(Nie)przewidywalność dynamiki. Refleksje o kryzysie i mieście (na marginesie myśli Jurija Łotmana i René Thoma)

Mikołaj Madurowicz

Abstrakt

(Un)predictability of Dynamics. Reflections about the Crisis and the City (in the Margins of Thoughts of Yuri Lotman and René Thom)

The article deals with three issues: (1) how to understand the crisis in the context of the city, (2) what components in the urban crisis equation can be distinguished (constant, variable, unknown), and (3) according to which criteria the predictability of the dynamics of processes taking place in an urbanized environment should be understood. In the analysis, categories of text, code, narrative (discourse), structure and conditions were used as levels of crisis interpretation – in the light of findings of culture semiotician Y. Lotman and mathematician R. Thom. The main result of this study is that the crisis is a stable standard (rule) for all unstable morphologies, including cities.

Słowa kluczowe: crisis, city, predictability, Yuri Lotman, René Thom
References

Araújo J.A., Aplicações de elementos da teoria das catástrophes ao estudo da (re)produção do espaço urbano: parte 1 – como Henri Lefebvre trouxe René Thom para o debate, „Revista do Departamento de Geografia” 2020, no. 39, s. 14–24.

Bingham H., Zaginione miasto Inków. Dzieje Machu Picchu i jego budowniczych, przeł. R. Krzanowska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1982.

Bloch M., Pochwała historii, czyli o zawodzie historyka, przeł. W. Jedlicka, PWN, Warszawa 1960.

Bugaj E., Zaraza w świecie rzymskim w czasach Antoninów, w: W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (red.), Epidemie, klęski, wojny, „Funeralia Lednickie. Spotkanie 10”, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Poznań 2008, s. 115–123.

Dzieduszycki W., Wrzesiński J. (red.), Epidemie, klęski, wojny, „Funeralia Lednickie. Spotkanie 10”, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Poznań 2008.

Finkielkraut A., Serce rozumiejące. Z lektur, przeł. J.M. Kłoczowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012.

Kowalczyk B., Przeciw politycznej nieobecności. Dwadzieścia osiem literackich głosów w sprawie Fukushimy, „Teksty Drugie” 2014, nr 6, s. 391–411.

Łotman J., Uniwersum umysłu. Semiotyczna teoria kultury, przeł. B. Żyłko, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2008.

Madurowicz M., Ciągłość miasta. Prolegomena, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2017.

Marcos I., Morier C., La théorie sémiophysique du René Thom permet – elle de comprendre autremont le concept de frontière?, „MIS – Working Papers”, Universite du Luxembourg, Luxembourg 2016.

Massard-Guilbaud G., Platt H.L., Schott D. (eds.), Cities and Catastrophes: Coping with Emergency in European History, Peter Lang, Frankfurt am Main 2002.

Morier C., Les morphologies du politique: approche comparée des oeuvres de René Thom et Marcel Gauchet, Institut Universitaire Varenne, Bayonne 2018.

Morier C., Taking a Geometric Look at the Socio-political Functioning Schemes of the Living: Catastrophe Theory and Theoretical Sociology, „Acta Biotheoretica” 2013, no. 61, s. 353–365.

Pomian K., Przeszłość jako przedmiot wiary. Historia i filozofia w myśli średniowiecza, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009.

Pomian K., Przeszłość jako przedmiot wiedzy, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010.

Shore M., Prehistoria postprawdy Wschód–Zachód, przeł. I. Grudzińska-Gross, „Zeszyty Literackie” 2018, nr 144, s. 208–217.

Thom R., Apologies du logos, Hachette, Paris 1990.

Thom R., Parabole i katastrofy. Rozmowy o matematyce, nauce i filozofii z Giulio Giorello i Simoną Morini, przeł. R. Duda, PIW, Warszawa 1991.

Thom R., Stabilité structurelle et catastrophes, w: A. Lichnerowicz, F. Perroux, G. Gadoffre (éd.), Structures et dynamique des systèmes, Maloine-Doin, Paris 1976, s. 53–88.

Thom R., Stabilité structurelle et morphogénèse. Essai d’une théorie générale des modèles, W.A. Benjamin, Reading, MA 1972.

Tocqueville A. de, Dawny ustrój i rewolucja, przeł. H. Szumańska-Grossowa, Znak, Kraków 1994.

Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie klęski żywiołowej, Dz.U. 2002 nr 62 poz. 558.

Wildgen W., Catastrophe Theoretic Semantics, Benjamins, Amsterdam–Philadelphia 1982.

Wildgen W., Morphogenèse de la ville hanséatique de Brême, w: I. Marcos (éd.), Dynamiques de la ville. Essais de sémiotique de l’espace, Collection Intersémiotique des Arts, L’Harmattan, Paris 2007, s. 49–64.

Żyłko B., Przedmowa, w: J. Łotman, Uniwersum umysłu. Semiotyczna teoria kultury, przeł. B. Żyłko, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2008, s. 9–58.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.