Transkreacja: myśl przekładowa Haroldo de Camposa

Gabriel Borowski

Abstrakt

Transcreation: Haroldo de Campos’s Theory of Translation


This article presents Haroldo de Campos (1929–2003), an eminent Brazilian translator, theorist, literary scholar, co-founder of the concrete poetry movement, who championed radically new perceptions of the source text and the translator. His transcreations into Brazilian Portuguese range from Genesis and Ecclesiastes through Japanese haiku to Pindar, Homer, Dante, Goethe, Mallarmé, Mayakovski, Joyce or Pound. They do not constitute free translation or paraphrase; rather, they aim to appropriate the original and re-create its isomorphic equivalent in the target culture. An overview of the concept of cultural cannibalism as well as Campos’s contribution to concrete poetry sets the context for the presentation of Haroldo de Campos’s translation theories as well as some of his solutions to literary translation problems.

Słowa kluczowe: Haroldo de Campos, transkreacja, przekład w Brazylii, antropofagia, poezja konkretna
References

Berezowski L. 1997. Dialect in Translation, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Białas Z. 2006. Pułapki płciologocentryzmu. Esej o przekładaniu Written on the Body Jeanette Winterson na język polski przepleciony kilkoma dygresjami na tematy Shakespeare’a, w: P. Fast (red.), Płeć w przekładzie. Katowice–Częstochowa: Śląsk, s. 51–58.

Bogusławski A., Bojar B. 1995. Olgierd Adrian Wojtasiewicz (1916–1995), „Rocznik TNW”, s. 59–61.

Catford J.C. 1965. A Linguistic Theory of Translation, London: Oxford University Press.

Ekier J. 1995. Olgierd Wojtasiewicz (1916-1995), „Literatura na Świecie” 3, s. 357–358.

Hejwowski K. 2009. „Wstęp do teorii tłumaczenia” po pięćdziesięciu latach, w: K. Hejwowski, A. Szczęsny, U. Topczewska (red.), 50 lat polskiej translatoryki, Warszawa: Instytut Lingwistyki Stosowanej, s. 11–20.

––––– 2010. O tłumaczeniu aluzji językowych, w: R. Lewicki (red.), Przekład – język – kultura II, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 41–56.

––––– 2011. Płeć i rodzaj gramatyczny w przekładzie, w: A. Kukułka-Wojtasik (red.), Translatio i literatura, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, s. 175–181.

Jabłoński W. 1955. Zagadnienia przekładów z języków orientalnych zilustrowane na materiale chińskim, w: M. Rusinek (red.), O sztuce tłumaczenia, Wrocław: Ossolineum, s. 59–84.

Jakobson R. 1959. On Linguistic Aspects of Translation, w: R. Brower (red.), On Translation, Cambridge, Mass.: Harvard University Press, s. 232–239.

Krzeszowski T. 1992. Przedmowa (do drugiego wydania), w: O. Wojtasiewicz, Wstęp do teorii tłumaczenia, Warszawa: Tepis.

Künstler M.J. 1996. Olgierd Adrian Wojtasiewicz, „Przegląd Orientalistyczny” 1–2, s. 105–106.

Leppihalme R. 1997. Culture Bumps. An Empirical Approach to the Translation of Allusions, Clevedon: Multilingual Matters.

Lewicki R. 1986. Przekład wobec zjawisk podstandardowych. Na materiale polskich przekładów współczesnej prozy rosyjskiej, Lublin: UMCS.

Pelc J. 1998. Olgierd Adrian Wojtasiewicz, „Studia Semiotyczne” XXI–XXII, s. 11–13.

Stanaszek M. 2009. O blaskach i cieniach pionierskiej książeczki. Wstęp do krytyki Wstępu do teorii tłumaczenia Olgierda Wojtasiewicza, w: K. Hejwowski, A. Szczęsny, U. Topczewska (red.), 50 lat polskiej translatoryki, Warszawa: Instytut Lingwistyki Stosowanej, s. 21–29.

Śliwińska K. 2003. Translation of Polish Diminutives in The Polish Complex, niepubl. praca magisterska, Warszawa: Instytut Lingwistyki Stosowanej.

Tabakowska E. 1993. Cognitive Linguistics and Poetics of Translation, Tübingen: Gunter Narr Verlag.

Wojtasiewicz O. 1957. Wstęp do teorii tłumaczenia, Wrocław–Warszawa: Ossolineum.

––––– 1975. Wybrane zagadnienia z teorii przekładu, w: S. Pollak (red.), O sztuce tłumaczenia. Księga druga, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Ossolineum, s. 347–352.

––––– 1992. Wstęp do teorii tłumaczenia, Warszawa: Tepis.
 

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.