Obraz Boga u młodzieży wyznania katolickiego

Beata Kostrubiec-Wojtachnio,

Małgorzata Tatala

Abstrakt

Image of God in young catholics

The aim of the cognitive-developmental study has been to determine features of the image of God and indications of the relationship with God formed by adolescents. The definition of the image of God adopted in this paper has three aspects: (1) knowledge about God, (2) emotional experiences of God, and (3) behavioral tendencies towards God. It should be noted that the image of God is formed by imagination to a considerable degree, as we shape our mental representation of God on the basis of imagination. In the study, 114 adolescent Catholics were tested with the projection drawing “My God and I”. The position, shape, size, colors and the way of drawing the figure or symbol of God belong to the formal part of the analysis, while the meanings ascribed to the figure or symbol of God, i.e. the semantics of the representation, constitute the aspect of content. The results of the study have helped to isolate the dimensions of form and content in the image of God and to present their different categorizations.

Słowa kluczowe: obraz Boga, młodzież
References

Allport G.W. (1976), The individual and his religion. A psychological interpretation. New York: Macmillan.

Allport G.W. (1988), Osobowość i religia. Warszawa: PAX.

Braun-Gałkowska M. (2009), Poznawanie systemu rodzinnego. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Bronk A. (1996), Nauka wobec religii. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Chlewiński Z. (1985), Psychologiczne uwarunkowania idei Boga [w:] F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski (red.), Encyklopedia katolicka, t. 2, 982–987. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Chlewiński Z. (1991), Dojrzałość. Osobowość – sumienie – religijność. Poznań: W Drodze.

Czelej A. (1997), New Age w światopoglądzie studentów lubelskich. Przegląd Religioznawczy, 186 (4), 143–154.

Davis E.B., Moriarty G.L., Mauch J.C. (2013), God images and God concepts: definitions, development, and dynamics. Psychology of Religion and Spirituality, 5 (1), 51–60.

Fetz R.L. (1981), Genetische Semiologie. Symboltheorie im Ausgang von Ernst Cassirer und Jean Piaget. Freiburger Zeitschrift für Philosophie und Theologie, 28, 434–470.

Fetz R.L. (1985), Die Entwicklung der Himmelssymbolik. Ein Beispiel genetischer Semiologie. Jahrbuch der Religionspädagogik, 2, 206–214.

Fowler J.W. (1981), Stages of faith: The psychology of human development and the quest for meaning. San Francisco: Harper & Row.

Francis L.J., Gibson H.M., Robbins M. (2001), God images and self-worth among adolescents in Scotland, Mental Health, Religion and Culture, 4, (2), 103–108.

Francuz P., Mackiewicz R. (2005), Liczby nie wiedzą, skąd pochodzą. Przewodnik po metodologii i statystyce nie tylko dla psychologów. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Frank L.K. (1989), Metody projekcyjne w badaniu osobowości [w:] T. Szustrowa (red.), Wybrane zagadnienia testów projekcyjnych, 9–28. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych UW.

Freud S. (1994), Człowiek imieniem Mojżesz a religia monoteistyczna. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Freud S. (1997), Totem i tabu. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Frydrychowicz A. (1996), Rysunek rodziny: projekcyjna metoda badania stosunków rodzinnych. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej MEN.

Gasiul H. (1999), Wiara jako podstawa rozwoju osobowości w interpretacji J.W. Fowlera. Studia z Psychologii, 9, 136–171.

Goldman R. (1968), Religious Thinking from Childhood to Adolescence. London: Routledge, Kegan Paul.

Gosztyła T. (2010), Rodzinne uwarunkowania dojrzałej religijności młodzieży. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Grom B. (2009),  Psychologia religii. Kraków: WAM.

Grzymała-Moszczyńska H. (1991), Psychologia religii. Wybrane zagadnienia. Kraków: Nomos.

Hansemann G. (1988), Wychowanie religijne. Warszawa: PAX.

Inhelder B., Piaget J. (1970), Od logiki dziecka do logiki młodzieży: rozprawa o kształtowaniu się formalnych struktur operacyjnych. Warszawa: PWN.

Jacobi J. (1964), Das Religiöse in der Malereien von seelisch Leidenen [w:] J. Rudin (hrg.), Neurose Und Re- ligion. Krankheitsbilder Und Ihre Problematik, 121–166. Olten Und Freiburg im Breigsau: Walter Verlag.

James W. (1929), The Varieties of Religious Experiernce, New York: Longmans, Green & Co.

James W. (2001), Doświadczenia religijne. Kraków: Nomos.

Jarosz M. (2011), Skala personalnej relacji do Boga [w:] M. Jarosz (red.), Psychologiczny pomiar religijności, 113–129. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Jaworski R. (1989), Psychologiczne korelaty religijności personalnej. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Jonker H.S., Eurelings-Bontekoe E.H.M., Zock H., Jonker E.R. (2007), The personal and normative image of God: the role of religious culture and mental health. Archive for the Psychology of Religion, 29, 305–318.

Karaś D., Cieciuch J. (2013), Eudajmonistyczny dobrostan psychiczny a kształtowanie poczucia tożsamości w sferze edukacyjnej i zawodowej. Psychologia Rozwojowa, 18 (1), 87–101.

