Przemyśleć empatię w kontekście kryzysu miejskiej współobecności

Jadwiga Zimpel

Abstrakt

Rethinking Empathy in the Context of the Crisis of Urban Co-presence

The article proposes to rethink the idea of empathy in the context of the question on dynamics organising the realm of urban co-presence in the times of environmental crisis. I put forward the thesis that empathy is not solely a cognitive ability of subject but a material, relational and deterritorializing process operating with urban entanglements, being a the same moment oppositional to entropy. The arguments in favor of the proposed approach to empathy are based on the diffractive reading of Theodor Lipps’s projective theory of empathy, consisting in its interpretation through the lens of new materialistic approach. Referring new materialists’ thought to Lipps’s findings, I show that some threads of their thinking about ontology of diverse naturalcultural phenomena can be found in Lipps’s studies on empathy. I arrive with the conclusion that new materialistic translation of the notion of empathy which shows its inseparability of the notion of sympathy, makes it a useful conceptual tool for inventing new, more ethical modes of urban co-presence in the age of sixth extinction.

Słowa kluczowe: projective theory of empathy, urban co-presence, new materialism, entanglement, deterritorialization
References

Agosta L., A Rumor of Empathy: Rewriting Empathy in the Context of Philosophy, Palgrave Macmillan, New York 2014.

Anderson B., Harisson P., Taking Place: Non-representational Theories and Geography, Ashgate, Farnham–Burlington 2010.

Barad K., Diffracting Diffraction: Cutting Together-Apart, „Parallax” 2014, vol. 3 (20), s. 168–187.

Barad K., Meeting the Universe Halfway: Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning, Duke University Press, Durham–London 2007.

Barad K., Kleinman A., Intra-actions: Interview of Karen Barad, „Mousse Magazine” 34, Summer 2012, s. 76–81.

Beistegui M. de, Immanence: Deleuze and Philosophy, Edinburgh University Press, Edinburgh 2010.

Bennett J., Vibrant Matter: A Political Ecology of Things, Duke University Press, Durham, NC 2010.

Berardi F.B., Breathing: Chaos and Poetry, Semiotext(e), South Pasadena 2018.

Brenner N., Schmid Ch., Planetary Urbanisation, w: M. Gandy (ed.), Urban Constellations, Jovis, Berlin 2012, s. 10–13.

Debes R., Empathy and Mirror Neurons, w: H. Maibom (ed.), The Routledge Handbook of the Philosophy of Empathy, Routledge, London–New York 2017, s. 54–63.

Deleuze G., Guattari F., Tysiąc plateau, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2015.

Dolphijn R., van der Tuin I., Nowy materializm. Wywiady i kartografie, Fundacja Machina Myśli, Gdańsk–Poznań–Warszawa 2018.

Domańska E., Historia ratownicza, „Teksty Drugie” 2014, nr 5 (149), s. 12–26.

Haraway D.J., Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene, Duke University Press, Durham–London 2016.

Hyży E., Dzielenie się światem. Nowy feministyczny realizm w ujęciu Karen Barad, w: eadem (red.), Feministyczne konteksty. Multidyscyplinarnie, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2017, s. 57–79.

Fiedorczuk J., Inne możliwości. O poezji, ekologii i polityce. Rozmowy z amerykańskimi poetami, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2019.

Jahoda G., Theodor Lipps and the Shift from ‘Sympathy’ to ‘Empathy’, „Journal of the History of the Behavioral Sciences” 2005, vol. 2 (41), s. 151–163.

Janz B.B., Is Place a Text?, w: idem (red.), Place, Space and Hermeneutics, Springer, Cham 2017, s. 23–34.

Kolbert E., The Sixth Extinction: An Unnatural History, Bloomsbury, London–New Delhi–New York–Sydney 2015.

Lipps T., Einfühlung, innere Nachahmung, und Organempfindungen, „Archiv für die gesamte Psychologie” 1903, no. 3 (2–3), s. 185–204, http://www.formesth.com/textes_detail.php?id=41 (dostęp: 30.07.2020).

Marshall G., Hooker C., Empathy and the Affect: What Can Empathied Bodies Do?, „Medical Humanities” 2016, no. 8, s. 1–14.

Murris K., Bozalek V., Diffracting Diffractive Readings of Texts as Methodology: Some Propositions, „Educational Philosophy and Theory” 2019, vol. 14 (5), s. 1–14.

Sassen S., Expulsions: Brutality and Complexity in the Global Economy, The Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, MA–London 2014.

Morton T., Realist Magic: Objects, Ontology, Causality, Open Humanities Press, Ann Arbor 2013.

Rewers E. (red.), Kulturowe studia miejskie. Wprowadzenie, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2014.

Salwa M., Historia poprzedników. Kilka uwag wokół koncepcji preposteryjności Mieke Bal, w: A. Zeidler-Janiszewska (red.), Preposteryjna historia, wędrujące pojęcia, analiza kulturowa. Wokół praktyk badawczych i artystycznych Mieke Bal, Warszawa 2011.

Sennett R., Razem. Rytuały, zalety i zasady współpracy, przeł. J. Dzierzgowski, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa 2013.

Simmel G., Mentalność mieszkańców wielkich miast, w: idem, Socjologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, s. 305–315.

Święcicka K., Teoria wczucia u T. Lippsa, „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” 1983, t. 29, s. 113–131.

Zahavi D., Empathy, Embodiment and Interpersonal Understanding: From Lipps to Schutz, „Inquiry: An Interdisciplinary Journal of Philosophy” 2010, vol. 3 (53), s. 285–306.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.