Charakterystyka pasji a okres rozwoju człowieka – badania poprzeczne  

Karolina Mudło-Głagolska

Abstrakt

Characteristics of Passion and the Period of Human Development A Cross-Sectional Study

Having a passion is becoming an increasingly popular phenomenon. The aim of the study was to describe passion in subsequent human development periods and to examine whether age, sex, and education were significant factors in the process. Furthermore, it was assessed if passion results for passionate and obsessive enthusiasts (1412 people took part in the study) were differentiated by these variables. To assess harmonious passion and obsessive passion, the Passion Scale was used along with passion criteria. The development phase, gender, and education differentiated only the obsessive passion results. For the harmonious and obsessive passionate, these variables did not differentiate the result of the main dimension of passion. Gender and education differentiated the nature of passion. The most popular passions of both harmonious and obsessive nature were those associated with free time. The content and intensity of passion can be a marker of adaptation to the development tasks currently encountered by people of a given age, sex, or education. Depending on its nature, passion can be both a catalyst and an obstacle in overcoming subsequent developmental conflicts.

Słowa kluczowe: Dualistyczny model pasji, psychologia pozytywna, psychologia rozwojowa / Dualistic Model of Passion, positive psychology, developmental psychology
References

Appelt K. (2005), Środkowy okres dorosłości. Jak rozpoznać potencjał dojrzałych dorosłych? W: A.I. Brzezińska (red.), Psychologiczne portrety człowieka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Bee H. (2004), Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Birch A. (2005), Psychologia rozwojowa w zarysie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Birkeland I.K., Buch R.M. (2015), The dualistic model of passion for work: Discriminate and predictive validity with work engagement and workaholism. Motivation and Emotion, 39, 392–408.

Brzezińska A.I., Appelt K., Ziółkowska B. (2008), Psychologia rozwoju. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Golińska L. (2008), Pracoholizm, uzależnienie czy pasja. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.) (2000), Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hauziński A. (2016), Mapy poznawcze zainteresowań. Czasopismo Psychologiczne, 22(2), 237–251.

Hidi S., Renninger K.A. (2006). The four-phase model of interest development. Educational Psychologist, 41, 111–127, doi:10.1207/s15326985ep4102-4.

Houlfort N., Vallerand R.J., Laframboise A., Fernet C., Koestner R. (2015), The role of passion for work and need satisfaction in post-retirement psychological adjustment. Journal of Vocational Behavior, 88, 84–94.

Kasprzak E. (2012), Style orientacji zawodowej – podstawy teoretyczne i narzędzie pomiaru. Czasopismo Psychologiczne, 1, 95–106.

Klichowski M. (2012), Między linearnością a klikaniem. O społecznych konstrukcjach podejść do uczenia się. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Knogler M. (2017), Situational interest: A proposal to enhance conceptual clarity. W: P.A. O’Keefe, J.M. Harackiewicz (red.), The Science of Interest (s. 109–124). Cham, Switzerland: Springer International Publishing, doi: 10.1007/978-3-319-55509-6-6.

Krahe B. (2006), Agresja. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kwapis K. (2015), Rozwój zainteresowania według S. Hidi i K.A. Renninger. Zainteresowanie jako komponent motywacji i tożsamości osobistej. Przegląd Psychologiczny, 58, 1, 43–61.

Kwilecka M., Brożek Z. (2007), Bezpośrednie funkcje rekreacji, Warszawa: Almamer Wyższa Szkoła Ekonomiczna.

Lafrenière M.A.K., Bélanger J.J., Sedikides C., Vallerand R.J. (2011), Self-esteem and passion for activities. Personality and Individual Differences, 51, 4, 541–544.

Lewandowska-Walter A., Wojdyło K. (2011), Spostrzeganie ex post postaw rodziców przez osoby z tendencją do uzależniania się od pracy. Studia Psychologiczne, 49(2), 35–52.

Marsh H.W., Vallerand R.J., Lafrenière M.A.K., Parker P., Morin A.J., Carbonneau N. i in. (2013), Passion: Does one scale fit all? Construct validity of two–factor passion scale and psychometric invariance over different activities and languages. Psychological Assessment, 25, 796–809, doi: 10.1037/a0032573.

Mudło-Głagolska K., Lewandowska M., Kasprzak E. (2019), Adaptacja i walidacja narzędzia do badania pasji harmonijnej i pasji obsesyjnej: „Passion Scale” Marsha i współpracowników. Przegląd Psychologiczny, 62(1), 41–58.

Pajestka G. (2012), Orientacje społeczne a płeć. Czy rywalizacja to tylko „męska rzecz”? Psychologia Społeczna, 7(20), 64–70.

Philippe F.L., Vallerand R.J., Lavigne G.L. (2009), Passion does make a difference in people’s lives: A look at well-being in passionate and non-passionate individuals. Applied Psychology: Health and Well-Being, 1(1), 3–22, https://doi.org/10.1111/j.1758-0854.2008.01003.x.

Renninger K.A., Lipstein R. (2006), Developing interest for writing: What do students want and what do students need?, Eta Evolutiva, 84, 65–83.

Rip B., Fortin S., Vallerand R. J. (2006), The relationship between passion and injury in dance students. Journal of Dance Medicine & Science, 10(1–2), 14–20.

Ryan R.M., Deci E.L. (2000), Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78, doi: 10.1037/0003–066X.55.1.68.

Vallerand R.J. (2015), The psychology of passion: A dualistic model. New York: Oxford: University Press.

Vallerand R.J., Blanchard C., Mageau G.A., Koestner R., Ratelle C., Léonard M., ... Marsolais J. (2003), Les passions de l’âme: On obsessive and harmonious passion. Journal of Personality and Social Psychology, 85(4), 756–767, doi: 10.1037/0022–3514.85.4.756.

Vallerand R.J., Salvy S.-J., Mageau G.A., Elliot A.J., Denis P.L., Grouzet F.M.E., Blanchard C. (2007), On the Role of Passion in Performance. Journal of Personality, 75, 3, 505–534, https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2007.00447.x (dostęp: 26.03.2019).

Wang M., Henkens K., van Solinge H. (2011), Retirement adjustment: A review of theoretical and empirical advancements. American Psychologist, 66(3), 204–213, doi: 10.1037/a0022414.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.