Życie w więcej niż ludzkiej katastrofie. Antropocen, wspinaczka skałkowa i Walter Benjamin

Monika Sadowska

Abstrakt

Life in More than Human Catastrophy. Anthropocene, Rock Climbing and Walter Benjamin

This article is an attempt to develop a posthumanist messianic figure additional to those created by Walter Benjamin in 20th century. The task of those figures is to provide a way of living in the times of crisis. I argue that the era that we live in –the anthropocene (with all of its catastrophes) –requires a posthumanist update to Benjamin’s philosophy. Therefore I use the case study of rock climbers as a collective subject that dismantles the dominant language of historical politics by creating names of climbing routes based on a mockery. The process of disassembling the language reveals the materiality of the rock and allows its history to be recovered. My attempt is based on the analysis of the El Pułkownik wall in the Liban quarry (Cracow, Poland).

Słowa kluczowe: Walter Benjamin, anthropocene, rock climbing, messianic figures, posthumanism, new materialism, body, stone
References

Barad K., Posthumanistyczna performatywność: ku zrozumieniu, jak materia zaczyna mieć znaczenie [w:] A. Gajewska (red.), Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2012.

Beatley T., Blue Urbanism. Exploring Connections between Cities and Oceans, Island Press, Washington–Covelo–London 2014.

Benjamin W., O pojęciu historii, przeł. K. Krzemieniowa [w:] idem, Anioł Historii. Eseje, szkice, fragmenty, wyb. i oprac. H. Orłowski, przeł. K. Krzemieniowa, H. Orłowski, J. Sikorski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1996.

Braidotti R., Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym, przeł. A. Derra, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009.

Chaberski M., Myśleć z kamieniami. Usytuowane poznanie jako strategia dekolonizacji natury w antropocenie [w:] Ł. Iwanczewska, M. Chaberski (red.), Performatyka. Poza kanonem, t. 2: Wiedza i niewiedza, Wiele Kropek, Kraków 2022.

Cohen J.J., Stone: An Ecology of the Inhuman, University of Minnesota Press, Minnesota 2015.

Crutzen P.J., Stoermer E.F., The “Anthropocene”, „Global Change Newsletter”2000, nr 41, s. 17–18.

Deleuze G., Guattari F., Tysiąc plateau, red. polskiego tłum. J. Bednarek, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2016.

Eiland H., Jennings M.W., Walter Benjamin: A Critical Life, Belknap Press: An Imprint of Harvard University Press, Harvard 2016.

Jagiełło M., Wowrzeczka B., Dawny kamieniołom Libana w Krakowie w kontekście planowanej rewaloryzacji, „Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych” 2017, nr 13 (4), s. 30–37.

Kotarba R., Niemiecki obóz w Płaszowie 1942–1945. Przewodnik historyczny, IPN, Kraków 2014.

Kurtyka W., Chiński Maharadża, Góry books, Kraków 2013.

Kuźniar W., Żelechowski W., Materiały do poznania stosunku Karpat do ich przedgórza na przestrzeni do Morawskiej Ostrawy po Kraków, „Przegląd Górniczo-Hutniczy” 1927, nr 14–15 (387–388), s. 327–471.

Lipszyc A., Alegorie habilitacji, czyli obraz świata w skrócie, [posłowie do:] W. Benjamin, Źródło dramatu żałobnego w Niemczech, przeł. A. Kopacki, Sic!, Warszawa 2013.

Lipszyc A., Sprawiedliwość na końcu języka. Czytanie Waltera Benjamina, Universitas, Kraków 2012.

Lowenhaupt Tsing A., The Mushroom at the End of the World: On the Possibility of Life in Capitalist Ruins, Princeton University Press, Princeton 2015.

Matyszkiewicz J., Epigenetyczna sylifikacja wapieni górnego oksfordu okolic Krakowa, „Annales Societatis Geologorum Poloniae” 1987, nr 57, s. 59–85.

Pospiszyl M., Ruiny dialektyki. W odpowiedzi Adamowi Lipszycowi, „Stan Rzeczy” 2020, nr 1 (18): Herezja, s. 269–280.

Pospiszyl M., Zatrzymać historię. Walter Benjamin i mniejszościowy materializm, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, Warszawa 2016.

Sendyka R., Stare i nowe archeologie. Od Holokaustu do antropocenu [w:] D. Lelonek, Liban i Płaszów – Nowa Archeologia, Wydawca: Diana Lelonek, Warszawa 2019.

Szczepańska M., Geologiczno-przyrodnicze wartości terenów pogórniczych Krzemionek Podgórskich, Warsztaty 2003 z cyklu „Zagrożenia naturalne w górnictwie”, Mat. Symp.

Wigglesworth J., What’s in a Name? Sexism in Rock Climbing Route Names, https://thesocietypages.org/engagingsports/2019/01/07/whats-in-a-name-sexism-in-rock-climbing-route-names/ (dostęp: 20.05.2022).

Zeidler-Janiszewska A., Prędkość–film –media – śmierć. Od futurystycznych fantazji do estetyki znikania [w:] A. Zeidler-Janiszewska, Bezinteresowna ciekawość…Humanistyka, kultura, sztuka, wyb. M. Michałowska, A. Pałubicka, E. Rewers, Wydawnictwo IBL, Warszawa 2019.