O „wypożyczaniu” ciał odbiorców na potrzeby (nie tylko literackich) immersyjnych wędrówek po przestrzeniach pamięci

Monika Górska-Olesińska,

Agnieszka Przybyszewska

Abstrakt

On “Borrowing” Readers/Users Bodies for Immersion into the (Not Only Literary) Memory Spaces

The aim of this article is to study (mainly but not only) literary works that “borrow” users/readers bodies in order to create immersive memory spaces, i.e. that engage haptic interactions with texts as the sine qua non of entering the narrated story-worlds. To depict the broader context authors characterize the general strategy of immersion based on haptic experience of the work (metaphorically described as “borrowing of the user’s body”), seen in various media and different forms of storytelling, from traditional literary second person narratives to VR/XR experiences. Then authors focus on two e-literary examples (WuWu&Co and Maginary) in order to analyse how the reader’s gestures or his/her whole body can be incorporated into the act of reading. The purpose of introducing aforementioned case-studies is to point out the importance of elaborating actual discussions on haptic poetics of e-literary works. The paper ends with a close reading of Pry (by Samantha Gorman and Danny Cannizzaro), the case study that provides a perfect example of “borrowing e-reader’s body” in order to immerse him/her in the memory space that is co-created by the protagonist’s memories and the reader’s gestures.

Słowa kluczowe: Pry, WuWu&Co, Maginary, haptic poetics, reading gestures, immersive memory spaces, playable memory, e-literature
References

Berens K.I., Novel Games. Playable Books for iPad, 14.06.2016, http://kathiiberens.com/2016/07/14/playable-books-dh2016/ (dostęp: 20.04.2020).

Borsuk A., The Book, The MIT Press, Cambridge–London 2018.

Bouchardon S., Figures of Gestural Manipulation in Digital Fictions, w: Analyzing Digital Fiction, eds. A. Bell, A. Ensslin, H.K. Rustad, Routledge, New York 2014.

Bouchardon S., Mind the Gap! 10 Gaps for Digital Literature?, „Electronic Book Review” 2019, May 5, http://electronicbookreview.com/essay/mind-the-gap-10-gaps-for-digital-literature/ (dostęp: 1.06.2019).

Chetcuti C., Review: Samantha Gorman, Danny Cannizzaro PRY, „CounterText” 2016, 2.2, s. 256–267.

Ciccoricco D., Rebooting Cognition in Electronic Literature, w: Bloomsbury Handbook of Electronic Literature, ed. J. Tabbi, Bloomsbury Publishing, London 2019, s. 151–163.

Ciccoricco D., Refiguring Minds in Narrative Media, University of Nebraska Press, Lincoln 2015.

Ciccoricco D., Large D., Caution: Simulation Ahead: Complexity and Digital Narrativity, w: Narrative Complexity: Cognition, Embodiment, Evolution, eds. M. Grishakova, M. Poulaki, University of Nebraska Press, Lincoln 2019, s. 56–72.

Coover R., Pry as a Cinematic Novel: A Conversation with Samantha Gorman, w: The Digital Imaginary: Literature and Cinema of the Database, ed. R. Coover, Bloomsbury Publishing, London 2019, s. 61–73.

Digital Media and Textuality: From Creation to Archiving, ed. D. Côrtes Maduro, Transcript Verlag, Bielefeld 2017.

Ensslin A., Mind the Tap: Towards a Ludosemiotics of Mobile E-literature, wystąpienie wygłoszone podczas konferencji Electronic Literature Organization Conference and Festival „Mind the Gap” (Montreal, 14.08.2018).

Górska-Olesińska M., Tapping the Mind: Memories Beneath Your Fingers, wystąpienie wygłoszone podczas konferencji Electronic Literature Organization Conference and Festival „Mind the Gap” (Montreal, 14.08.2018).

Górska-Olesińska M., Tekstowe instrumenty do gier z pamięcią, „Kultura Popularna” 2010, nr 3–4 (29–30), s. 28–35.

Górska-Olesińska M., Pisarski M., The Return of Stretchtext: From Obscurity to Omnipresence, w: Literární a knižní kultura v digitálním věku, eds. L. Pořízková, M. Navrátilová, Vydala Univerzita Palackého w Olomouci, Olomouc 2015, s. 89–98.

Johnston (Jhave) D., Prying: Jhave on the Tender Claws’ New App, https://lareviewofbooks.org/article/prying-jhave-on-tender-claws-new-app/ (dostęp: 20.04.2020).

Kita B., Immemory (1997) Chris Marker, w: Klasyczne dzieła sztuki nowych mediów, red. P. Zawojski, Instytucja Kultury Katowice – Miasto Ogrodów, Katowice 2015, s. 105–110.

