Kształtowanie się społeczeństwa obywatelskiego w Polsce po 1989 roku i jego obecna kondycja

Karolina Jasnosz

Abstrakt
The Shaping of Civic Society in Poland after 1989 and its Current State
 
In the article, the author presents the subject of the formation of attitudes and institutions of civil society in the reality of the Polish political transformation that began in 1989. The author focuses on factors influencing the development of Polish society in the context of civic activity and participation. The issues presented refer to the directions of development adopted by the Polish state, which were oriented on improving civil society institutions in the public sphere. They also diagnose the condition of Polish civic participation and activity in the light of political transformation after the fall of communism. The article has been enriched with the results of survey research conducted in May 2020. The survey questionnaire drafted for the purpose was intended to measure the level of involvement of the respondents in public affairs of their local communities. The final section of the article contains conclusions.
Słowa kluczowe: społeczeństwo obywatelskie, aktywność obywatelska, dobro publiczne, trzeci sektor, sprawy publiczne / civil society, civil activity, public weal, community sector, public affairs
References
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach, Dz.U. 1984 nr 21 poz. 97.
 
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, Dz.U. 1989 nr 20 poz. 104.
 
Ustawa z dnia 23 lutego 1990 r. o zmianie ustawy Prawo o stowarzyszeniach i ustawy o szkolnictwie wyższym, Dz.U. 1990 nr 14 poz. 86.
 
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o zmianie ustawy o fundacjach, Dz.U. 1991 nr 19 poz. 82.
 
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz. U. 2003 nr 96 poz. 873 [tekst ogłoszony].
 
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U. 2019 poz. 688 [tekst ujednolicony].
 
Ustawa z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, Dz. U. 2017 poz. 1909.
 
Uchwała nr 104/2018 Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2018 r. w sprawie przyjęcia programu wspierania społeczeństwa obywatelskiego pod nazwą „Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030 PROO”, RM-111-99-18.
 
Ministerstwo Polityki Społecznej, Strategia Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na lata 2007–2013, Warszawa 2005.
 
Ministerstwo Polityki Społecznej, Program Operacyjny Społeczeństwo Obywatelskie. Narodowy plan rozwoju 2007–2013 – Projekt, Warszawa 2005.
 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Sprawozdanie z realizacji Rządowego Programu „Fundusz Inicjatyw Obywatelskich” w roku 2005, Warszawa 2007.
 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2009–2013, Warszawa 2008.
 
Najwyższa Izba Kontroli, Funkcjonowanie budżetów partycypacyjnych (obywatelskich). Informacja o wynikach kontroli, Warszawa 2019.
 
Fedak J., Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na zapytanie nr 533 w sprawie funkcjonowania Funduszu Inicjatyw Obywatelskich, Warszawa 2008.
 
Domański H., Rychard A. (red.), Elementy nowego ładu, Warszawa 1997.
 
Gawin D. (red.), Homo eligens. Społeczeństwo świadomego wyboru, Warszawa 1999.
 
Goszczyński W., Kamiński R., Knieć W., Dylemat linoskoczka, czyli o profesjonalizacji autentyczności i perspektywach rozwoju organizacji pozarządowych na wsi i w małych miastach, Toruń Warszawa 2013.
 
Herbst K., Żakowska M., Ruchy nieformalne a kierunki rozwoju ekonomii społecznej. Rekomendacje dla polityk publicznych, Warszawa 2013.
 
Merton R. K., Teoria socjologiczna i struktura społeczna, Warszawa 2002.
 
Mocek S., Sektor obywatelski po ćwierćwieczu, w: Nieodkryty wymiar III sektora. Wprowadzenie do badań nad nowym społecznikostwem, red. Mocek S., Warszawa 2014.
 
Podemski K., Społeczeństwo obywatelskie w Polsce 25 lat po wielkiej zmianie, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2014, Zeszyt 2.
 
Skarżyńska K., My. Portret psychologiczno-społeczny Polaków z polityką w tle, Warszawa 2020.
 
Szacki J., Ani książę, ani kupiec: Obywatel. Idea społeczeństwa obywatelskiego w myśli współczesnej, Kraków 1997.
 
Sztompka P., Trauma wielkiej zmiany: społeczne koszty transformacji, Warszawa 2000.
 
Wilczyński W., Wzrost gospodarczy a transformacja ustrojowa (Polska pod koniec lat 90-tych XX wieku), „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1996, Zeszyt 1, s. 74.
 
Netografia
 
Bocheński J., Zdrada Panny S., 1992, http://www.solidarnosc.org.pl/wszechnica/page_id=2690/index.html
 
Departament Ekonomii Społecznej i Solidarnej, Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2009–2013 (PO FIO),
 
https://www.ekonomiaspoleczna.gov.pl/PO,FIO,2009-2013,1127.html
 
https://www.funduszephare.pl/phare-co-to-za-program/
 
https://zrzutka.pl/
 
Priorytet V Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, http://www.kapitalludzki.gov.pl/o-programie/priorytet-v/
 
Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030, http://www.rajcza.pl/zdjecia/ak/zal/proo_201807241524.pdf
 
Schimanek T., NGO SCI-FI: nieformalne grupy i przedsiębiorstwa zastąpią organizacje, 2013, https://publicystyka.ngo.pl/ngo-sci-fi-nieformalne-grupy-i-przedsiebiorstwa-zastapia-organizacje
 
Uchwała w sprawie przyjęcia Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014–2020, https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/decyzje-rzadu/uchwala--w-sprawie-przyjecia-programu-fundusz-inicjatyw-obywatelskich-na.htm

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.