Miasto jako dobro wspólne czy suma prywatnych własności? O polskiej kwestii miejskiej w kontekście działalności ruchów miejskich

Paweł Kubicki

Abstrakt

The City as a Commons or the Sum of Private Property? Polish Urban Question in the Context of Urban Social Movements Activities

The article discusses two ideas of the city in the Polish public discourse: the city as a commons and its antithesis – the city as the sum of private property. In the first part of the article, the author analyses the processes in which both ideas were developed. In the second part of the article the author analyses the role of Polish urban social movements, which are one of the few social actors that discussed the idea of the city as a commons when Polish public discourse was dominated by neoliberal dogmas in which the city was reduced to the sum of private property. In conclusion, according to Victor Turner’s concept of social change, the author analyses the impact of the COVID-19 pandemic on the reception of both ideas in Polish public discourse.

Słowa kluczowe: city, urban movements, commons, neoliberalism, COVID-19
References

Barber B., Gdyby burmistrzowie rządzili światem, przeł. H. Jankowska, K. Makaruk, Wydawnictwo Muza, Warszawa 2014.

Bukowski A., Współzarządzanie europejskim miastem – powrót do demokratycznych korzeni? Wnioski z realizacji programu badawczego Demos, w: K. Gorlach, P. Mooney (red.), Dynamika życia społecznego. Współczesne koncepcje ruchów społecznych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005.

Castells M., Kwestia miejska, przeł. B. Jałowiecki, J. Piątkowski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982.

Castells M., The City and the Grassroots: A Cross-cultural Theory of Urban Social Movements, University of California Press, Berkeley–Los Angeles 1983.

Czornik M., Miejskość dóbr wspólnych. Refleksje nad adaptowaniem koncepcji CommonPool Resources, „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna” 2018, nr 43, s. 71–82.

della Porta D., Diani M., Ruchy społeczne. Wprowadzenie, przeł. A. Sadza, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009.

Florida R., Narodziny klasy kreatywnej, przeł. T. Krzyżanowski, M. Penkala, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2010.

Glaeser E., Triumph of the City: How Urban Space Make Us Human, Pan Books, London 2012.

Glass R., London: Aspects of Change, MacGibbon & Kee, London 1964.

Grabkowska M., Przestrzeń miasta postsocjalistycznego jako dobro wspólne. Przegląd koncepcji teoretycznych, „Prace Geograficzne” 2017, z. 149, s. 33–53, DOI: 10.4467/20833113PG.17.009.6925.

Grzybowski S., Trzynaście miast, czyli antymonie kultury europejskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków 2000.

Hannerz U., Odkrywanie miasta. Antropologia obszarów miejskich, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2006.

Harvey D., Bunt miast. Prawo do miasta i miejska rewolucja, przeł. A. Kowalska i in., Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2012.

Judt T., Źle ma się kraj. Rozprawa o naszych współczesnych bolączkach, przeł. P. Lipszyc, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2011.

Kubicki P., Nowi mieszczanie – nowi aktorzy na miejskiej scenie, „Przegląd Socjologiczny” 2011, nr 2–3, s. 135–161.

Kubicki P., Ruchy miejskie w Polsce, Wydawnictwo Nomos, Kraków 2020.

Kubicki P., Ruchy miejskie w Polsce. Dekada doświadczeń, „Studia Socjologiczne” 2019, nr 3 (234), s. 5–30, DOI: 10.24425/sts.2019.126150.

Kubicki P., Wynajdywanie miejskości. Polska kwestia miejska z perspektywy długiego trwania, Wydawnictwo Nomos, Kraków 2016.

Landry Ch., Kreatywne miasto. Zestaw narzędzi dla miejskich innowatorów, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2014.

Majer A., Odrodzenie miast, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź–Warszawa 2014.

Mayer M., Thörn C., Thörn H. (eds.), Urban Uprisings: Challenging Neoliberal Urbanism in Europe, Palgrave Macmillan, London 2016.

Mergler L., Pobłocki K., Wudarski M., Anty-bezradnik przestrzenny – prawo do miasta w działaniu, Res Publica Nowa, Warszawa 2013.

Murzyn-Kupisz M., Działek J., Artyści w przestrzeni miejskiej Krakowa i Katowic, Universitas, Kraków 2017.

Offe C., Nowe ruchy społeczne. Przekraczanie granic polityki instytucjonalnej, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Wydawnictwo Znak, Kraków 2016.

Orzechowska-Wacławska J., Baskijskie polityki miejskie: konstruowanie nowej symboliki i nowego oblicza Bilbao, „Politeja. Pismo Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ” 2014, nr 27, s. 209–227.

Pluciński P., Im lepiej, tym gorzej albo widmo kryzysu miejskich ruchów społecznych?, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2015, z. 1, s. 409–423.

Pluciński P., Nowak M., E pluribus unum? Źródła i specyfika ruchów miejskich we współczesnej Polsce, „Przegląd Socjologiczny” 2017, nr 3, s. 115–135.

Rewers E., Wprowadzenie, w: eadem (red.), Miasto w sztuce – sztuka miasta, Universitas, Kraków 2010.

Rybicki P., Społeczeństwo miejskie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1972.

Samsonowicz H., Życie miasta średniowiecznego, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2001.

Shorto R., Amsterdam. Historia najbardziej liberalnego miasta na świecie, przeł. W. Jeżewski, Wydawnictwo Magnum, Warszawa 2013.

Smagacz-Poziemska M., Czy miasto jest niepotrzebne? (Nowe) przestrzenie życiowe młodych mieszkańców miast, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2015.

Szahaj A., Neoliberalizm, turbokapitalizm, kryzys, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa 2017.

Taylor Ch., Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, przeł. M. Gruszczyński i in., Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2001.

Tönnies F., Wspólnota i stowarzyszenie. Rozprawa o komunizmie i socjalizmie jako empirycznych formach kultury, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1988.

Turner V., Gry społeczne, pola i metafory. Symboliczne działanie w społeczeństwie, przeł. W. Usakiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.

Touraine A., Myśleć inaczej, przeł. M. Byliniak, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2011.

Weber M., Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej, przeł. D. Lachowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Zukin S., The Cultures of Cities, Blackwell, Oxford 1995.

Źródła internetowe

https://kongresruchowmiejskich.pl/

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.