Ogrody – pomniki antropocenu

Mateusz Salwa

Abstrakt

Celem artykułu jest przeanalizowanie metafory ogrodu jako metafory, która współcześnie z jednej strony pozwala zdać sprawę z kondycji Ziemi, poddanej działaniu człowieka, a z drugiej – co ważniejsze – pozwala sformułować utopijny projekt wyjścia z antropocenu.  Nowe rozumienie ogrodu stanowi przy tym istotną modyfikację tradycyjnej wizji ogrodu jako raju, w którym panuje harmonia między człowiekiem i przyrodą. Ogród jawi się dziś często jako miejsce negocjacji, współpracy, a zarazem napięć i konfliktów między ludźmi i bytami-innym-niż-ludzkie, słowem – rozlicznych relacji konstytuujących wspólnotę obejmują i jednych, i drugie. Punktem wyjścia dla rozważań jest praca Alana Sonfista Time Landscape (1978-…), czyli założony na Manhattanie park, który w zamierzeniu miał stanowić rekonstrukcję tamtejszego pierwotnego krajobrazu, stanowiąc zarazem jego pomnik. Praca Sonfista stanowi dobrą ilustrację współczesnego rozumienia figury ogrodu, a zarazem – jak twierdzę – można widzieć w niej także pomnik antropocenu.

Gardens – monuments of the Anthropocene

The aim of the article is to analyse the metaphor of the garden as a metaphor which allows one to give an account of the conditions of the Earth subject to human actions and – more importantly – to sketch a utopian project of going beyond the Anthropocene. A new understanding of the garden modifies the traditional view of it as a paradise, where a harmony between humans and nature reigns. Today, gardens are often approached as places of cooperation, negotiation as well as of tensions and conflicts among human beings and other-than-human beings, that is as places where numerous relationships create a human and other-than-human community. The analyses will start with an interpretation of Alan Sonfist’s Time Landscape (1978-…), a public park in Manhattan that was conceived of as a reconstruction of the local precolonial landscape and at the same time as its monument. Sonfist’s work is a good illustration of how the metaphor of the garden is nowadays interpreted and – I contend – it may be also seen as a monument of the Anthropocene.

Słowa kluczowe: antropocen, ogród, pomnik, raj, sztuka, Anthropocene, art, garden, monument, paradise

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.