Hiperpoligloci – anomalia czy rezultat ciężkiej pracy, czyli o tym, co wyróżnia językowych geniuszy

Marek Muszyński

Abstrakt

Hyperpolyglotes – Anomality or Effect of Hard Work – What Makes Language Geniuses so Unique?

What are the characteristic features and capabilities of hyperglots – people who speak more than six languages – that allow them to learn dozens of new languages so quickly and efficiently? Methods of learning, personality traits as well as possible neural correlates of multilingualism are compared and discussed. The main subjects of the analysis are fi ve polyglots whose biographies are fairly well-known: Jean-Francois Champollion (1790–1832), Heinrich Schliemann (1822–1890), Emil Krebs (1867–1930), Andrzej Gawronski (1885–1927) and Robert Stiller (born 1928).

References

Amunts K., Schleicher A., Zilles K. (2004). Outstanding Language Competence and Cytoarchitecture in Broca’s Speech Region. „Brain and Language” 89, s. 346–353.

Arabski J. (1985). O przyswajaniu języka drugiego (obcego). Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Arabski J. (2007). Transfer międzyjęzykowy, [w:] I. Kurcz (red.), Psychologiczne aspekty dwujęzyczności (s. 341–353). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Bialystok E. (2005). Wpływ dwujęzyczności na rozwój poznawczy, [w:] I. Kurcz (red.), Psychologiczne aspekty dwujęzyczności (s. 269–297). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Bialystok E., Craik F., Klein, R., Viswanathan, M. (2004). Bilingualism, Aging and Cognitive Control: Evidence from the Simon Task. „Psychology and Aging” 19(2), s. 290–303.

Ceram C.W. (1974). Bogowie, groby i uczeni. Tłum. J. Nowacki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Cienkowski W.P. (1967). Poligloci i hieroglify. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Craik F., Bialystok E. (2005). Intelligence and Executive Control: Evidence from Aging and Bilingualism. „Cortex” 41, s. 222–224.

Curtis S. (1982). Developmental Dissociations of Language and Cognition, [w:] L. Obler, L. Menn (red.), Exceptional Language and Linguistics. New York: Academic Press.

Czerniawska E. (red.) (2005). Pamięć, zjawiska zwykłe i niezwykłe. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Dakowska M. (2001). Psycholingwistyczne podstawy dydaktyki języków obcych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Fedirko J. (2008). Fenomenalny multilingwista profesor Andrzej Gawroński. „Alma Mater” 100(2).

Gardner R.C. (1985). Social Psychology and Second Language Learning: Th e Role of Attitudes and Motivation. London: Arnold.

Gleason J.B., Ratner N.B. (red.) (2005). Psycholingwistyka. Tłum. J. Bobryk i in. Gdańsk:Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Guiora A., Beit-Hallami, B. Brannon R., Dull C., Scovel T. (1972). Th e Eff ects of Experimentally

Induced Changes in Ego States in Pronouniciation Ability in Second Language: An Explanatory Study. „Comprehensive Psychiatry”, 13, s. 421–428.

Hernandez A., Kohnert K. (1999). Aging and Language Switching in Bilinguals. „Aging, Neuropsychology and Cognition” 6(2), s. 69–83.

Iverson P., Hazan V., Bannister K. (2005). Phonetic Training with Acoustic Cue Manipulations:

A Comparison of Methods for Teaching English /r/ - /l/ to Japanese Adults. „Journal Acoustical Society of America” 118(5), s. 3267–3278.

Jessner U. (2008). A DST Model of Multilingualism and the role of Metalinguistic Awareness. „Th e Modern Language Journal” 92, s. 270–283.

Kurcz I. (1992). Język a psychologia. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Kurcz I. (red.) (2007). Psychologiczne aspekty dwujęzyczności. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Luo L., Luk G., Bialystok E. (2010). Eff ect of Language Profi ciency and Executive Control on Verbal Fluency Performance in Bilinguals. „Cognition” 114, s. 29–41.

Lybeck K. (2002). Cultural Identifi cation and Second Language Pronunciation of Americans in Norway. „Th e Modern Language Journal” 86, s. 174–191.

Martin-Rhee M., Bialystok E. (2008). Th e Development of Two Types of Inhibitory Control in Monolingual and Bilingual Children. „Bilingualism: Language and Cognition” 11(1), s. 81–93.

Nęcka E., Orzechowski J., Szymura B. (2008). Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Schlaug G.M., Jäncke L., Huang Y., Steinmetz H. (1995). In vivo Evidence of Structural Brain Asymmetry in Musicians. „Science” 267, s. 699–671.

Stiller R. (1993). Ile pan zna języków? „Wiedza i Życie” 705(9), s. 32–36.

Strelau J. (2006). Psychologia różnic indywidualnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Strelau J. (2009). Psychologia temperamentu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Taylor L., Catford J., Guiora A., Lane H. (1970). Psychological Variables and Ability to Pronounce a Second Language. Nieopublikowana praca doktorska z University of Michigan.

Witelson S., Kigar D., Harvey T. (1999). Th e Exceptional Brain of Albert Einstein. „Lancet” 353, s. 2149–2153.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line