Nabywanie reakcji emocjonalnych: rekonstrukcja i rewizja eksperymentu z udziałem Małego Alberta

Przemysław Bąbel,

Elżbieta A. Bajcar,

Anna M. Ziółkowska

Abstrakt

Acquisition of emotional responses: Reconstruction and revision of the Little Albert

In 1920 John B. Watson and Rosalie Rayner published the results of the study experiment describing how they had conditioned an 11-month-old boy (known as Little Albert) to fear a rat. The experiment is one of the best known and the most frequently cited empirical studies in  the history of psychology. Many studies and theories suggesting the role of learning processes in the development of emotional responses were initiated by the Little Albert experiment.  The article summarizes the procedures and results of the experiment reported by J.B. Watson and R. Rayner. The importance and impact of the results of the experiment on the development of psychological theories and research is discussed. Errors in the discussions of the Little Albert experiment in Polish psychological literature are identifi ed. The results of the latest historical research on the Little Albert experiment are summarized and their consequences are discussed.

Słowa kluczowe: lęk, Mały Albert, rozwój emocjonalny, warunkowanie klasyczne, Watson
References

Banyard P., Grayson A. (1996), Introducing psychological research. NewYork: New York University Press.

Bąbel P. (2011), Terapia behawioralna zaburzeń rozwoju z perspektywy analizy zachowania. Psychologia Rozwojowa, 16, 3, 27–38.

Bąbel P., Suchowierska M., Ostaszewski P. (2010), Analiza zachowania od A do Z. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Beck H.P., Levinson S., Irons G. (2009), Finding Little Albert: A journey to John B. Watson’s infant laboratory. American Psychologist,  64, 7, 605–614.

Beck H.P., Levinson S., Irons G. (2010), The evidence supports Douglas Merritte as Little Albert. American Psychologist, 65, 4, 301–303.

Benjamin L.T., Jr. (2008), Historia współczesnej psychologii, tłum. J. Rydlewska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Berryman  J.,  Ockleford  E.,  Howells  K.,  Hargreaves  D., Wildburd  D.  (2005).  Psychologia moje hobby,  tłum.  E.  Zaremba,  P.  Bucki.  Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Birch A., Malim T. (1998), Psychologia rozwojowa w zarysie. Od niemowlęctwa do dorosłości, tłum. J. Łuczyński, M. Olejnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Boese A. (2008), Potomkowie Frankensteina: nauka straszliwa, fantastyczna i osobliwa, tłum. M. Kittel. Warszawa: Wydawnictwo Bellona.

Bregman E.O. (1934), An attempt to modify the emotional attitudes of infants by the conditioned response technique. Journal of Genetic Psychology, 45, 1, 169–198.

Cave S. (2005), Terapie zaburzeń psychicznych, tłum. M. Trzebiatowska. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Cervone D., Pervin L.A. (2011), Osobowość. Teoria i badania, tłum. B. Majczyna et al. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dymond S., Rehweldt R.A. (2000), Understanding complex behavior: the transformation of stimulus functions. The Behavior Analyst, 23, 2, 239–254.

English H.B. (1929), Three cases of „conditioned fear response”. Journal of Abnormal and Social Psychology, 24, 2, 221–225.

Fridlund A.J., Beck H.P., Goldie W.D., Irons G. (2012), Little Albert: A neurologically impaired child. History of Psychology, 15, 4, 302-327.

Gross R. (2003), Key studies in psychology. Fourth edition. London: Hodder & Stoughton.

Harris B. (1979), Whatever happened to Little Albert? American Psychologist, 34, 2, 151–160.

Harris B. (2011), Letting go of little Albert: Disciplinary memory, history, and the uses of myth. Journal of the History of the Behavioral Sciences, 47, 1, 1–17.

Harzing A.W. (2013), Publish or Perish. http://www.harzing.com/pop.htm.

Hilgard E.R., Marquis D.G. (1968), Procesy warunkowania i uczenia się, tłum. J. Radzicki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Hock R.R. (2005), 40 prac badawczych, które zmieniły oblicze psychologii, tłum. E. Wojtych. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Jones M.C. (1924), A laboratory study of fear: The case of Peter. Pedagogical Seminary, 31, 4, 308–315.

Kendall P.C., Suveg C. (2010), Leczenie zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży [w:] P.C. Kendall (red.), Terapia dzieci i młodzieży. Procedury poznawczo-behawioralne, 232–279, tłum. R. Andruszko, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Klimasiński K. (2000), Elementy psychopatologii i psychologii klinicznej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Lewis M., Haviland-Jones J.M. (2005), Psychologia emocji, tłum. M. Kacmajor et al. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Lubow R.E, Gerwitz J.C. (1995), Latent inhibition in humans: data, theory, and implications for schizophrenia. Psychological Bulletin, 117, 1, 87–103.

