Strategie konstruowania przyszłości a style tożsamości w późnej adolescencji

Anna Oleszkowicz,

Anna Misztela

Abstrakt

The strategies for constructing own future and identity processing orientations in late adolescence

This article discusses the results of research whose purpose was to identify the relation between the prospective activities of adolescents, analysed through the categories of strategies for constructing own future, and identity formation. Another objective of the study was to examine if these activities are connected with the increasing intensity of the relational patterns considered in terms of the categories of autonomy and intimacy in adolescents’ families. The research was conducted among a group of 145 young people: 68 high school students and 77 academic students. The research was based on the Strategies for Constructing Own Future Inventory, the Identity Style Inventory and the Family of Origin Scale. The results revealed that there exist a relation between the realistic strategy and the informational processing orientation with commitment and the negative diffuse-avoidant processing orientation. The results of the study also indicate that the authority based and pressure-based strategies are connected to the normative processing orientation. The research relevaled two interesting aspects: fi rstly, a positive relation between the carpe diem strategy and the diffuse-avoidant processing orientation and secondly, a negative correspondence between the informational processing orientation and commitment. The results revealed that the connection between the relational patterns in families and strategies is indirectly dependent on commitment, which is interpreted as an individual value system formation.

Słowa kluczowe: strategies for constructing own future, identity processing orientations, relational pattern, family of origin
References

Archer S.L, Waterman A.S. (1983), Identity in Early Adolescence: A Developmental Perspective. Journal of Early Adolescence, 3, 203–214.

Berzonsky M. (1989), Identity style: Conceptualization and Measurement. Journal of Adolescent Research, 4, 267–281.

Berzonsky M. (2003), Identity Style and Well-being: Does Commitment Matter? Identity: An International Journal of Theory And Research, 3, 1, 131–142.

Berzonsky M. (2004), Identity Style, Parental Authority, and Identity Commitment. Journal of Youth and Adolescence, 33, 3, 213–220.

Berzonsky M. (2005), Identity Processing Style and Self-defi nition: Effects of Priming Manipulation. Polish Psychological Bulletin, 36, 3, 137–143.

Berzonsky M., Neimeyer G.J. (1994), Ego Identity Status and Identity Processing Orientation: The Moderating Role of Commitment. Journal of Research in Personality, 28, 425–435.

Czerwińska-Jasiewicz, M. (2005), Rozwój psychiczny młodzieży a jej koncepcje dotyczące własnego życia. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Czyżowska D. (2008), Tożsamość i płeć a sposób rozwiązywania dylematów społeczno-moralnych w wieku młodzieńczym [w:] B. Zimoń-Dubowik, M. Gamian-Wilk (red.), Oblicza tożsamości: perspektywa interdyscyplinarna, 75–88. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe DSW.

Erikson E.H. (2004), Tożsamość a cykl życia. Poznań: Zysk i S-ka.

Fajkowska-Stanik M. (1999), Polska adaptacja skali rodziny pochodzenia Hovestadta, Andersona, Piercy’ego, Cochrana i Fine’a. Przegląd Psychologiczny, 3, 51–67.

Fajkowska-Stanik M. (2001), Transseksualizm i rodzina. Przekaz pokoleniowy wzorów relacyjnych w rodzinach transseksualnych kobiet. Warszawa: Instytut Psychologii PAN, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej.

Gurba E. (2006), Relacje: rodzice – dorastające dzieci w ocenie rodziców i ich dorastających dzieci. Psychologia Rozwojowa, 11, 4, 81–90.

Inhelder B., Piaget J. (1970), Od logiki dziecka do logiki młodzieży. Warszawa: PWN.

Katra G. (2008), Aktywność prospektywna młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Liberska H. (2007), Kształtowanie się tożsamości a style wychowania w rodzinie [w:] B. Harwas-Napierała, H. Liberska (red.), Tożsamość a współczesność, 53–74. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Marcia A.E. (1966), Development and Validation of Identity Status. Journal of Personalisty and Social Psychology, 3, 551–577.

Meeus W. (1996), Studies on Identity Development in Adolescence: An Overview of Research and Some New Data. Journal of Youth and Adolesence, 25, 5, 569–594.

Obuchowska I. (2006), Adolescencja [w:] B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka, 163–210. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Obuchowski K. (2000), Galaktyka potrzeb. Poznań: Zysk i S-ka.

Oleszkowicz A. (2006), Bunt młodzieńczy. Uwarunkowania, formy, skutki. Warszawa: Wydawnictwo „Scholar”.

Ostoja-Zawadzka K. (1999), Mity rodzinne [w:] B. de Barbaro (red.), Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, 85–90. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Rostowska T. (1995), Transmisja międzypokoleniowa w rodzinie w zakresie wybranych wymiarów osobowości. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Senejko A. (2007), Style kształtowania tożsamości u młodzieży a ustosunkowanie wobec zagrożeń [w:] B. Harwas-Napierała, H. Liberska (red.), Tożsamość a współczesność, 101–127. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Schwarz S.J., Mullis R.L., Waterman A.S., Durham R.M. (2000), Ego Identity Status, Identity Style, and Personal Expressiveness: an Empirical Investigation of Three Convergent Constructs. Journal of Adolescent Research, 15, 4, 504–521.

Timoszyk-Tomczak C. (2003), Strategie konstruowania własnej przyszłości. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Timoszyk-Tomczak C., Zaleski Z. (2006), Personality and Construing One’s Own Future. Polish Psychological Bulletin, 37, 3, 172–184.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.