Polski Ashbery w Ameryce

Inez Okulska

Abstrakt

Polish Ashbery Back in America?

John Ashbery’s poetry was introduced to Polish readers for the fi rst time in 1986, in the now legendary “blue” issue of the world literature review “Literatura na Świecie”. Although the American poet spoke vicariously through the voice of Piotr Sommer’s translatory ventriloquism, and later also via other translators’ voices, it is Andrzej Sosnowski who is typically perceived as the ambassador of Ashbery in Poland. He has been popularizing Ashbery’s poetry by translations and criticism, and – what is more important – also by publishing his own poetry, which has grown through Ashberian verse. Still, easy parallels should be avoided, especially if one considers translations of Sosnowski’s poetry into English. A discussion of a rendition by Rod Mengham, an American poet who translates in cooperation with the author, raises interesting questions of the limits and hermeneutics of translation and mediation of authorial intention, form and language. Can this poetry, so deeply rooted in the American tradition, resist translation into English? This article attempts to answer some of the questions by studying the processes and (im)possibilities of translation of Sosnowski’s poetry.

Słowa kluczowe: Andrzej Sosnowski, John Ashbery, przekład jako lektura, autoprzekład, współ-przekład, literatura polska w przekładzie na język angielski
References

Albrecht J. 1998. Literarische Übersetzung. Geschichte, Theorie, kulturelle Wirkung, Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.

Balcerzan E. 2009. Tłumaczenie jako „wojna światów“. W kręgu translatoryki i komparatystyki, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Cisło M. 1994. Flirt z Kaliope, „Nowy Nurt” 6.

Ferguson J.H. 2000. Whose Turn Is It Anyway?, „Chicago Review” (czerwiec).

Fornelski P. 2005. Kontekstualizacja przekładu. Między mitem wierności a zdradą, w: J. Konieczna-Twardzikowa, U. Kropiwiec (red.), Między oryginałem a przekładem I. Czy istnieje teoria przekładu?, Kraków: Universitas, s. 21–30.

Hermans T. 2009. Przekład, zadrażnienie i rezonans, przeł. M. Heydel, w: P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia, Kraków: Znak, s. 295–317.

Kalisz R. 2000. Pojęcia językoznawstwa kontrastywnego a praktyka tłumaczeniowa, w: O. Kubińska, W. Kubiński, T.Z. Wolański (red.), Przekładając nieprzekładalne, Gdańsk: Wydawnictwo UG, s. 97–102.

Koller W. 2009. Przekład literacki z perspektywy językoznawstwa, przeł. P. Zarychta, w: P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia, s. 143–171.

Maciejewski M. 1997. Sytuacje języka, sytuacje podmiotu – o twórczości A. Sosnowskiego, w: T. Mizerkiewicz (red.), Śladami człowieka książkowego: Studia o literaturze polskiej XX wieku, Poznań: Polinfo.

Mackiewicz P. 2007. Rozkosz z nieznajomą panią, „Nowe Książki” 11.

Maliszewski K. 1995. Precyzja chaosu, „Nowy Nurt” 21.

Markowski M.P. 1997. Przekład jako simulacrum, „Literatura na Świecie”.

––––– 2007. Hermeneutyka, w: A. Burzyńska, M.P. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków: Znak, s. 173–196.

Okulska I. 2011. Język (wy)grywa. Gry językowe poezji Andrzeja Sosnowskiego w przekładzie, „Kwartalnik językoznawczy” 1, http://www.kwartjez.amu.edu.pl/Okulska_ 2011_1.pdf.

Orska J. 2003. Rozhuśtać mysz, „Twórczość” 7–8.

Reiß K. 1995. Grundfragen der Übersetzungswissenschaft, red. M. Kadric i M. Snell-

Hornby, Wien: WUV Universitätsverlag.

Reiß K., Vermeer H. 1984. Grundlegung einer allgemeinen Translationstheorie, Tübingen: Niemeyer.

Sosnowski A. 1994. Pound taki peknoszci, „Literatura na Świecie” 1–2.

Stolze R. 1994. Übersetzungstheorien, Tübingen: Narr.

Wojtasiewicz O. 2007. Wstęp do teorii tłumaczenia, Warszawa: Tepis.

Wolny-Hamkało A. Małe dewastacje, www.biuroliterackie.pl/przystan/czytaj.php?site=100&co=txt_0781 (dostęp: 5.05.2010).