Klink J. (1989), Wierzyć z dziećmi. Warszawa: PAX.

Knabb J.J., Pelletier J. (2013), Effects of parental divorce on God image among young adults at a Christian university. Marriage and Family Review, 49 (3), 231–250.

Kostrubiec B. (1997), Życie po śmierci w wyobrażeniach młodych ludzi. Psychologia. Prace Naukowe WSP w Częstochowie, 6, 45–60.

Kostrubiec B. (1998), Jak sobie dziecko Boga przedstawia? Badania w rodzinach niepełnych. Psychologia. Prace Naukowe WSP w Częstochowie, 7, 39–56.

Kostrubiec B. (2000), Wybrane aspekty obrazu siebie zwolenników postmodernizmu. Psychologia Rozwojowa, 5 (3–4), 329–342.

Kostrubiec B. (2004), Obrazy postmodernizmu. Badania empiryczne obrazu siebie i obrazu Boga u zwolen- ników postmodernizmu. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Kostrubiec B. (2010), Dlaczego korekta niedojrzałego obrazu Boga nie dokona się w tzw. duszpasterstwie masowym? Homo Dei, 2, 125–127.

Kostrubiec-Wojtachnio B. (2012), Problematyka badania fenomenu pojęć i relacji w religii za pomocą rysunku projekcyjnego [w]: B. Kostrubiec-Wojtachnio, E. Trubiłowicz (red.), Rysunek projekcyjny w badaniach nad rodziną i wychowaniem. Aspekty badań empirycznych i klinicznych, 161–177. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Kowalczyk S. (1995), Filozofia Boga. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Kozielecki J. (1991), Z Bogiem albo bez Boga. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Król J. (1982), Obraz ojca a pojęcie Boga u dzieci [w:] Z. Chlewiński (red.), Psychologia religii, 181–223. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Król J. (1989), Postawy rodzicielskie, poziom samoakceptacji a pojęcie Boga. Studium psychologiczne. Lu- blin: KUL.

Król J. (1999), Psychologiczne aspekty badania fenomenu religii. Opole: UO.

Kuczkowski S. (1982a), Niektóre problemy psychopatologii w zakresie doświadczeń, postaw i zachowań re- ligijnych [w:] Z. Chlewiński (red.), Psychologia religii, 225–267. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Kuczkowski S. (1982b), Psychologia kształtowania się obrazu Boga, Kraków: Wydział Filozoficzny TJ.

Kuczkowski S. (1993), Psychologia religii. Kraków: WAM.

Laurin K., Aaron C., Kay A.C., Fitzsimons G.M. (2012), Divergent Effects of Activating Thoughts of God on Self-Regulation. Journal of Personality and Social Psychology, 102 (1), 4–21.

Mariański J. (1997), Religia i Kościół między tradycją i ponowoczesnością. Studium socjologiczne. Kraków: Nomos.

Mariański J. (2011), Katolicyzm polski. Ciągłość i zmiana. Studium socjologiczne. Kraków: WAM.

Nowak A.J. (1994), Symbol. Znak. Sygnał. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Noworol C. (2013), Heurystyki kategorii rozmytych w koncepcji pomiaru psychologicznego. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Oser F.K. (1991), The development of religious judgment [w:] F.K. Oser, W.G. Scarlett (ed.), Religious development in childhood and adolescence, 52, 5–25. San Francisco: Jossey-Bass Publishers.

Otto R. (1999), Świętość. Warszawa: KR.

Piaget J. (2006), Studia z psychologii dziecka. Warszawa: PWN.

Płużek Z. (1991), Psychologia pastoralna. Kraków: Instytut Teologiczny.

Rudin J. (1992), Psychoterapia i religia. Warszawa: Solarium.

Schleiermacher F. (1995), Mowy o religii do wykształconych spośród tych, którzy nią gardzą. Kraków: Znak.

Słomińska J. (1976), Pojęcie Boga u dzieci i młodzieży w świetle współczesnych badań [w:] B. Bejze (red.), W kierunku prawdy, 378–416.Warszawa: ATK.

Steenwyk S.A.M., Atkins D.C., Bedics J.D. (2010), Images of God as They Relate to Life Satisfaction and Hopelessness. The International Journal for the Psychology of Religion, 20, 85–96.

Šatura V. (1971), Zur Psychologie des Glaubens Und Undglaubens [w:] B. Lotz (hrg.), Ateismus kritic be- trachtet. Beiträge zum Ateismusproblem der Gegenwart, 206–221. München Und Freiburg: Erich Wewel Verlag.

Tatala M. (2008), Odbiór symboli religijnych przez młodzież. Rozwojowe badania osób w wieku od 12 do 24 lat. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Tokarski S. (2011), Obraz Boga a dojrzałość osobowościowa. Warszawa: Wydawnictwo UKSW.

Walesa C. (2005), Rozwój religijności człowieka. Tom 1. Dziecko. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Wulff D.M. (1999), Psychologia religii. Klasyczna i współczesna. Warszawa: WSiP.

Zamorski J. (2003), Dojrzałość psychologiczna. Uwarunkowania wychowawcze obrazu siebie. Lublin: Poli- hymnia.

Zdybicka Z. (1991), Człowiek i religia [w:] A. Krąpiec. Ja – człowiek, 355–400. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.