Lubow R.E., Moore A.U. (1959), Latent inhibition: the effect of nonreinforced pre-exposure to the conditional stimulus. Journal of Comparative and Physiological Psychology, 52, 415–419.

Lück H.E. (2008), Historia psychologii. Orientacje, szkoły, kierunki rozwoju, tłum. D. Szarkowicz, W. Zeidler. Warszawa: Vizja Press & It.

Łosiak W. (2007), Psychologia emocji. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Maryniak A. (1995, 14 stycznia), Mały Albert i szczur Watsona. Gazeta Wyborcza. Dodatek Gazeta Stołeczna, 12, 10.

Meyer V., Chesser E.S. (1973), Terapia behawioralna w psychiatrii klinicznej, tłum. P. Kalemba, W. Szelenberger. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Mietzel G. (1998), Wprowadzenie do psychologii, tłum. E. Pankiewicz. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Mineka S., Cook M. (1986), Immunization against the observational conditioning of snake fear in rhesus monkeys. Journal of Abnormal Psychology, 95, 4, 307–318.

Mineka S., Zinbarg R. (2001), Fears, phobias, and preparedness: Toward an evolved module of fear and fear learning. Psychological Review, 108, 3, 483–522.

Mowrer O.H. (1960), Learning theory and behaviour. New York: Wiley.

Ollendick T.H., King N.J. (1991), Origins of childhood fears: An evaluation of Rachman’s theory of fear acquisition. Behaviour Research and Therapy, 29, 2, 117–123.

Ostaszewski P., Malicki S. (2013), Człowiek – zwierzę werbalne: wprowadzenie do teorii ram relacyjnych. Przegląd Psychologiczny, 56, 1, 45–57.

Öhman A., Eriksson A., Olofsson C. (1975), One-trial learning and superior resistance to extinction of autonomic responses conditioned to potentially phobic stimuli. Journal of Comparative and Physiological Psychology, 88, 2, 619–627.

Öst L.G., Hugdahl K. (1981), Acquisition of phobias and anxiety response patterns in clinical patients. Behaviour Research and Therapy, 19, 5, 439–447.

Powell R.A. (2010), Little Albert still missing. American Psychologist, 65, 4, 299–300.

Powell R.A. (2011), Research notes: Little Albert, lost or found: Further difficulties with the Douglas Merritte hypothesis. History of Psychology, 14, 1, 106–107.

Prytula R.E., Oster G.D., Davis S.F. (1977), The „rat rabbit” problem: What did John B. Watson really do? Teaching of Psychology, 4, 1, 44–46.

Rachman S. (1977), The conditioning theory of fear-acquisition: A critical investigation. Behaviour Research and Therapy, 15, 5, 375–387.

Rachman S. (2005), Zaburzenia lękowe. Modele kliniczne i techniki terapeutyczne, tłum. Joanna Kowalczewska. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Reese H.W. (2010), Regarding Little Albert. American Psychologist, 65, 4, 300–301.

Rolls G. (2011), Najciekawsze przypadki w psychologii, tłum. M. Cierpisz. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Seligman M.E.P. (1971), Phobias and preparedness. Behavior Therapy, 2, 3, 307–320.

Stachowski R. (2000), Historia współczesnej myśli psychologicznej. Od Wundta do czasów najnowszych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Suchowierska M., Ostaszewski P., Bąbel P. (2012), Terapia behawioralna dzieci z autyzmem. Teoria, badania i praktyka stosowanej analizy zachowania. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Tavris C., Wade C. (1999), Psychologia. Podejścia oraz koncepcje, tłum. J. Gilewicz. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Watson J.B. (1928), Psychological care of infant and child. New York: W.W. Norton & Company, Inc.

Watson J.B., Rayner R. (1920), Conditioned emotional reactions. Journal of Experimental Psychology, 3, 1, 1–14.

Wolpe J., Wolpe D. (1999), Wolni od lęku. Lęki i ich terapia, tłum. A. Jarczyk. Kraków: WiR Partner.

Wytykowska A. (2011), Lęk – rozpoznaj zagrożenia. http://zwierciadlo.pl/2011/psychologia/rozwoj/lek-rozpoznaj-zagrozenia.

Valentine C.W. (1930), The innate bases of fear. Pedagogical Seminary and Journal of Genetic Psychology, 37, 3, 394–420.

Vasta R., Haith M.M., Miller S.A. (1995), Psychologia dziecka, tłum. M. Babiuch. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Zienkowicz A. (2013), Przestraszony umysł. http://wydaje.pl/ebooks/scrap/1821/Przestraszony-umysl.

Zimbardo P.G. (1999), Psychologia i życie, tłum. E. Czerniawska et al. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V. (2010), Psychologia – kluczowe koncepcje. Motywacja i uczenie się, tłum. M. Guzowska-Dąbrowska et al. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.