Treść pojęć Radość i Strach w okresie dorosłości – fluencja werbalna jako narzędzie opisu pojęć emocjonalnych

Barbara Gawda,

Ewa Małgorzata Szepietowska

Abstrakt

Content of the concepts of Joy and Fear in adulthood – Verbal fluency as a technique of analysis of emotional concepts

The aim of this article is a description of content of emotional concepts. The main thesis was focused on quantitative and qualitative characteristics of affective concepts of Joy and Fear in 3 stages of adulthood (N = 302). The hypothesis was formulated about differences in numbers of generated words related to emotional concepts, and in structure of these concepts. Affective verbal fluency technique was used. Nouns were grouped in clusters for each concepts. Then, number of words in clusters and organization of clusters (cluster analysis) was compared between 3 stages of adulthood. There was shown some stable elements in each emotional concept, and some changeable aspects in concepts of Joy and Fear. Results are discussed in terms of development, and theories of emotional prototype or schemas.
 

Słowa kluczowe: fluencja werbalna, pojęcia afektywne, dorosłość, język
References

Altariba J., Bauer L. (2004), The distinctiveness of emotion concepts: comparison between emotion, abstract, and concrete words. American Journal of Psychology, 117, 3, 384–410.

Barrett L. (2006), Solving the emotion paradox: Categorization and the experience of emotion. Personality and Social Psychology Review, 1, 1, 20–46.

Barrett L., Russell J. (1999), Structure of current affect. Current Direction in Psychological Science, 8, 10–14.

Bower G.H. (1981), Mood and memory. American Psychologist, 36, 129–148.

Dryll E. (2013), Wrastanie kulturę. Transmisja narracji wychowaniu rodzinnymWarszawa: Eneteia.

Fernandez M., Ross M., Wiegand M., Schryer E. (2008), Are the memories of older adults positively biased? Psychology and Aging, 23, 2, 297–306.

Frijda N.H. (2005), Punkt widzenia psychologów [w:] M. Lewis, J.M. Haviland-Jones (red.), Psychologia emocji, 88–108. Gdańsk: GWP.

Gawda B. (2007), Ekspresja pojęć afektywnych narracjach osób antyspołeczną osobowościąLublin: Wydawnictwo UMCS.

Gawda B., Szepietowska E. (2013), Impact of unconscious emotional schemata on verbal fluency – sex differences and neural mechanisms. NeuroQuantology, 11, 3, 443–450.

Gentner D. (1982). Why nouns are learned before verbs: Linguistic relativity versus natural partitioning [w:] S. Kuzaj (red.), Language development, t. 2: Language, thought and culture, 301–334. New York: Hillsdale, Lawrence Erlbaum.

Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.) (2007), Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: PWN.

Hepach R., Kliemann D., Grüneisen S., Heekeren H., Dziobek I. (2011). Conceptualizing emotions along the dimensions of valence, arousal, and communicative frequency – implications for social-cognitive testes and training tools. Frontiers in Psychology, 2, doi: 10.3389/psyg.2011/00266.

Hillis Th., Mata R., Wilke A., Samanez-Larkin G. (2013), Mechanisms of age-related decline in memory search across the adult life span. Developmental Psychology, 49, 12, 2396–2404.

Holland A., Kensinger E. (2010), Emotion and autobiographical memory. Physics of Life Review, 7, 88–131.

Hupka R., Lenton A., Hutchinson K. (1999), Universal development of emotion categories in natural language. Journal of Personality and Social Psychology, 77, 2, 247–278.

Izard C.E. (1977), Human emotionsNew York: Plenum Press.

Jasielska A. (2011), „Nie ma radości bez smutku” – porównanie reprezentacji emocji podstawowych. Czasopismo Psychologiczne, 17, 2, 171–187.

Jasielska A. (2013), Charakterystyka konsekwencje potocznego rozumienia emocjiPoznań: UAM.

Kaup B. (2001), Negation and its impact on the accessibility of the text information. Memory & Cognition, 29, 960–967.

Kensinger E., Krendl A., Corkin S. (2006), Memories of an emotional and non-emotional event: Effects of aging and delay interval. Experimental Aging Research, 32, 23–45.

Kensinger E., Schacter D. (2008), Memory and emotion [w:] M. Lewis, J. Haviland-Jones, L. Barrett (red.), Handbook of emotions, 601–617. New York: Guilford Press.

Kövecses Z. (2011), Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenieKraków: Universitas.

Kroska A., Goldstone R. (1996), Dissociations in the similarity and categorization of emotions. Cognition and Emotion, 10, 1, 27–45.

Lakoff G. (1987), Women, fire and dangerous things. What categories reveal about the mind. Chicago, London: The University of Chicago Press.

Langacker R. (2004), Semantyka językoznawcza. Etnolingwistyka, 16, 29–73.

Larsen L.J., Diener E. (1992). Promises and problems with the circumplex model of emotions. Review of Personality and Social Psychology, 13, 25–59.

Lindquist K., Siegel E., Quigley K., Barrett L. (2013), The hundred-year emotion war: Are emotions natural kinds or psychological constructions? Comment on Lench, Flores, and Bench (2011). Psychological Bulletin, 139, 1, 255–263.

