Zwrot nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne w trybie przepisów szczególnych – zarys problemu

Agnieszka Kania

Abstrakt

Return of Property Designed for Public Roads under Special Regulations

Interference in property rights carried out under expropriations is a sensitive issue, especially when it concerns public road construction or extension. The legal situation of entities whose property rights were withdrawn deteriorated after 2006, which was related to the introduction of lex specialis regulations, which are ambiguous as to the right to allow the return of unused property for the purpose of expropriation. The objective of this study is to identify the most important issues found in numerous court orders and legal literature. All considerations should lead to a deeper analysis of the presented issues and refer to the formulated de lege ferenda conclusions.
Słowa kluczowe: inwestycja drogowa, wywłaszczenie, zwrot nieruchomości drogowych, droga publiczna / road investment, expropriation, return of road property, public road
References
Celińska K., Wywłaszczenie nieruchomości – aspekty prawne, ,,Studenckie Zeszyty Naukowe” 2018, nr 37.
 
Charzewski P., Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – wybrane zagadnienia w: Przestrzeń i nieruchomości jako przedmiot prawa administracyjnego. Publiczne prawo rzeczowe, I. Niżnik-Dobosz (red.), Warszawa 2012.
 
Klat-Górska E., Zwrot nieruchomości wywłaszczonej według ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., ,,Rejent” 1999, nr 2.
 
Lewicka R., Gospodarka nieruchomościami w: Prawo administracyjne materialne. Pojęcia, instytucje, zasady, Z. Duniewska, B. Jaworska-Dębska, M. Stahl (red.), Warszawa 2014.
 
Maciążek M., Zwrot wywłaszczonej nieruchomości a pojęcie nabycia nieruchomości rolnej, ,,Młody Jurysta” 2018, nr 2.
 
Muzyczka K., Zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ,,Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy” 2016, nr 20.
 
Pawłowski S., Pojęcie, przedmiot i charakter prawny umowy wywłaszczeniowej (ekspropriacyjnej), ,,Zeszyty Naukowe KUL” 2018, nr 4.
 
Peljan M., Ochrona interesu indywidualnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym lokalizacji i budowy dróg publicznych – na podstawie przepisów tzw. specustawy drogowej, Poznań 2014.
 
Polanowski J., Zmiana paradygmatu przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w orzecznictwie sądowym, ,,Administracja: teoria, dydaktyka, praktyka” 2014, nr 4.
 
Radziszewska W., System prawny dotyczący planowania przestrzennego dróg publicznych w Polsce, ,,Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN” 2012, nr 142.
 
Siwiec K., Zwrot wywłaszczonej nieruchomości przeznaczonej na realizację celu publicznego, ,,Nieruchomości” 2015, nr 11.
 
Szewczyk M., Wywłaszczenie nieruchomości w: Prawo zagospodarowania przestrzeni, Z. Leoński, M. Szewczyk, M. Kruś (red.), Warszawa 2012.
 
Wojas M., Analiza procesu pozyskiwania gruntu pod drogi publiczne na przykładzie odcinka autostrady A1, ,,Acta Scientorium Polonorum” 2013, nr 3.
 
Tuleja P., Konstytucyjne podstawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ,,Gdańskie Studia Prawnicze” 2018, t. XL.
 
Wojas M., Analiza procesu pozyskiwania gruntu pod drogi publiczne na przykładzieodcinka autostrady A1, ,,Acta Scientorium Polonorum” 2013, nr 3.
 
Wolanin M., Cel publiczny jako normatywne kryterium oddziaływania na stosunki cywilnoprawne w gospodarce nieruchomościami, cz. I, ,,Nieruchomości” 2009, nr 9.
 
Wolanin M., Specprocedura realizacji inwestycji drogowej, cz. II, ,,Nieruchomości” 2010, nr 5, Legalis.
 
Wolanin M., Specprocedura realizacji inwestycji drogowej, cz. III, ,,Nieruchomości” 2010, nr 6.
 
Akty prawne i orzecznictwo:
 
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.).
 
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r., poz. 801).
 
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 471).
 
Zwrot nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne w trybie przepisów szczególnych… RAP 2020 (6)
 
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 293).
 
Ustawa z dnia 21sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 65).
 
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2020, poz. 470).
 
Wyrok SN z dnia 11 maja 2018 r., II CSK 461/17, Legalis nr 1769143.
 
Postanowienie SN z dnia 24 czerwca 2010 r., IV CSK 40/10, Legalis nr 248332.
 
Wyrok TK z dnia 12 grudnia 2017 r., SK 39/15, Legalis nr 1695383.
 
Wyrok TK z dnia 13 grudnia 2012 r., P 12/11, Legalis nr 549572.
 
Wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r., I OSK 2287/17, https://sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/orzeczenia-sadow/i-osk-2287-17-zrealizowanie-celu-wywlaszczenia-wyrok-522827279 (dostęp: 25.06.2020).
 
Wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2019 r., II OSK 2031/17, Legalis nr 2233707.
 
Wyrok NSA z dnia 24 listopada 2017 r., I OSK 969/17, Legalis nr 1801611.
 
Wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017 r., I OSK 2785/15, Legalis nr 1672657.
 
Wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., II OSK 2370/15, Legalis nr 1652033.
 
Wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r., I OSK 1975/14, Legalis nr 1485377.
 
Wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I OSK 202/14, Legalis nr 1394645.
 
Wyrok NSA z dnia 15 lipca 2014 r., I OSK 761/13, Legalis nr 1411736.
 
Wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., I OSK 2205/11, Legalis nr 762937.
 
Wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., I OSK 1981/11, Legalis nr 760900.
 
Wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., I OSK 1602/09, Legalis nr 340660.
 
Wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 kwietnia 2019 r., II SA/Lu 100/18, Legalis nr 1916079.
 
Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2018 r., IV SA/Po 349/18, Legalis nr 1806398.
 
Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2018 r., II SA/Gd 110/17, Legalis nr 1713041.
 
Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2017 r., II SA/Po 686/16, Legalis nr 1618419.
 
Wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 września 2016 r., II SA/Kr 629/16, Legalis nr 1542879.
 
Wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 października 2015 r., II SA/Łd 370/15, Legalis nr 1387758.
 
Wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2014 r., II SA/Kr 1627/13, Legalis nr 1919126.
 
Inne
 
Adam Bodnar, Pismo procesowe RPO z dnia 2 października 2019 r. do sprawy SK 37/19, IV.7003.38.2019.MC, https://www.rpo.gov.pl/ (dostęp: 23.06.2020).
 
Skarga konstytucyjna z dnia 4 lutego 2019 r., SK 37/19, https://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/view/sprawa.xhtml?&pokaz=dokumenty&sygnatura=SK%2037/19 (dostęp: 25.06.2020).