Kita B., Między przestrzeniami. O kulturze nowych mediów, Rabid, Kraków 2003.

Kita B., Pejzaże w mediach Chrisa Markera, „Studia de Cultura” 2017, nr 9(4), s. 78–85.

Kita B., Refleksje o fotografii w twórczości Chrisa Markera, „Przegląd Kulturoznawczy” 2019, nr 1(39), s. 15–29.

Kuzmanovic M., Auer T., Gaffney N., Boykett T., Making Things Physical, „Journal of Futures Studies” 2019, nr 23(4).

Lupton C., Chris Marker: Memories of the Future, Reaktion Books, London 2005.

Machon J., Immersive Theatres: Intimacy and Immediacy in Contemporary Performance, Palgrave Macmillan, London 2013.

Marker Ch., Immemory by Chris Marker, 2011, https://chrismarker.org/chris-marker/immemory-by-chris-marker/ (dostęp: 20.04.2020).

Mencia M., Creative Process: Interweaving Methods, Content and Technology, w: Digital Media and Textuality: From CReation to Archiving, ed. D. Côrtes Maduro, Transcript Verlag, Bielefeld 2017, s. 133–150.

Mikurda K., Touching Images. Proszę dotykać, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2015, nr 12, http://pismowidok.org/index.php/one/article/view/307/683 (dostęp: 20.04.2020).

Milk Ch., How Virtual Reality Can Create the Ultimate Empathy Machine, TED Talk, March 2015, https://www.ted.com/talks/chris_milk_how_virtual_reality_can_create_the_ultimate_empathy_machine (dostęp: 20.04.2020).

Modi memorandi. Leksykon pamięci kultury, red. M. Saryusz-Wolska, R. Traba, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014.

Pisarski M., Xanadu. Hipertekstowe przemiany prozy, Korporacja Ha!art, Kraków 2013.

Pitrus A., Fundament pamięci – o „fotograficznej powieści” Chrisa Markera, „Kwartalnik Filmowy” 2006, nr 54–55, s. 231–236.

Przybyszewska A., Literacka immersja i technologia step-in-book, czyli o przenikaniu się światów literackich i rzeczywistych, w: Nowoczesne technologie czy tradycyjne metody? O tendencjach w krzewieniu kultury czytelniczej młodego pokolenia, red. M. Antczak, A. Walczak-Niewiadomska, WUŁ-SBP, Łódź–Warszawa 2017.

Przybyszewska A., Po(d)żeranie tekstu. Wstęp do rozważań o czytaniu kinetycznym, w: e-polonistyka 3, red. A. Dziak, A. Kopacz, Wydawnictwo KUL, Lublin 2016.

Przybyszewska A., Więcej niż książka, więcej niż film, więcej niż gra. O czytaniu (?) „PRY”, „Sztuka Edycji” 2016, nr 10(2), s. 103–114.

Rembowska-Płuciennik M., O przechodzeniu na ty… Narracja diadyczna wśród literackich reprezentacji świadomości bohatera, w: (W) sieci modernizmu. Historia literatury – poetyka – krytyka. Prace ofiarowane Włodzimierzowi Boleckiemu, red. A. Kluba, M. Rembowska-Płuciennik, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2017.

Rembowska-Płuciennik M., Po(d)łączeni. Empiryczne badania nad odbiorem literatury wobec odbioru cyfrowego, „Teksty Drugie” 2019, nr 5.

Rembowska-Płuciennik M., Poetyka intersubiektywności. Kognitywistyczna teoria narracji a proza XX wieku, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012.

Rembowska-Płuciennik M., Second-person Narration as a Joint Action, „Language and Literature” 2018, vol. 3.

Rembowska-Płuciennik M., Second-person Narration: A New Mode of (Mis)Understanding the Other?, w: Culture – Cognition – Communication, ed. J. Hood, Peter Lang, Frankfurt am Main 2018.

Richardson B., “At First You Feel a Bit Lost”: The Varieties of Second Person Narration, w: idem, Unnatural Voices: Extreme Narrations in Modern and Contemporary Fiction, Ohio State University Press, Columbus 2006.

Spalińska-Mazur J., Śmierć oka. Gest przemocy w filmie Luisa Buñuela i Salvadora Dali „Pies andaluzyjski”, w: Słowo i gest, red. ks. H.J. Sobeczko, Z.W. Solski, Wydawnictwo i Drukarnia Św. Krzyża, Opole 2009, s. 319–326.

Strickland S., The Death and Re-Distribution of V, w: #WomenTechLit, ed. M. Mencia, West Virginia University Press, Morgantown 2017, s. 417–426.

Szczęsna E., Cyfrowa semiopoetyka, IBL PAN, Warszawa 2018.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.