Inteligencja emocjonalna uczniów klas integracyjnych

Beata Płaczkiewicz

Abstrakt
Emotional Intelligence of Students from Inclusive Classrooms
 
Nowadays emotional intelligence is seen as a set of characteristics essential for the effective functioning of a person. According to Salovey and Mayer’s conception, it is perceived as a mental capability of using emotions properly. The author’s own research was based on the Popular Questionnaire of Emotional Intelligence (PKIE) developed on the basis of this approach. A group of 68 nondisabled students from inclusive classrooms took part in the research. The results obtained by the respondents fall within the range of average results. There were significant differences in the statistics between females and males in the following aspects: the ability to control emotions, capability of understanding emotions and in the globally-defined emotional intelligence (the overall result). Furthermore, three profiles of results differing in quantity and quality in terms of the individual components of emotional intelligence were obtained following the statistical procedures. Among these profiles, the most significant was the one in which individual factors of emotional intelligence were developed at a lower level, except for empathy. However, wider research is necessary to come to any conclusions as regards the relation between the results of the research and inclusive education.
Słowa kluczowe: emocje, inteligencja emocjonalna, rozwój inteligencji emocjonalnej, adolescencja, klasa integracyjna, efektywność edukacji integracyjnej
References
Al-Khamisy D. (2011), Edukacja integracyjna jako fakt w teorii i praktyce. W: J. Głodkowska (red.), Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej. Wybrane zagadnienia teoretyczne, diagnostyczne i metodyczne, 14–30. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.
 
Apanel D. (2016), Teoria i praktyka kształcenia integracyjnego osób z niepełnosprawnością w Polsce w latach 1989–2014. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
 
Bar-On, R. (2006). The Bar-On model of emotional-social intelligence (ESI). Psicothema, 18(supl), 13-25.
 
Brackett M.A., Rivers S.E., Salovey P. (2011), Emotional Intelligence: Implications for Personal, Social, Academic, and Workplace Success. Social and Personality Psychology Compass, 5(1), 88–103.
 
Cejudo J., López-Delgado M. L., Losada L. (2019), Effectiveness of the videogame „Spock” for the improvement of the emotional intelligence on psychosocial adjustment in adolescents. Computers in Human Behavior, 101, 380–386.
 
Ciarrochi J., Chan A.Y.C., Bajgar J. (2001), Measuring emotional intelligence in adolescents. Personality and Individual Differences, 31, 1105–1119.
 
Davis S.K., Humphrey N. (2012), The influence of emotional intelligence (EI) on coping and mental health in adolescence: Divergent roles for trait and ability EI. Journal of Adolescence, 35, 1369–1379.
 
Extremera N., Fernández-Berrocal P., Salovey P. (2006), Spanish version of the Mayer-Salovey-Caruso Emotional Intelligence Test (MSCEIT). Version 2.0: Reliabilities, age and gender differences. Psicothema, 18, 42–48.
 
Gajdzica Z. (2011), Sytuacje trudne w opinii nauczycieli klas integracyjnych. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
 
Gardner H., Kornhaber M.L., Wake W.K. (2001), Inteligencja. Wielorakie perspektywy. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
 
Garrido B.S. (2012), Inteligencja emocjonalna. Poradnik dla rodziców. Kraków: Wydawnictwo eSPe.
 
Goleman D. (1997), Inteligencja emocjonalna, tłum. A. Jankowski. Poznań: Media Rodzina of Poznań.
 
Gomez-Baya D., Mendoza R., Paino S., Gaspar de Matos M. (2017), Perceived emotional intelligence as a predictor of depressive symptoms during mid- adolescence: A two-year longitudinal study on gender differences. Personality and Individual Differences, 104, 303–312.
 
Jaworowska A., Matczak A. (2005), Popularny Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
 
Kalambouka A., Farrell P., Dyson A., Kaplan I. (2007), The impact of placing pupils with special educational needs in mainstream schools on the achievement of their peers. Educational Research, 49, 4, 365–382.
 
Knopp K. (2006), Rola inteligencji emocjonalnej w życiu człowieka. Studia Psychologica, 6, 221–235.
 
Knopp K.A. (2010), Inteligencja emocjonalna oraz możliwości jej rozwijania u dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
 
Lindsay G. (2007), Educational psychology and the effectiveness of inclusive education / mainstreaming. British Journal of Educational Psychology, 77, 1–24.
 
Lipińska J. (2000), Zaspokajanie potrzeb psychicznych dzieci niepełnosprawnych w klasach integracyjnych. W: A. Rakowska, J. Baran (red.), Dylematy pedagogiki specjalnej, 127–133. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
 
Malmqvist J. (2016), Working successfully towards inclusion- or excluding pupils? A comparative retroductive study of three similar schools in their work with EBD. Emotional and Behavioural Difficulties, 21, 4, 344–360.
 
Mancini G., Andrei F., Mazzoni E., Biolcati R., Baldaro B., Trombini E. (2017), Brief report: Trait emotional intelligence, peer nominations, and scholastic achievement in adolescence. Journal of Adolescence, 59, 129–133.
 
Matczak A., Knopp K. (2013), Znaczenie inteligencji emocjonalnej w funkcjonowaniu człowieka. [Stare Kościeliska]:Wydawnictwo Stowarzyszenia Filomatów. Redakcja Liberi Libri.
 
