Aktywność własna jako czynnik rozwoju wybitnych twórców

Grażyna Mendecka

Abstrakt

Individual activity as a factor in the development of outstanding creator
Creative activity of a human being results in works valuable both in individual and social terms. Such activity enables man to gain deeper and better insight into the essence and mystery of the world, its guiding principles and to discover what has been so far unknown. The creative potential of a child becomes evident from the first years of spontaneous activity, language acquisition and artistic creations. Due to this potential, a child makes significant progress in getting to know the surrounding world. Such creative impetus goes through subsequent crises quite soon, with increasing conformist behaviour. However, outstanding creativity does not disappear as fast as egalitarian one and for many years its level remains high. The results of research and of biographical analysis carried out by the author concerning outstanding creators show that individual activity of the creators determines whether creative potential is used or not. Moreover, such individual activity remains a dominant factor stimulating the development of creators, while egalitarian creativity is to a large extent determined by environment and upbringing. Strong ego, dominance and nonconformism make creators independent and self-confident individuals, capable of self-determination and strong-minded, in particular as regards their imperative of creative activity in the field they have chosen. Due to individual activity one does not succumb to the pressure of the surrounding, but exerts independent control upon one’s own resources and the environment. The assumption that individual activity constitutes a dominant factor in the development of outstanding creators was supported with the analysis of biographic facts.

Słowa kluczowe: creative development, individual activity, outstanding creativity
References

Bee H. (2004), Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Wydawnictwo Zysk i Sk-a.

Boorstin J.D. (2002), Twórcy geniusze wyobraźni w dziejach świata. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza.

Brzezińska A. (2000), Społeczna psychologia rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.

Chagall M. (2005), Reprodukcje dzieł. Warszawa: Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk.

Duncan I. (1959), Moje życie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Dyner W.J. (1983), Zabawy tematyczne dzieci w domu i przedszkolu. Wrocław: Ossolineum.

Franaszek A. (2011), Miłosz. Biografi a. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Gołaszewska M. (1984), Zarys estetyki. Warszawa: PWN.

Hurlock E. (1985), Rozwój dziecka. Warszawa: PWN.

Kaczorowski A. (2004), Gra w życie. Opowieść o Bohumilu Hrabalu. Wołowiec: Czarne s.c.

Kielar M. (1988), Twórcze opanowywanie i używanie języka przez dziecko [w:] S. Popek (red.), Aktywność twórcza dzieci i młodzieży. Warszawa: WSiP.

Kubicka D. (1998), Psychologiczne modele aktywności twórczej i ich implikacje edukacyjne [w:] M. Smoczyńska, G. Makiełło-Jarża, J. Kaiser (red.), Studia z psychologii rozwojowej i psycholingwistyki, 53–63. Kraków: Universitas.

Kubicka D. (2000). Kontrowersje wokół pomiaru twórczości u dzieci. Psychologia Wychowawcza, 2–3, 208–218.

Kubicka D. (2003). Twórcze działanie dziecka w sytuacji zabawowo zadaniowej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kurzke H. (2005), Tomasz Mann życie jako dzieło sztuki. Warszawa: Wydawnictwo Twój Styl.

Labouvie-Vief G. (1981), Proactive and Reactive Aspects of Constructivism: Growth and Aging in Life-span Perspective [w:] R.M. Lerner, N.A. Busch-Rossnagel (red.), Individuals as Producers of Their Development. A life-span Perspective. New York: Academic Press.

Lemire L. (2003), Maria Skłodowska-Curie. Warszawa: Świat Książki.

Liberska H. (2011), Teorie rozwoju psychicznego [w:] J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka, 70–126. Warszawa: PWN.

Lyons J. (1972), Chomsky. Warszawa: Wiedza Powszechna.

May R. (1994), Odwaga tworzenia. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Mendecka G. (1995), Biographical correlates of technical creativity. Polish Quarterly of Developmental Psychology, 4 , 251–259.

Mendecka G. (1996), Pobudzanie wyobraźni i myślenia dywergencyjnego w przedszkolu [w:] W. Pilecka, J. Kossewska (red.), Materiały z Jubileuszowej Konferencji NaukowejDziecko-Społeczeństwo-Edukacja. Dylematy Psychologiczne, 133–142. Kraków: WSP.

