1–2.

Moholy-Nagy L., Die statische und kinetische optische Gestaltung, w: idem, Malerei Fotografie, Film, Gebr. Mann Verlag, Berlin 1986, s. 20 (reprint pierwszego wydania: idem, Malerei, Photographie, Film, Albert Langen Verlag, München 1925).

Moholy-Nagy L., Fotografia jako współczesna obiektywna forma widzenia, przeł. T. Szulc, „F.a. – film artystyczny” 1937, nr 1, s. 18–22 (przedruk w: „Obscura” 1985, nr 1–2; źródło: Fotografie: die objektive Sehform unserer Zeit, „Telehor” 1936, nr 3–4).

Moholy-Nagy L., Fotografie ist Lichtgestaltung, „Bauhaus” 1928, nr 1.

Moholy-Nagy L., Geradlinigkeit des Geistes – Umwege der Technik, „Bauhaus” 1926, nr 1.

Moholy-Nagy L., Kino symultaniczne albo polikino, przeł. A. Gwóźdź, „Iluzjon” 1986, nr 1

(źródło: L. Moholy-Nagy, Das simultane oder Polikino, w: idem, Malerei, Fotografie, Film, Albert Langen Verlag, München 1927).

Moholy-Nagy L., Malerei, Photographie, Film, Albert Langen Verlag, München 1925 (wydanie drugie, zmienione: idem, Malerei, Fotografie, Film, Albert Langen Verlag, München 1927).

Moholy-Nagy L., Lichtrequisit einer elektrischen Bühne, „Die Form” 1930, nr 11/12 (przedruk w: K. Passuth, Moholy-Nagy, Kunstverlag Weingarten, Weingarten 1986).

Moholy-Nagy L., Problemy nowego filmu, przeł. A. Gwóźdź, „Iluzjon” 1986, nr 1 (źródło: L. Moholy-Nagy, Probleme des neuen Films, „Die Form” 1932, nr 5).

Moholy-Nagy L., Sehen in Bewegung, Spector Books, Leipzig 2014 (wyd. oryginalne: L. Moholy-Nagy, Vision in Motion, Paul Theobald, Chicago 1947).

Moholy-Nagy L., Schlemmer O., Molnár F., Theater, Zirkus, Varieté, w: Die Bühne im Bauhaus, Florian Kupferberg Verlag, Mainz 1965 (reprint pierwszego wydania: L. Moholy-Nagy, O. Schlemmer, F. Molnár, Die Bühne im Bauhaus, Albert Langen Verlag, München 1925).

Passuth K., Moholy Nagy, Kunstverlag Weingarten, Weingarten 1986.

Schmitz N.M., Moholys Filmkunst oder Warum das Bauhaus dem Kino fernblieb, w: J. Fiedler, P. Feierabend (Hrsg.), Bauhaus, Könemann, Köln 2000.

Schwerdtfeger K., Reflektorisches Lichtspiel, „Der Sturm” 1924 (März).

Staatliches Bauhaus Weimar 1919–1923, Bauhausverlag, Weimar–München [b.r.w.] (wydanie faksymilowe: Lars Müller Publishers, Zürich 2019).

Steinbrenner J., Wann ist Design? Design zwischen Funktion und Kunst, w: J.-C. Dissel (Hrsg.), Design & Philosophie. Schnittstellen und Wahlverwandschaften, Transcript, Bielefeld 2016.

Sutton G., The Experience Machine: Stan VanDerBeek’s Movie-Drome and Expanded Cinema, The MIT Press, Cambridge, MA 2015.

Tode T., Einleitung. Die Bauhausbühne – vom Film durchdrungen, w: T. Blume, Ch. Hiller, P. Oswalt (Hrsg.), Bühne und Tanz / Stage and Dance. Ludwig Hirschfeld-Mack, Wassily Kandinsky, Kurt Schmidt, Lothar Schreyer, Stiftung Bauhaus Dessau, booklet do DVD, 2015.

Weibel P., Od mediów mechanicznych do mediów społecznych, przeł. W. Niemirowski, w: P. Celiński (red.), Mindware. Technologie dialogu, Warsztaty Kultury – Filia Centrum Kultury w Lublinie, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie, Lublin 2012.

Wiesing L., Sztuczna obecność. Studia z filozofii obrazu, przeł. K. Krzemieniowa, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012.

Wilmesmeier H., Deutsche Avantgarde und Film. Die Filmmatinee „Der absolute Film” (3. und 10. Mai 1925), Lit, Münster–Hamburg 1994.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.