Matczak A., Martowska K. (2011), Z badań nad uwarunkowaniami kompetencji emocjonalnych. Studia Psychologica, 11, 1, 5–18.
 
Matyjas B. (1997), W szkole integracyjnej. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 2, 30–31.
 
Mayer J.D., Caruso D.R., Salovey P. (1999), Emotional Intelligence Meets Traditional Standards for an Intelligence. Intelligence, 27, 4, 267–298.
 
Mayer J.D., Caruso D.R., Salovey P. (2016), The Ability Model of Emotional Intelligence: Principles and Updates. Emotion Review, 8, 4, 290–300.
 
Mayer J.D., Salovey P. (1997), What Is Emotional Intelligence.W: P. Salovey, D.J. Sluyter (eds), Emotional Development and Emotional Intelligence, 3–31. New York: Harper Collins.
 
Mayer J.D., Salovey P. (1999), Czym jest inteligencja emocjonalna? W: P. Salovey, D.J. Sluyter (red.), Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna, 23–69. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.
 
Michalska P. (2004), Teoretyczne podstawy inteligencji emocjonalnej. W: B. Dyrda (red.), Rozwijanie twórczości i inteligencji emocjonalnej dzieci i młodzieży, 25–40. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
 
Przybylska I. (2007), Inteligencja emocjonalna a uzdolnienia twórcze i funkcjonowanie szkolne młodzieży. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
 
Przybyła-Basista H. (2000), Inteligencja emocjonalna i możliwości jej rozwijania w szkole. Chowanna, 1, 14, 135–143.
 
Qualter P., Whiteley H.E., Hutchinson J.M., Pope D.J. (2007), Supporting the Development of Emotional Intelligence Competencies to Ease the Transition from Primary to High School. Educational Psychology in Practice, 23, 1, 79–95.
 
Ruijs N.M., Peetsma T.T.D. (2009), Effects of inclusion on students with and without special educational needs reviewed. Educational Research Review, 4, 67–79.
 
Ruijs N.M., Van der Veen I., Peetsma T.T.D. (2010), Inclusive education and students without special educational needs. Educational Research, 52, 4, 351–390.
 
Saarni C. (1999), Kompetencja emocjonalna i samoregulacja w dzieciństwie. W: P. Salovey, D.J. Sluyter (red.), Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna, 75–125. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.
 
Sadowska M., Brachowicz M. (2008), Struktura inteligencji emocjonalnej. Studia z Psychologii w KUL, 15, 65–79.
 
Salavera C., Usán P., Jarie L. (2017), Emotional intelligence and social skills on self-efficacy in Secondary Education Students. Are there gender differences? Journal of Adolescence, 60, 39–46.
 
Salavera C., Usán P., Teruel P. (2019), Contextual problems, emotional intelligence and social skills in Secondary Education students. Gender differences. Annales Médico- Psychologiques, 177, 3, 223–230.
 
Salovey P., Bedell B.T., Detweiler J.B., Mayer J.D. (2005), Aktualne kierunki w badaniach nad inteligencją emocjonalną. W: M. Lewis, J.M. Haviland-Jones (red.), Psychologia emocji, 634–654. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
 
Salovey P., Mayer J.D. (1990), Emotional Intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9, 3, 185–211.
 
Schutte N.S., Malouff J.M., Hall L.E., Haggerty D.J., Cooper J.T., Golden C.J., Dornheim L. (1998), Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 25, 167–177.
 
Szumski G. (2011), Teoretyczne implikacje koncepcji edukacji włączającej. W: Z. Gajdzica (red.), Uczeń z niepełnosprawnością w szkole ogólnodostępnej, 13–23. Sosnowiec: Oficyna Wydawnicza „Humanitas”.
 
Szumski G., Firkowska-Mankiewicz A. (2010), Is Polish Special Education Effective? Academic and Socioemotional Effects of Schooling in Special, Integrated and Regular Schools. New Educational Review, 20, 1, 248–260.
 
Śmieja M., Orzechowski J. (2008), Inteligencja emocjonalna. Fakty, mity, kontrowersje. W: M. Śmieja, J. Orzechowski (red.), Inteligencja emocjonalna. Fakty, mity, kontrowersje, 19–45. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
Urbański P., Glapa A., Śleboda R. (2014), Wpływ kształcenia integracyjnego i masowego na stosunek uczniów pełnosprawnych do niepełnosprawności. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 3, 102–121.
 
Wiącek G., Sękowski A. (2007), Powodzenie w kształceniu integracyjnym a wybrane zmienne psychospołeczne – weryfikacja modelu teoretycznego. Roczniki Psychologiczne, X, 2, 89–111.
 
Wiśniewska-Juszczak D. (2004), Czy szkoły integracyjne rozwijają kapitał społeczny dzieci? Psychologia Jakości Życia, 3, 1, 39–60.
 
Zeidner M. (2008), Rozwój inteligencji emocjonalnej. Czego dowiedzieliśmy się do tej pory? W: M. Śmieja, J. Orzechowski (red.), Inteligencja emocjonalna. Fakty, mity, kontrowersje, 82–110. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.