Zasady ogólne postępowania kontrolnego prowadzonego przez Rzecznika Praw Obywatelskich

Grzegorz Krawiec

Abstrakt

W pracy przedstawiono wybrane zasady ogólne postępowania kontrolnego prowadzonego przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Postępowanie to nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym i nie stosuje się do niego przepisów określonych przez Kodeks postępowania administracyjnego. Z uwagi na istotne odformalizowanie i uproszczenie tego postępowania, istotne jest znaczenie obowiązujących w nim zasad ogólnych. Zasady te wyrażają pewne wartości istotne z punktu widzenia każdego człowieka. Rzecznik, prowadząc postępowanie, powinien je cały czas uwzględniać. Człowiek posiada niezbywalną godność i RPO powinien stać na straży tej godności, a także wolności oraz praw człowieka i obywatela, relacji osoby ze społeczeństwem. Zasady ogólne, wyrażające pewne wartości, są po to, by „przypominać” Rzecznikowi o jego podstawowych obowiązkach. 


General principles of the Ombudsman’s inspection proceedings

This paper presents selected general principles of control proceedings conducted by the Ombudsman. These are not jurisdictional proceedings, and the rules set out in the Code of Administrative Procedure do not apply to them. Due to the significant formalization and simplification of these proceedings, the general principles applicable to them are important. These express certain values that are relevant to all involved, and which the Ombudsman, in conducting the proceedings, should take into account at all times. A person has an inalienable dignity, and the Ombudsman should uphold this, while also upholding the freedoms and rights of the human being and the citizen, and the relationship of the person to society. The general principles, expressing certain values, are there to “remind” the Ombudsman of these basic duties.

Słowa kluczowe: Rzecznik Praw Obywatelskich, zasady ogólne, postępowanie kontrolne
References

Literatura

Banaszak N., Antecedencje instytucji ombudsmana, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” 2007, nr 303.

Banaszak N., Rzecznik Praw Obywatelskich wobec administracji samorządu terytorialnego, Warszawa 2013.

Bąkowski T., Administracyjnoprawna sytuacja jednostki w świetle zasady pomocniczości, Warszawa 2007.

Bojanowski E., Ochrona przez Rzecznika Praw Obywatelskich wolności i praw człowieka i obywatela w obszarze powszechnego prawa administracyjnego (zagadnienia wybrane), w: Państwo w służbie obywateli. Księga Jubileuszowa Jerzego Świątkiewicza, red. R. Hauser, L. Nawacki, Warszawa 2005.

Deryng A., Pozycja prawna Rzecznika Praw Obywatelskich wobec administracji publicznej, Warszawa 2007.

Domańska A., Pozycja prawnoustrojowa Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2013.

Filipek M.J., Instytucja ombudsmana w Królestwie Norwegii, „Studia Iuridica Lublinensia” 2011, nr 16.

Gajda A., Kierunki rozwoju instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich w Polsce, Warszawa 2013.

Gajda A., Projekty i zmiany zakresu działania instytucji ombudsmana w Polsce, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2014, t. XXXI.

Galster J., Szyszkowski W., Wasik Z., Witkowski Z., Prawo konstytucyjne, Toruń 1994.

Goździewicz‑Biechońska J., Partycypacja społeczna w tworzeniu prawa na przykładzie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, „Samorząd Terytorialny” 2008, nr 7–8.

Gronkiewicz A., Organizacja społeczna w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012.

Izdebski H., Doktryny politycznoprawne. Fundamenty współczesnych państw, Warszawa 2021.

Jan XXIII, Encyklika Pacem in terris, Watykan 1963.

Kijowski D.R., Partycypacja obywatelska w samorządowych procesach decyzyjnych – zagadnienia ogólne, „Samorząd Terytorialny” 2010, nr 1–2.

Kmieciak Z., Wegner J., Wojtuń M., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023.