Mendecka G. (2003), Środowisko rodzinne w percepcji osób aktywnych twórczo. Częstochowa: WSP.

Mendecka G. (2005), Twórczość a rozwój człowieka w biegu życia. Psychologia Rozwojowa, 4, 23–24.

Mendecka G. (2009), Dokonania wybitnych twórców w wieku senioralnym [w:] „Trzeci wiek” – czas spełnienia czy czas rozczarowań? III Euroregionalna Konferencja Naukowo-Szkoleniowa, 35–43. Dąbrowa Górnicza: Komitet Rozwoju Zagłębia.

Nonhoff N. (2005), Paul Cézanne życie i twórczość. Warszawa: Pracownia Wydawnicza „ElSet”.

Nosal C. (1990), Psychologiczne modele umysłu. Warszawa: PWN.

Papini G. (1959), Michał Anioł na tle epoki. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.

Parker B. (2006), Einstein pasje uczonego. Warszawa: Twój Styl.

Pietrasiński Z. (1988), Rozwój z perspektywy jego podmiotu [w:] M. Tyszkowa (red.), Rozwój psychiczny człowieka w ciągu życia. Zagadnienia teoretyczne i metodologiczne. Warszawa: PWN.

Popek S. (2001), Człowiek jako jednostka twórcza. Lublin: UMCS.

Przetacznikowa M. (1978), Podstawy rozwoju psychicznego dzieci i młodzieży. Warszawa: WSiP.

Przetacznik-Gierowska M. (2000), Zasady i prawidłowości psychicznego rozwoju człowieka [w:] M. Przetacznik-Gierowska, M. Tyszkowa (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Zagadnienia ogólne, 57–101. Warszawa: PWN.

Rembowski J. (1984), Psychologiczne problemy starzenia się człowieka. Warszawa–Poznań: PWN.

Stasiakiewicz M. (1999), Twórczość i interakcja. Poznań: Wydawnictwo UAM.

Strzałecki, A. (2003), Psychologia twórczości. Między tradycją a ponowoczesnością. Warszawa: Wydawnictwo UKSW.

Szczublewski J. ( 2006), Sienkiewicz żywot pisarza. Warszawa: Wydawnictwo WAB.

Szewczuk W. (1961), Psychologia człowieka dorosłego. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Szuman S. (1959), O czynnikach kształtujących psychikę dziecka w wieku przedszkolnym. Kwartalnik Pedagogiczny, 4, 145–158.

Szuman S. (1969), O sztuce i wychowaniu estetycznym. Warszawa: PZWS.

Szuman S. (1985), Dzieła wybrane. Tom 1: Studia nad rozwojem psychicznym dzieci. Warszawa: WSiP.

Trempała J. (2011), Natura rozwoju psychicznego [w:] J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka, 28–49, Warszawa: PWN.

Trojanowska A. (1988), Dziecko i plastyka. Warszawa: WSiP.

Tyszkowa M. (1996), Pojęcie rozwoju i zmiany rozwojowej [w:] M. Przetacznik-Gierowska, M. Tyszkowa (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: PWN.

Tyszkowa M. (1988), Rozwój psychiczny jednostki jako proces strukturyzacji i restrukturyzacji doświadczenia [w:] M. Tyszkowa (red.), Rozwój człowieka w ciągu życia. Zagadnienia teoretyczne i metodologiczne, 44–79. Warszawa: PWN.

Wygotski L.S. (1971), Wybrane prace psychologiczne. Warszawa: PWN.

Weisberg R.W. (1999), Creativity and knowledge: A challenge to theories [w:] The nature of creativity. Contemporary perspectives. Cambridge, UK: Cambridge Universitiy Press.

Zamiara K. (1988), Formalne cechy rozwoju w różnych ujęciach modelowych [w:] M. Tyszkowa (red.), Rozwój psychiczny człowieka w ciągu życia. Zagadnienia teoretyczne i metodologiczne. Warszawa: PWN.

Zweig S. (1965), Balzac. Warszawa: PIW.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.