Łukaszewski W. (2010), Udręka życia. Jak ludzie radzą sobie lękiem przed śmierciąSopot: Smak Słowa.

Magai C. (2008), Long-lived emotions. life course perspective on emotional development [w:] H. Lewis, J. Haviland-Jones, L. Barrett (red.), Handbook of emotions, 376–392. New York: Guilford Press.

Maruszewski T. (2005), Pamięć autobiograficzna. Postępy psychologii. Gdańsk: GWP.

Mikołajczuk A. (2009), Obraz radości we współczesnej polszczyźnie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.

Nęcka E., Orzechowski J., Szymura B. (2006), Psychologia poznawczaWarszawa: PWN.

Niedenthal P. (2008), Emotion concepts [w:] H. Lewis, J. Haviland-Jones, L. Barrett (red.), Handbook of emotions, 587–600. New York: Guilford Press.

Nowakowska-Kempna I. (1986), Konstrukcje zdaniowe leksykalnymi wykładnikami predykatów uczuć. Katowice: UŚ.

Nowakowska-Kempna I. (1995), Konceptualizacja uczuć języku polskim. Warszawa: WSP TWP.

Nowakowska-Kempna I. (2000), Konceptualizacja uczuć języku polskim, cz. 2. Warszawa: WSP TWP.

Oatley K., Jenkins J.M. (2003), Zrozumieć emocje. Warszawa: PWN.

Obuchowska I. (1996), Drogi dorastania. Warszawa: WSiP.

Olejnik M., Niemczyński A. (1993), Związek mądrości wiekiem – co jak się niej zmienia. Psychologia Rozwojowa, 3, 30–48.

Öhman A. (2005), Strach lęk perspektywy ewolucyjnej, poznawczej klinicznej [w:] M. Lewis, J.M. Haviland-Jones (red.), Psychologia emocji, 719–745. Gdańsk: GWP.

Pennebaker J., Mehl M., Niederhoffer K. (2003), Psychological aspects of natural language use: Our words, our selves. Annual Review of Psychology 54, 547–577.

Pennebaker J., Stone L. (2003), Words of wisdom: Language use over the life span. Journal of Personality and Social Psychology, 85, 2, 291–301.

Rosch E. (1978), Principles of categorization [w:] E. Rosch (red.), Cognition and categorization27–48. Hills-
dale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Russell J. (2005), Emotions and the lexicon. Psychological Inquiry, 16, 26–27.

Sass K., Fetz K., Oetken S., Habel U., Heim S. (2013), Emotional verbal fluency: new task on emotion and executive function interaction. Behavioral Sciences, 3, 372–387.

Schwartz S., Baldo J., Graves R., Brugger P. (2003), Pervasive influence of semantics in letter and category fluency: multidimensional approach. Brain and Language, 87, 400–411.

Shaver P.R., Schwartz J., Kirson D., O’Connor C. (1987), Emotion knowledge: Further exploration of prototype approach. Journal of Personality and Social Psychology, 52, 1061–1086.

Shweder R.A. (1998), „Nie jesteś chory, tylko się zakochałeś” [w:] P. Ekman, R.J. Davidson (red.), Natura emocji, 36–47. Gdańsk: GWP.

Straś-Romanowska M. (2007), Późna dorosłość. Wiek starzenia się [w:] B. Harwas-Napierala, J. Trempała (red. ), Psychologia rozwoju człowieka, 263–287. Warszawa: PWN.

Susułowska M. (1989), Psychologia starzenia się starości. Warszawa: PWN.

Syssau A., Monnier C. (2009), Children’s emotional norms for 600 French words. Behavior Research Methods, 41, 1, 213–219.

Szepietowska E.M., Gawda B. (2011), Ścieżkami fluencji werbalnej. Lublin: UMCS.

Tabert M., Peery S., Borod J., Schmidt M., Grunwald I., Sliwinski M. (2001), Lexical emotional expression across the life span: Quantitative and qualitative analyses of word list generation tasks. Journal of Clinical Neuropsychology, 15, 4, 531–550.

Vaish A., Grossmann T., Woodward A. (2008), Not all emotions are created equal: The negativity bias in social-emotional development. Psychological Bulletin, 134, 3, 383–403.

Waring J., Kensinger E. (2009), Effects of emotional valence and arousal upon memory trade-offs with aging. Psychology and Aging, 24, 2, 412–422.

Widen S., Russell J. (2008a), Children acquire emotion categories gradually. Cognitive Development, 23, 291–312.

Widen S., Russell J. (2008b), Young children’s understanding of others’ emotions [w:] H. Lewis, J. Haviland-Jones, L. Barrett L. (red.), Handbook of emotions, 348–363. New York: The Guilford Press.

Wierzbicka A. (1992), Defining emotion concepts. Cognitive Science, 16, 4, 539–581.

Wierzbicka A. (2006), Semantyka. Jednostki elementarne uniwersalne. Lublin: UMCS.

Yang L., Hasher L. (2011), Age differences in the automatic accessibility of emotional words from semantic memory. Cognition and Emotion, 25, 1, 3–9.

 

Treść pojęć Radość i Strach w okresie dorosłości – fluencja werbalna jako narzędzie…

Treść pojęć Radość i Strach w okresie dorosłości – fluencja werbalna jako narzędzie…

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.