Między relatywizmem a uniwersalizmem językowym

Natalia Miklaszewska

Abstrakt

Between Linguistic Relativism and Linguistic Universalism

The aim of this paper is to analyze two seemingly contradictory theories, namely: linguistic universalism and linguistic relativism. Undoubtedly, the variety of cultures is associated with the variety of perspectives and ways of perceiving the reality. The question that arises here, is: do we live in totally different worlds, or maybe it is justifi ed to speak about “entities” universal for each and every language? And if the answer for the second question is positive, what can we say about those universals? How do they appear? Are they a part of human mind? One of the possible solutions of this problem is based on the theory of Anna Wierzbicka, who claims that without tertium comperationis (language primitives, which are said to be universal), it would be impossible to communicate with people living in other countries. Wierzbicka’s theory seems to be the perfect compromise between the two views in question.

References

Humboldt W. (2002). O myśli i mowie. Wybór pism z teorii poznania, filozofi i dziejów i filozofi i języka. Tłum. M. Siemek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Leibniz G.W. (1955). Nowe rozważania dotyczące rozumu ludzkiego. Tłum. I. Dąbska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Lyons J. (1993). Semantics 1. Cambridge: Cambridge University Press.

Sapir E. (1921). Language: An Introduction to the Study of Speech. Brace, New York: Harcourt.

Sapir E. (1978). Kultura, język, osobowość. Tłum. B. Stanosz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Saussure F. de (1961). Kurs językoznawstwa ogólnego. Tłum. K. Kasprzyk. Warszawa: Państwowe
Wydawnictwo Naukowe.

Schaff A. (1982). Wstęp do polskiego wydania, [w:] B.L. Whorf, Język, myśli i rzeczywistość. Tłum. T. Hołówka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Sikora M. (2007). Problem reprezentacji poznawczej w nowożytnej i współczesnej refleksji filozoficznej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofi i Uniwersytetu Adama Mickiewicza.

Steiner G. (2000). Po wieży Babel. Tłum. O. i W. Kubińscy. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Ullmann S. (1961). Semantic Universals, [w:] J. Greenberg (red.), Universals of Language. New York: The MIT Press.

Whorf B.L. (1982). Język, myśli i rzeczywistość. Tłum. T. Hołówka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Wierzbicka A. (2006). Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne. Tłum. A. Głaz, K. Korżyk, R. Tokarski. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Wierzbicka A. (1992). Semantics, Culture and Cognition. Universal Human Concepts in Culture- Specific Confi gurations. New York: Oxford University Press.

Wierzbicka A. (2007). Słowa klucze. Różne języki – różne kultury. Tłum. I. Duraj-Nowosielska. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line