Les traductions polonaises des Lettres persanes de Montesquieu

Paweł Matyaszewski

Abstrakt

Polish translations of Montesquieu’s Persian Letters

The purpose of the present article is to show the history of Polish translations of a famous epistolary novel Persian Letters written in 1721 by Montesquieu. In his work, the author neither introduces linguistic matters of the translations, nor he analyses their correctness; however, he presents strictly historical and cultural aspects of the process of translation. What is more, the article aims at presenting the intentions of Polish translators, the historical context of their work and its importance for a Polish reader. Regardless of the era when they produced their translations, starting as early as the eighteenth century, Polish translators always saw in Montesquieu’s Persian Letters something more than a simple and light epistolary novel of the Regency era.

Słowa kluczowe: Montesquieu, Persian Letters, Polish translations, Tomasz Kajetan Węgierski, Tadeusz Boy-Żeleński
References

Aleksandrowska Elżbieta, 1988, Montesquieu i d’Alembert na łamach monitorowych: z warsztatu bibliografa „Monitora”, Pamiętnik Literacki 79/3 : 155–169.

Konarski Stanisław, 1760, O skutecznym rad sposobie, albo o utrzymywaniu ordynaryjnych seymów, Warszawa : XX Scholarum Piarum, vol. I.

Lacouture Jean, 2003, Montesquieu. Les vendanges de la liberté, Paris : Éditions du Seuil. Lukowski Jerzy, 2001, L’influence de l’ « Esprit des lois » sur la pensée politique en Pologne au XVIIIe siècle, Cahiers Montesquieu 6 : 49–59.

Matyaszewski Paweł, 2013, Traduire Montesquieu en Pologne au XVIIIe siècle. Étude chronologique, Revue française d’histoire du livre 134 : 159–180.

Matyaszewski Paweł, 2014, Deux traductions polonaises de « l’Esprit des Lois » de Montesquieu : de Mateusz Czarnek (1777) à Tadeusz Boy-Żeleński (1927), (in:) Territoires comparatistes. Mélanges offerts à Zbigniew Naliwajek, Anna Opiela (red.), Warszawa : Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 36–44.

Matyaszewski Paweł, 2018, Monteskiusz w Polsce. Wczoraj i dziś, Warszawa : Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Monteskiusza w Krakowie.

Monitor, 1767, 94, 25 XI.

Monitor, 1769, 54, 8 VII.

Montesquieu Charles-Louis de, 1778, Listy perskie, przetłómaczone z francuskiego, Drezno : M. Gröll (vol. I, listy I–LXXVI) ; 1778, Kontynuacja Listów perskich P. de Montesquieu, przetłómaczona z francuskiego, Drezno : M. Gröll (vol. II, listy LXXVII–CLXI). Traduction : Tomasz Kajetan Węgierski.

Montesquieu Charles-Louis de, 1885, Listy perskie, przekład z francuskiego M.W., Warszawa : Wydawnictwo „Przeglądu Tygodniowego”. Traduction anonyme.

Montesquieu Charles-Louis de, 1918, Listy perskie, Kraków : G. Gebethner i Spółka. Traduction : Tadeusz Boy-Żeleński.

Montesquieu Charles-Louis de, 1932, Listy perskie, Wydanie Nowe, Warszawa : Arct S.A. Traduction : Tadeusz Boy-Żeleński.

Montesquieu Charles-Louis de, 1964, Lettres persanes, Paris : Garnier-Flammarion.

Nofer-Ładyka Alina, 1985, Przegląd Tygodniowy Życia Społecznego, Literatury i Sztuk Pięknych, (in:) Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, Cz. Hernas (red.), Warszawa : PWN, t. II, 247.

Siemek Andrzej, 2000, Wokół przekładów Boya: tłumaczenie jako wizja obowiązkowa, (in:) Spotkania z dawną literaturą francuską, K. Dybeł, B. Marczuk (red.), Kraków : Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 183–188.

Smoleński Władysław, 1927, Monteskiusz w Polsce wieku XVIII, Warszawa : Instytut Popierania Sztuki.

Volpilhac-Auger Catherine, 2017, Montesquieu, Paris : Éditions Gallimard.