„To było miasteczko żydowskie”. Pamięć o Żydach w świetle wywiadów z mieszkańcami gminy Zakrzówek

Jacek Małczyński

Abstrakt

“There has a Jewish village”. Jewish memory on the basis of interviews with inhabitants of Zakrzówek
The article deals with the Jewish Memory in Zakrzówek in the Lublin Voivodeship. Just prior to the Second World War, over 800 Jews lived there. The article is based on interviews with present inhabitants of the village and consists of five parts. The author makes an attempt to reconstruct the memories of interviewees about: landscape of the village before the war, Jews, Polish–Jewish relations, the Holocaust, hiding Jews and Jewish pits. This is a pretext for discussing distinctions between individual, cultural and collective memory, the notion used by Maurice Halbwachs.

Słowa kluczowe: Holocaust, Jewish history, memory, Polish-Jewish relations
References

Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, tłum. A. Kryczyńska-Pham, wstęp i red. naukowa R. Traba, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.

Buczyńska-Garewicz H., Miejsca, strony, okolice. Przyczynek do fenomenologii przestrzeni, Universitas, Kraków 2006.

Burszta W. J., Struktury trwania. Kultura chłopska i jej determinanty, w: Zarys krajobrazu. Wieś polska wobec Zagłady Żydów, red. B. Engelking, J. Grabowski, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2011.

Cała A., Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej, Oficyna Naukowa, Warszawa 2005.

Halbwachs M., Społeczne ramy pamięci, przeł. M. Król, PWN, Warszawa 1969.

Kaufmann J.-C., Wywiad rozumiejący, tłum. A. Kapciak, Oficyna Naukowa, Warszawa 2010.

Kowalski P., Kultura magiczna. Omen, przesąd, znaczenia, PWN, Warszawa 2007.

Libionka D., Narodowa Organizacja Wojskowa i Narodowe Siły Zbrojne wobec Żydów pod Kraśnikiem – korekta obrazu, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, nr 7/2011.

Szpociński A., Miejsca pamięci (lieux de mémoire), „Teksty Drugie”, nr 4/2008.

Tokarska-Bakir J., Następstwa Holocaustu w relacjach żydowskich i w pamięci polskiej prowincji w świetle badań etnograficznych, w: Następstwa Zagłady Żydów. Polska 1944-2010.

Yates F. A., Sztuka pamięci, tłum. W. Radwański, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.