Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza na poziomie gminy w świetle orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych

Karolina Jankowska

Abstrakt

Od stycznia 2018 r. obywatelska inicjatywa uchwałodawcza stanowi jeden ze zinstytucjonalizowanych instrumentów partycypacji mieszkańców gminy w samorządzie terytorialnym. Umożliwia ona obywatelom aktywne uczestnictwo w procesie legislacyjnym poprzez nadanie im uprawnienia do wystąpienia z projektem uchwały. Przedmiot niniejszego artykułu stanowi przedstawienie instytucji obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej na poziomie gminnym w świetle orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych. W tym celu autorka omawia najważniejsze tezy wypracowane przez judykatywę, odnoszące się do ustawowej regulacji tej instytucji. Przez pryzmat orzecznictwa przeanalizowane zostały takie zagadnienia, jak zakres podmiotowy tytułowej instytucji, zasady tworzenia i reprezentowania komitetów inicjatywy uchwałodawczej, a także wymogi formalne i zasady wnoszenia projektów uchwał. Ponadto w artykule wykorzystana została metoda prawno‑dogmatyczna, której przedmiot stanowiła analiza art. 41a u.s.g.


The civic resolution initiative at the municipal level in the rulings of voivodship administrative courts

Since January 2018, the civic resolution initiative has become one of the institutionalized instruments that allow residents of a municipality to participate in local government. It grants citizens the possibility to actively participate in the legislative process by empowering them to propose a draft resolution. This article aims to present the institution of the civic resolution initiative at the municipal level as seen in the rulings of voivodship administrative courts. It discusses the most significant theses of the judicature relating to the statutory regulation of this institution. Issues analysed include the scope of the entities, the formation and representation principles of committees, and the formal requirements and principles for filing draft resolutions. Additionally, the article employs the legal‑dogmatic method to analyse Article 41a of the Law of 8 March 1990 on municipal self‑government.

Słowa kluczowe: obywatelska inicjatywa uchwałodawcza, orzecznictwo, wojewódzkie sądy administracyjne, samorząd gminny, partycypacja w samorządzie terytorialnym
References

Literatura

Brodziak Ł., Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza jako element partycypacji obywatelskiej w kontekście kondycji polskiej samorządności lokalnej na poziomie gmin, „Studia Prawa Publicznego” 2016, nr 3 (15).

Dąbek D., w: Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2022.

Dolnicki B., Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza jako nowa forma partycypacji obywateli w podejmowaniu rozstrzygnięć publicznych na poziomie lokalnym, w: Partycypacja obywateli i podmiotów obywatelskich w podejmowaniu rozstrzygnięć publicznych na poziomie lokalnym, red. M. Stec, M. Mączyński, Warszawa 2012. 

Izdebski H., Prawne podstawy obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w: Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza w procesie stanowienia aktów prawa miejscowego, red. E. Mreńca, P. Zientarski, Warszawa 2018.

Marchaj R., w: Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021.

Ziółkowski D., w: Ustawy samorządowe. Komentarz, red. S. Gajewski, A. Jakubowski, Warszawa 2018.

Akty prawne

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.).

Ustawa z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2120).

Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1461).

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1277 ze zm.).

Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. poz. 130 ze zm.).

Orzecznictwo

Wyrok NSA z dnia 21 listopada 2013 r., II OSK 1887/13, LEX nr 1418770.

Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2019 r., III SA/Gl 435/19, LEX nr 2706767.

Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 lipca 2019 r., III SA/Gl 434/19, LEX nr 2700777.

Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 lipca 2019 r., III SA/Gd 333/19, LEX nr 2698392.

Wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 września 2019 r., III SA/Łd 676/19, LEX nr 2732084.

Wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 października 2019 r., III SA/Łd 683/19, LEX nr 2734349.

Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 października 2019 r., II SA/Ol 568/19, LEX nr 2742849.

Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2020 r., IV SA/Po 763/19, LEX nr 2780407.

Wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 października 2020 r., III SA/Łd 455/20, LEX nr 3074706.

Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 listopada 2020 r., III SA/Gl 541/20, LEX nr 3084102.

Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 listopada 2020 r., II SA/Ol 771/20, LEX nr 3082887.

Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gl 148/21, LEX nr 3172342.

Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2021 r., IV SA/Po 1605/20, LEX nr 3167592.