Call for Papers: Pop queer/queer pop. Taktyki, subwersje, narracje

Pop queer/queer pop. Taktyki, subwersje, narracje

Redaktorki koncepcji tematycznej: dr Elżbieta Binczycka-Gacek, dr Justyna Tuszyńska

Deadline: 25.01.2024

Artykuły prosimy przesyłać na adres redakcji: przeglad.kulturoznawczy@uj.edu.pl

Narracje queerowe w globalnej kulturze popularnej stają się coraz bardziej widoczne i zyskują coraz szersze grono odbiorców także w Polsce. Heartstopper, komiks Alice Oseman opowiadający o skomplikowanej miłości dwóch nastolatków, przez wiele tygodni zajmował pierwsze miejsce na liście najczęściej kupowanych książek – wyprzedzając między innymi najnowszą powieść Olgi Tokarczuk. Porównywalny sukces odniosła jego netflixowa ekranizacja. W polskiej wersji Tańca z gwiazdami zatańczyła pierwsza para gejowska, a trzeci odcinek stworzonego na podstawie gry serialu The Last of Us (Long, Long Time, podejmujący wątek romansu między dwoma mężczyznami) zaledwie kilka godzin po publikacji zyskał miano kultowego i właściwie oderwał się od całości produkcji jako autonomiczny tekst kultury.

Wydaje się, że nie brak dzisiaj w polskim dyskursie naukowym analiz wątków queerowych. Często jednak dotyczą one przede wszystkim „kultury wysokiej”. Literaturoznawcy, filmoznawcy, kulturoznawcy sięgają najczęściej po twórczość tzw. wielkich autorów, demaskując w ich utworach ukryte obrazy nieheteronormatywnych relacji (koncepcja sublimacyjna). Brakuje monograficznego spojrzenia, które nie tylko zbadałoby narracje queerowe w popularnych formach literackich czy filmowych (nie tylko w dziełach kanonicznych), ale także konfrontowałoby je z narracjami prezentowanymi w innych mediach (np.: komiks, podcast, gry, nowe media).

W planowanym numerze „Przeglądu Kulturoznawczego” chcielibyśmy postawić pytania: co przynosi nam fuzja narracji queerowych i kultury popularnej? Czy możemy mówić o queer-popie/pop-queerze? Czy jest on queerowaniem kultury popularnej, czy popularyzowaniem kultury queerowej? Czy i w jakiej formie queer istnieje poza (globalnym) centrum i w jaki sposób wyraża się w nim lokalność? Jakie są kierunki wzajemnych wpływów queeru i kultury popularnej, ścieżki migrowania schematów i konwencji, a także czy możemy już mówić o wypracowanych tradycjach i kanonach? Jak wygląda dziś eksploatacja drzemiącego w kulturze queerowej potencjału krytycznego? Czy gatunki kultury popularnej stały się formą wypowiedzi narracji równościowych, czy wręcz przeciwnie: queer jest tylko narzędziem bądź scenografią służącą do odświeżenia wyeksploatowanych formatów filmowych, literackich czy prasowych?

Ramę teoretyczną tych rozważań chciałybyśmy wyznaczyć za pomocą takich pojęć i koncepcji, jak nowoczesne urządzenie seksualności oraz pamięć popularna [popular memory] Michela Foucaulta, habitus jako społeczna natura jednostki oraz kapitał kulturowy i jego reprodukcja Pierre’a Bourdieu, tożsamość kulturowa zdefiniowana przez Stuarta Halla, teoria niska w ujęciu McKenzie Wark i Jacka (Judith) Halberstama, a także narracje i praktyki wernakularne.

Chcielibyśmy skupić się na następujących obszarach badań:

• queer dziś a najnowsze teorie badań kulturoznawczych, refleksje metodologiczne;

• teksty kultury popularnej w queerowym użyciu;

o queer i komiks, gry video;

o queer i twórczość dla dzieci i młodzieży;

o queer i kultura popularna w Polsce po 1989 r.;

o queer i kino/telewizja/media strumieniowe;

o prasa queerowa, jej historia i rozwój;

o queer i podcast;

• queerowanie medium; nowe spojrzenie na formy, schematy narzędzia, a także wytwarzanie nowych i przetwarzanie starych dyskursów;

• queerowy autor w sieci instytucji (queerowe wydawnictwa, wytwórnie, think tanki);

• kultura queerowa w krajach Globalnego Południa;

• kamp;

• queer i trawestacje folkloru;

• queer i wyzwania komercjalizacji;

• nowe formy queerowego aktywizmu: urozrywkowienie marszów i parad, protesty imprezowe.

Szulc L., Transnational Homosexuals in Communist Poland. Cross-Border Flows in Gay and Lesbian Magazines, London: Palgrave Macmillan, 2018.

Śmieja W., Homoseksualność i polska nowoczesność. Szkice o teorii, historii i literaturze, Wydawnictwo UŚ, Katowice 2015.

Doty A., Gove B., Queer representation in the Mass Media [w:] Lesbian and Gay Studies. A Critical Introduction pod red. S. Munt, A. Medhurst, London: Cassell, 1997, s. 84–98.

Kamp. Antologia przekładów, pod red. P. Czapiński, A. Mizerka, Kraków: Universitas, 2012.

Horvat A., Screening Queer Memory. LGBTQ Pasts in Contemporary Film and Television, London: Bloomsbery Academic, 2021.

Jagielski S., Maskarady męskości: pragnienie homospołeczne w polskim kinie fabularnym, Kraków: Universitas, 2013.

Kylo-Patrick R. H., Queer media and the popular imagination, „Queer Studies in Media & Popular Culture” vol 1/ 1, 2016.

Mizielińska J., Płeć, ciało, seksualność. Od feminizmu do teorii queer, Kraków: Universitas, 2006.

Nowak Ł.T., Język ukrycia. Zapisany socjolekt gejów, Kraków 2020.

Halberstam J., Przedziwna sztuka porażki, przeł. M. Denderski, Warszawa 2018.

Bourdieu P., Męska dominacja, przeł. L. Kopciewicz, Warszawa 2004.

Foucault M., Historia seksualności, przeł. B. Banasiak, K. Matuszewski, Warszawa 2000.