Tłumacz w kontekście kulturowym i społecznym. O Zofii Chądzyńskiej

Małgorzata Gaszyńska-Magiera

Abstrakt

Translator in the Cultural and Social Context: On Zofia Chądzyńska


This presentation of Zofia Chądzyńska as a translator and an expert on Latin American literature is inspired by Anthony Pym’s remarks regarding the so-called sociology of the translator. The article discusses the extent to which Chądzyńska’s life could affect her decision to become a translator at the the age of fifty, her choices of books to translate and, eventually, her methods. Moreover, the translator’s relationships with well-known writers and her own attempt to become a writer are presented.

Słowa kluczowe: Chądzyńska, socjologia tłumacza, metody pracy tłumacza
References

Andrade O. de. 1928. Manifesto antropófago, „Revista de Antropofagia” 1, s. 3, 7.

Bassnett S., Trivedi H. 1999. Of Colonies, Cannibals and Vernaculars, w: S. Bassnett, H. Trivedi (red.), Post-Colonial Translation. Theory and Practice, London–New York: Routledge, s. 1–18.

Bednarczyk A. 2008. W poszukiwaniu dominanty translatorskiej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Benjamin W. 2011. Zadanie tłumacza, „Literatura na Świecie” 478–479, s. 27–41.

Brecht B. 1989. Legenda z „modelu Antygony”, „Dialog” 2, s. 85–91.

Brzozowski J. 2011. Stanąć po stronie tłumacza. Zarys poetyki opisowej przekładu, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Campos A. de, Pignatari D., Campos H. de. 1975. Teoria da poesia concreta. Textos críticos e manifestos 1950–1960, São Paulo: Livraria Duas Cidades.

Campos H. de. 1969. A arte no horizonte do provável e outros ensaios, São Paulo: Perspectiva.

––––– 1978. Sanscreed Latinized. The Wake in Brazil and Hispanic America, w: D. Hayman, E. Anderson (red.), In the Wake of the Wake, Madison: University of Wisconsin Press, s. 54–62.

––––– 1994. Transblanco. Refl exões sobre a transcriação de Blanco, de Octavio Paz, com um excurso sobre a teoria da tradução do poeta mexicano, w: O. Paz, H. de Campos, Transblanco, São Paulo: Siciliano, s. 63–69.

––––– 1999. The Brazilian Jaguar, „boundary 2” 26/1, s. 83–85.

––––– (red.) 2000. Ideograma. Lógica, poesia, linguagem, São Paulo: Editora da Universidade de São Paulo.

––––– 2006. Metalinguagem & outras metas. Ensaios de teoria e crítica literária, São Paulo: Perspectiva.

––––– 2007. Novas. Selected Writings, Evanston: Northwestern University Press.

Eliot T.S. 1985. Ze wstępu do Poezji wybranych Ezry Pounda, „Literatura na Świecie” 162, s. 41–46.

Heydel M. 2009. Zwrot kulturowy w badaniach nad przekładem, „Teksty Drugie” 6, s. 21–33.

Jackson K.D. 2005 (red.). Haroldo de Campos. A Dialogue with the Brazilian Concrete Poet, Oxford: Centre of Brazilian Studies.

––––– 2010. Transcriação/Transcreation. The Brazilian Concrete Poets and Translation, w: H. Tonkin, M.E. Frank (red.), The Translator as Mediator of Cultures, Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins, s. 139–160.

Jakobson R. 2007. Poetyka w świetle językoznawstwa, w: A. Burzyńska, M.P. Markowski (red.), Teorie literatury XX wieku. Antologia, Kraków: Znak, s. 243–253.

––––– 2009. O językoznawczych aspektach przekładu, w: P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia, Kraków: Znak, s. 43–49.

Joyce J. 2012. Finneganów tren, przeł. K. Bartnicki, Kraków: Ha-art.

Lipszyc A. 2011. O nieprzekładalności przekładu, „Literatura na Świecie” 478–479, s. 69–89.

Man P. de. 2011. Waltera Benjamina Zadanie tłumacza, „Literatura na Świecie” 478–479, s. 42–68.

