Pałac (rozszerzonej medialnie) pamięci. Atmospheric Memory Rafaela Lozano-Hemmera

Ewa Wójtowicz


The Palace of (Mediated and Extended) Memory. Rafael Lozano-Hemmer’s Atmospheric Memory

This article analyses the case of Rafael Lozano-Hemmer’s project Atmospheric Memory (2019). Creating an object of (relational) architecture with elements of expanded reality (XR), the artist reaches also for the inspiration from the prehistory of technoculture. The idea of air as a “vast library”, proposed by Charles Babbage in 19th century is a starting point for reflections about modes of recording and representing verbal and spatial human interactions, as well as about so-called “cloud” and the question of memory. The latter issue leads to a spatial metaphor of memory palace or memory theater, not only applied for the purpose of mnemotechnics, but also taken as a conceptual prototype for virtual, immersive environments (Oliver Grau). Although Atmospheric Memory chamber does not offer a fully virtual immersion, but rather a mixed realities experience, it helps to see various relations between an individual and a (both private and public) dataspace. The artworks within the chamber are mostly interactive and responsive, focusing on various aspects of verbal communication and its inner contradictions. The memory as understood in this project is not only human-related, but also AI-related and cloud-based, so the project reveals some aspects of its mechanisms. Atmospheric Memory is discussed in theoretical context, with a few references to media art projects that share a common attitude regarding interactivity, virtuality and memory-bound issues.

Słowa kluczowe: Rafael Lozano-Hemmer, Atmospheric Memory, memory palace, memory theater, the cloud, interactive art, mixed realities

Abriszewski K., Poznanie, zbiorowość, polityka. Analiza teorii aktora-sieci Bruno Latoura, Universitas, Kraków 2008.

Babbage Ch., Ninth Bridgewater Treatise, John Murray, London 1838, (dostęp: 9.02.2020).

Bridle J., New Dark Age: Technology and the End of the Future, Verso, Brooklyn, New York–London 2018.

Chlewiński Z., Hankała A., Jagodzińska M., Mazurek B., Psychologia pamięci, Wiedza Powszechna, Warszawa 1997.

Connerton P., Siedem rodzajów zapomnienia, przeł. LIDEX, w: (Kon)teksty pamięci. Antologia, red. K. Kończal, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2014.

De Vicente J.L., Voices, Meaning and Absolute Recollection in Rafael Lozano-Hemmer’s Latest Work, 2019,ęp: 15.02.2020).

Esposito E., Zapomnienie społeczne z perspektywy teorii systemów, przeł. LIDEX, w: (Kon)-teksty pamięci. Antologia, red. K. Kończal, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2014.

Grau O., Virtual Art: From Illusion to Immersion, transl. G. Custance, The MIT Press, Cambridge–London 2003.

Hu T.-H., A Prehistory of the Cloud, The MIT Press, Cambridge 2015.

Judt T., Pensjonat pamięci, przeł. H. Jankowska, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2012.

Kluszczyński R.W., Sztuka interaktywna. Od dzieła-instrumentu do interaktywnego spektaklu, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010.

Latour B., Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci, przeł. K. Abriszewski, A. Derra, Universitas, Kraków 2010.

Lozano-Hemmer R., Alien Relationships from Public Space, w: TransUrbanism, eds. A. Adriaansens, J. Brouwer, V2_Publishing/NAI Publishers, Rotterdam 2002, (dostęp: 29.02.2020).

Lozano-Hemmer R., Utterance 4 – Relational Architecture, „Performance Research” 1999, vol. 4, nr 2, Summer, (dostęp: 28.02.2020).

Ożóg M., Surveilling the Surveillance Society: The Case of Rafael Lozano-Hemmer’s Installations, w: Conspiracy Dwellings: Surveillance in Contemporary Art, eds. O. Remes, P. Skelton, Cambridge Scholars Publishing, Newcastle upon Tyne 2010.

Parandowski J., Dysk olimpijski, Czytelnik, Warszawa 1977.

Parandowski J., Zegar słoneczny, Czytelnik, Warszawa 1963.

Passerini L., Shareable Narratives? Intersubiektywność, historia życia i reinterpretowanie przeszłości, przeł. LIDEX, w: (Kon)teksty pamięci. Antologia, red. K. Kończal, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2014.

Phelan P., The Space of Performance: Forced Entertainments’s Frozen Palaces, „Artintact 5”, ZKM / Zentrum für Kunst und Medientechnologie Karlsruhe, 1999.

Ravetto-Biagioli K., Shadowed by Images: Rafael Lozano-Hemmer and the Art of Surveillance, „Representations” 2010, vol. 111, nr 1, Summer.

Wójtowicz E., Materialna chmura. Technoesencjalizm w sztuce mediów, „Czas Kultury” 2019, nr 2.

Yates F.A., Sztuka pamięci, przeł. W. Radwański, PIW, Warszawa 1977.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.