Pozorny kryzys własności. Współdzielony rower miejski – koniec konsumpcji czy utopia współdzielenia?

Marcin Krassowski,

Grzegorz Młynarski

Abstrakt

In the following article, we explore interconnections between using bicycle sharing systems and the personal approach to ownership as well as to such practices as shared use and borrowing. Based on primary, qualitative research conducted in march 2020 we claim that public bicycles – despite their history rooted in ideas of common use – are perceived as one of many services available within the city. Users see them as useful in a particular situation but do not associate them with shared use or the common good. Therefore we claim that bike-sharing systems – despite optimism – cannot be classified as part of the sharing economy. Based on users opinions they should be classified as part of access based or collaborative consumption.

Słowa kluczowe: bike-sharing systems, sharing economy, access-based consumption, ownership
References

Bachorz M., Polska droga do gospodarki o obiegu zamkniętym. Opis sytuacji i rekomendacji, Instytut Gospodarki o Obiegu Zamkniętym, Warszawa 2017.

Bardhi F., Eckhardt G.M., Access-based Consumption: The Case of Car Sharing, „Journal of Consumer Research” 2012, vol. 39 (4).

Belk R., Sharing versus Pseudo-sharing in Web 2.0, „Anthropologist” 2014, vol. 18 (1), s. 7–23.

Botsman R., Rogers R., What’s Mine Is Yours: The Rise of Collaborative Consumption, Harper Business, New York 2010. Callenbach E., Ecotopia, Banyan Tree Books, Berkeley 2004.

de Certeau M., Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, przeł. K. Thiel-Jańczuk, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008.

Commons J.R., Legal Foundations of Capitalism, Macmillan, New York 1924.

Czech S., Zachorowska-Mazurkiewicz A., Instytucje w społeczeństwie i gospodarce, w: A. Ząbkowicz, M. Miszewski, P. Chmielnicki, S. Czech (red.), Zrozumieć kapitalizm. Podejście ewolucyjno- -instytucjonalne, Forum Myśli Instytucjonalnej, Kraków 2018.

Dadańska K., Prawo rzeczowe, C.H. Beck, Warszawa 2017.

Dobro wspólne a prawo własności, Komunikat z Badań CBOS nr 30/2017, https://www. cbos.pl/SPISKOM.POL/ 2017/K_030_17. PDF (dostęp: 4.08.2020).

Douglas M., Jak myślą instytucje, przeł. O. Siara, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.

Felson M., Spaeth J.L., Community Structure and Collaborative Consumption: A Routine Activity Approach, „American Behavioral Scientist” 1978, vol. 21 (4).

Gravari-Barbas M., Les nouveaux loisirs créent-ils un nouvel urbanisme?, „Les Actes du Festival International de Géographie” 2001.

Guyader H., The Heart & Wallet Paradox of Collaborative Consumption, Linköping University, Linköping 2019.

Hellwig K., Morhart F., Girardin F., Hauser M., Exploring Different Types of Sharing: A Proposed Segmentation of the Market for “Sharing” Businesses, „Psychology and Marketing” 2015, vol. 32 (9).

Jawłowska A., Drogi kontrkultury, PIW, Warszawa 1975. Jędrzejewski A., Domaszewicz Z., Współdzielona mobilność w Polsce w lipcu 2019, Mobilne Miasto Smartride.pl, 29.12.2019, https://fintek.pl/wpcontent/ uploads/2019/07/Raport_Shared_Mobility_2019_PL_maly.pdf.

Karwińska A., Konflikty w przestrzeni społecznej miasta, w: E. Klima (red.), Czynniki społeczne w gospodarce przestrzennej i planowaniu przestrzennym, University of Łódź, Łódź 2009, s. 53–70.

Martin C.J, The Sharing Economy: A Pathway to Sustainability or a Nightmarish Form of Neoliberal Capitalism?, „Ecological Economics” 2016, vol. 121.

Marwick A., The Sixties: Cultural Revolution in Britain, France, Italy & the United States c. 1958–74, Bloomsbury Reader, New York–Oxford 1998.

Meddin R., The Bike-Sharing World at the End of 2016, http://bike-sharing.blogspot. com/2016/04/the-bike-sharing-worldlast-week-of.html (dostęp: 4.08.2020).

Meyer J.W., Jepperson R.L., The “Actors” of Modern Society: The Cultural Construction of Social Agency, „Sociological Theory” 2000, vol. 18 (1), s. 100–120.

Moon-Miklaucic Ch., Bray-Sharpin A., De La Lanza I., Khan A., Lo Re L., Maassen A., The Evolution of Bike Sharing: 10 Questions on the Emergence of New Technologies, Opportunities, and Risks, World Resources Institute, Washington 2019.

North D.C., Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press, Cambridge 1990.

Peterson del Mar D., Ekologia, przeł. J. Karłowski, Zysk i S-ka, Poznań 2010.

Rudawska I., Ekonomia dzielenia się, czyli konsumpcja współdzielona i inne formy alternatywnego dostępu do dóbr, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach” 2016, nr 254.

Rushe D., Why We Can’t Have Nice Things: Dockless Bikes and the Tragedy of the Commons, 2017, www.theguardian.com/ politics/2017/nov/05/why-we-cant-havenice-things-dockless-bikes-and-the-tragedy-of-the-commons (dostęp: 4.08.2020).

Schwab K., Czwarta rewolucja przemysłowa, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2018.

Swedberg R., The Tool Kit of Economic Sociology, w: B.R. Weingast, D.A. Wittman (eds.), The Oxford Handbook of Political Economy, Oxford University Press, Oxford 2006.

Swidler A., Culture in Action: Symbols and Strategies, „American Sociologial Review” 1986, vol. 51 (2), s. 273–286.

Szacki J., Spotkania z utopią, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2000.

Szczepaniak K., Stosunek do własności w Polsce po 1989 roku w świetle filozofii politycznej liberalizmu, „Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym” 2017, vol. 20 (2).

Walsh B., Today’s Smart Choice: Don’t Own. Share, „Time”, 17.03.2011, http://content. time.com/time/specials/packages/article/ 0,28804,2059521_2059717_2059710,00. html.(dostęp: 22.01.2020).

Wilkin J., Instytucjonalne i kulturowe podstawy gospodarowania. Humanistyczna perspektywa ekonomii, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2016.

Wyka A., Alternatywne style życia jako reakcja na style dominujące lat 70., w: A. Siciński (red.), Style życia w miastach polskich (u progu kryzysu), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988.

Zachorowska-Mazurkiewicz A., Praca kobiet w teorii ekonomii. Perspektywa ekonomii głównego nurtu i ekonomii feministycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016.

Żuk P. (red.), Spotkania z utopią w XXI wieku, Oficyna Naukowa, Warszawa 2008.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.