Matedi J.P. 2010. Haroldo de Campos e a tradução. Para além da angústia da infl uência, „Revista Eletrônica de Estudos Literários” 6, s. 1–13.

Miner E. 1985. Pound, haiku i obraz poetycki, „Literatura na Świecie” 162, s. 98–123.

Nóbrega T.M. 2004. Notas para uma biografi a literária de Haroldo de Campos, w: T.F. Carvalhal, L.S. Rebello, E.F. Ferreora (red.), Transcriações. Teoria e práticas, Porto Alegre: Evangraf, s. 87–94.

Nóbrega T.M., Milton J. 2009. The Role of Haroldo de Campos and Augusto de Campos in Bringing Translation to the Fore of Literary Activity in Brazil, w: J. Milton, P. Bandia (red.), Agents of Translation, Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins, s. 257–277.

Oliveira M.C.C de. 2004. Haroldo de Campos, um almirante-mor no contexto tradutório brasileiro, w: T.F. Carvalhal, L.S. Rebello, E.F. Ferreora (red.), Transcriações. Teoria e práticas, Porto Alegre: Evangraf, s. 47–54.

Pound E. 2012. Wiersze, poematy i Pieśni, Wrocław: Biuro Literackie.

Ribeiro D. 2006. O povo brasileiro, São Paulo: Companhia das Letras.

Quirino M.T. 2004. O estilo de Joyce nas travessias tradutórias dos Campos, w: T.F. Carvalhal, L.S. Rebello, E.F. Ferreora (red.), Transcriações. Teoria e práticas, Porto Alegre: Evangraf, s. 55–62.

Santiago s. 1982. Apesar de dependente, universal, w: S. Santiago, Vale quanto pesa. Ensaios sobre questões político-culturais, Rio de Janeiro: Paz e Terra, s. 13–24.

Seligmann-Silva M. 2004. Haroldo de Campos. Tradução como formação e „abandono” da identidade, w: T.F. Carvalhal, L.S. Rebello, E.F. Ferreora (red.), Transcriações. Teoria e práticas, Porto Alegre: Evangraf, s. 71–86.

Simon I.M., Dantas V. 1982. Poesia concreta, São Paulo: Abril Educação.

Steiner G. 2009. Ruch hermeneutyczny, w: P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia, Kraków: Znak, s. 329–334. Sofokles. 1954. Antigonae, w: F. Hölderlin, Sämtliche Werke 5. Überserzungen, Stuttgart: W. Kohlammer.

––––– 2008. Antygona, Poznań: Zysk i S-ka.

––––– 2011. Antygona, Kraków: Greg.

Tobler s. 2008. Haroldo de Campos. Poet and Theorist of a Unifi ed Field in Literary Translation, w: R.H. Parker, K.G. García (red.), Thinking Translation. Perspectivesfrom Within and Without, Boca Raton: Brown Walker Press, s. 195–206.

Venturotti F. 2008. A transcriação bíblica em Haroldo de Campos. A poética de Gênesis, „Desempenho” 9/1, s. 23–38.

Vieira B.V.G. 2006. Contribuições de Haroldo de Campos para um programa tradutório latino-português, „Terra Roxa e Outras Terras” 7, s. 80–88.

Vieira E.R.P. 1994. A Postmodern Translation Aesthetics in Brazil, w: M. Snell-Hornby, F. Pöchhacker, K. Kaindl (red.), Translation Studies. An Interdiscipline, Amsterdam– Philadelphia: John Benjamins, s. 65–72.

––––– 1996. Fragmentos de uma história de travessias. Tradução e (re)criação na pós-modernidade brasileira e hispano-americana, „Revista de Estudos de Literatura” 4, s. 61–80.

––––– 1999. Liberating Calibans. Readings of Antropofagia and Haroldo de Campos’ Poetics of Transcreation, w: S. Bassnett, H. Trivedi (red.), Post-Colonial Translation. Theory and Practice, London–New York: Routledge, s. 95–113.

Waiblinger W. 2007. Życie, poezja i obłąkanie Friedricha Hölderlina, Gdańsk: słowo/ obraz terytoria.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.