Konstytucja RP, t. I, Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016, Legalis.

Łętowski J., Prawo administracyjneZagadnienia podstawowe, Warszawa 1990.

Magoska M., O idei partycypacji w budowie społeczeństwa obywatelskiego, w: Prawo w zmieniającym się społeczeństwie. Księga Jubileuszowa Profesor Marii Boruckiej‑Arctowej, red. G. Skąpska, Kraków 1992.

Malinowska I., Rzecznik Praw Obywatelskich w systemie ochrony praw i wolności w Polsce, Warszawa 2007.

Martyniak C., Moc obowiązująca prawa a teoria Kelsena, w: idem, Dzieła, Lublin 2006.

Micińska M., Partycypacja społeczna w ochronie środowiska w świetle badań ankietowych, „Ochrona Środowiska. Przegląd” 2004, nr 2.

Morawski L., Dwugłos na temat „Demokracja a przywileje korporacyjne”, „Państwo i Prawo” 2007, nr 6.

Partycypacja społeczna w samorządzie terytorialnym, red. B. Dolnicki, Warszawa 2014.

Patyra S., Rzecznik Praw Obywatelskich I kadencji (1987–1991). Doświadczenia przełomu ustrojów, „Studia Iuridica Lublinensia” 2008, nr 11.

Pietrzykowski T., Prawo ochrony zwierząt. Pojęcia, zasady, dylematy, Warszawa 2022.

Postępowanie administracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2017.

Radek R., Rzecznik Praw Obywatelskich i jego aktywność podczas pandemii COVID-19 (wybrane problemy), „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2022, nr 6.

Starościak J., Problemy współczesnej administracji, Warszawa 1972.

Suwaj P.J., Udział społeczeństwa w decydowaniu publicznym – oblicza partycypacji społecznej w polityce publicznej w zakresie inwestycji drogowych, „Samorząd Terytorialny” 2010, nr 1–2.

Szubiakowski M., Administracyjnoprawna regulacja praw i wolności obywatelskich, Warszawa 2017.

Świątkiewicz J., Rzecznik Praw Obywatelskich w Polskim systemie prawnym, Warszawa 2001.

Świątkiewicz J., W piętnastą rocznicę ustanowienie instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich, w: Godność człowieka a prawa ekonomiczne i socjalne. Księga Jubileuszowa wydana w piętnastą rocznicę ustanowienia Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2003.

Talik A., Ciąglewicz‑Miśta A., Finansowanie przez jednostki samorządu terytorialnego działalności pożytku publicznego, w: Partycypacja obywateli i podmiotów obywatelskich w podejmowaniu rozstrzygnięć publicznych na poziomie lokalnym, red. M. Stec, M. Mączyński, Warszawa 2012.

Taras W., Rzecznik Praw Obywatelskich w postępowaniu administracyjnym, „Państwo i Prawo” 1991, nr 1.

Trociuk S., Komentarz do ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, Warszawa 2014.

Ura E., Prawo administracyjne, Warszawa 2015.

Zieliński A., Wielkość prawa budujemy wszyscy, Warszawa 2000.

Zoll A., Rzecznik Praw Obywatelskich z perspektywy de lege ferenda, w: Państwo w służbie obywateli. Księga Jubileuszowa Jerzego Świątkiewicza, Warszawa 2005.

Zubik M., Rzecznik Praw Obywatelskich (po 20 latach istnienia urzędu), „Państwo i Prawo” 2008, nr 11.

Akty prawne

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.).

Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1058).

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1058).

Orzecznictwo

Postanowienie TK z 10 marca 2001 r., Ts 128/00, OTK 2001, nr 3, poz. 64.

Postanowienie WSA w Łodzi z dnia 29 sierpnia 2007 r., III SAB/Łd 37/07, LEX nr 981712.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – I Wydział Cywilny z dnia 21 września 2012 r., I ACa 273/12, LEX nr 1238201.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.