Bezpieczeństwo chemiczne i gwarancje jego zapewnienia w Unii Europejskiej

Piotr Dunaj

Abstrakt

Przedmiotem analizy w niniejszym artykule są gwarancje bezpieczeństwa chemicznego określone przepisami prawa Unii Europejskiej. Została w nim ujęta istota bezpieczeństwa chemicznego. Autor przedstawił znaczenie zasad Dobrej Praktyki Laboratoryjnej, które stanowią przejaw uniformizacji standardów postępowania z substancjami chemicznymi. W dalszej kolejności omówiono rozwiązania prawne Unii Europejskiej w obszarze rejestracji i dopuszczenia do obrotu substancji chemicznych (rozporządzenie REACH). Przedmiotem analizy stała się ponadto kwestia wywozu i przywozu do Unii Europejskiej substancji sklasyfikowanych jako niebezpieczne. Zdaniem autora warunki integracji europejskiej umożliwiły ujednolicenie przepisów i standaryzację procedur postępowania z substancjami chemicznymi, dlatego też wyraża on przekonanie, że regulacje prawne Unii Europejskiej stanowią istotną gwarancję bezpieczeństwa chemicznego.


Chemical safety and guarantees of its protection in the European Union

This article analyses the guarantees of chemical safety defined by the provisions of European Union law. It defines the essence of chemical safety; the author presents the importance of the principles of Good Laboratory Practice, which are a manifestation of the uniformity of standards for dealing with chemical substances. Next, it discusses EU Bezpieczeństwo chemiczne i gwarancje jego zapewnienia w Unii Europejskiej RAP 2023 (9) legal solutions to the registration and marketing authorization of chemical substances (REACH regulation). It also analyses the issue of the export and import into the EU of substances classified as dangerous. It argues that the conditions of European integration have enabled the unification of regulations and standardization of procedures for dealing with chemical substances. Therefore, the author is convinced that the legal regulations of the EU constitute an important guarantee of chemical safety.

Słowa kluczowe: bezpieczeństwo chemiczne, Unia Europejska, rozporządzenie REACH, Dobra Praktyka Laboratoryjna, substancje chemiczne, Europejska Agencja Chemikaliów
References

Literatura

Bojar‑Fijałkowski T., Bezpieczeństwo ekologiczne – aspekty prawne, polityczne i ekonomiczne, w: Bezpieczeństwo w administracji i biznesie, red. M. Grzybowski, J. Tomaszewski, Gdynia 2007.

Bojar‑Fijałkowski T., Prawo sanitarne w systemie prawnej ochrony środowiska w Polsce, Bydgoszcz 2019.

Dunaj K., Prokop K., Ustrojowe i administracyjne aspekty bezpieczeństwa, Siedlce 2021.

Dunaj P., Prezes Biura do Spraw Substancji Chemicznych, „Rocznik Administracji Publicznej” 2022, t. 8.

Emsley J., Przewodnik po chemii życia codziennego, Warszawa 1996.

Fehler W., Bączek P., Podstawy konceptualizacji polityki bezpieczeństwa w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom chemicznym w Polsce, „Colloquium Pedagogika – Nauki o Polityce i Administracji” 2021, nr 3.

Good Clinical, Laboratory and Manufacturing Practices, eds. P.A. Carson, N.J. Dent, Cambridge 2007.

Good Laboratory Practice for Nonclinical Studies, ed. G.P. Bunn, Boca Raton 2023.

Grabowska G., Europejskie prawo środowiska, Warszawa 2001.

Kenig‑Witkowska M.M., Prawo środowiska Unii Europejskiej: zagadnienia systemowe, Warszawa 2011.

Komorowicz T., Ocena bezpieczeństwa procesowego w systemie REACH, „Czasopismo Techniczne” 2008, z. 1.

Konieczny J., Ranecki J., Ratownictwo chemicznomedyczne, Poznań–Warszawa 2007.

Korzeniowski P., Bezpieczeństwo ekologiczne jako instytucja prawna ochrony środowiska, Łódź 2012.

Maliszewska‑Mazur M., REACH – Ekologiczne kryteria i procedury oceny chemikaliów, „Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych” 2010, nr 42.

Maruszkin R., Produkcja i sprzedaż chemikaliów zgodnie z REACH, LEX 2021.

Młynarczyk M., Synteza zadań i możliwości instytucji państwa w zakresie zapobiegania i reagowania na zagrożenia zbiorowe wywołane zorganizowanym działaniem przestępczym wynikającym z użycia substancji chemicznych, w: Podręcznik trenera bezpieczeństwa chemicznego, red. L. Górniak, S. Neffe, Warszawa 2015.

Pabiś A., Bezpieczeństwo procesowe, cz. 1: Bezpieczeństwo chemiczne, Kraków 2018.

Paturej K., Bezpieczeństwo chemiczne w Unii Europejskiej, w: Postęp w inżynierii bezpieczeństwa, red. K.A. Skibniewska, M. Lutostański, Olsztyn 2015.

Akty prawne

Konwencja w sprawie procedury zgody po uprzednim poinformowaniu w międzynarodowym handlu niektórymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi i pestycydami, sporządzona w Rotterdamie dnia 10 września 1998 r., (Dz.U. z 2008 r. Nr 158, poz. 990).

Dyrektywa Rady 86/609/EWG z dnia 24 listopada 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich

dotyczących ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych (Dz.Urz. WE L 358 z 18.12.1986, s. 1 ze zm.).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/9/WE z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie kontroli i weryfikacji Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (DPL) (Dz.Urz. UE L 50 z 20.02.2004, s. 28 ze zm.).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/ EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.Urz. UE L 396 z 30.12.2006, s. 1 ze zm.).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.Urz. WE L 353 z 31.12.2008, s. 1).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 649/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów (Dz.Urz. UE L 201 z 27.07.2012, s. 60 ze zm.).

Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1816).